null Beeld

'Er was eens' op Canvas

Er was eens toont de wetenschap als ware ze een sprookje. Charles Darwin kan in vrede rusten.

De natuurwetenschappen hebben bij een groot deel van de mensen te kampen met een imagoprobleem. Zij die het vak interessant vinden, kunnen er meestal geen genoeg van krijgen, maar zij die het niet interessant vinden, willen er vaak helemaal niks van weten. De paleontologie is misschien wel het wetenschapsveld met de dufste reputatie – al komt dat waarschijnlijk voor een groot deel door de vele grappen die er in 'Friends' over werden gemaakt. En toen opeens was er 'Er was eens'. De sprookjesachtige titel zegt al genoeg: dit is geen wetenschapsprogramma dat enkel voor eigen parochie preekt.

undefined

null Beeld

‘Er was eens een toren in Brussel, zo groot dat de hele wereld erin paste.’ Zo begint de documentaireserie, die uiteindelijk zes afleveringen zal tellen. Die toren, dat is het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN), bij de meeste mensen bekend vanwege het populaire museum dat erin gehuisvest is. 'Er was eens' neemt de kijker mee in de wereld die de meeste museumbezoekers niet te zien krijgen, die van de ruim 37 miljoen specimens, die samen een staalkaart vormen van het leven op aarde. Aan het woord komen de medewerkers van het instituut. Zij gunnen ons een blik in het werk dat zij er dagelijks verrichten, jaar in jaar uit. Begeleid door pompeuze muziek vertellen zij het verhaal van onze planeet, en alle geheimen die daarin verborgen liggen.

In de eerste aflevering, Leven in steen, staan de fossielen centraal. Zij die niet onmiddellijk enthousiast worden van een brok gesteente, worden direct op de vingers getikt: iets wat er op het eerste gezicht niet interessant uitziet, kan van groot belang blijken voor de manier waarop we naar de wereld kijken. Of, zoals een van de wetenschappers het verwoordt: ‘Het is net als met de liefde: kies je voor de mooie jongen, of voor degene die iets te vertellen heeft?’ Vervolgens ontspint zich een epos van haast bijbelse proporties, dat zelfs de grootste leek niet onberoerd laat. De documentairemakers brengen de droge materie slim in beeld doordat de verhalen van onderzoekers worden omlijst met spectaculaire beelden, die soms linea recta uit een film van Wes Anderson afkomstig lijken. De bevlogen vertelkunst van de wetenschappers doet de rest: hun enthousiasme over wat een opgegraven stuk steen herbergt, wordt voor iedereen voelbaar, of het nu gaat om een dinosaurusbot of om een afgekloven varen.

undefined

null Beeld

Naarmate de aflevering vordert, ontstaat het beeld van de wetenschap als een geheimzinnige religie. De onderzoekers gaan, gewapend met tandartsboor en beitel, te werk als schriftgeleerden, op zoek in het verleden naar antwoorden voor het heden en de toekomst. En zoals het een zichzelf serieus nemende religie betaamt, blijft ook hier de eindtijd niet onbesproken. Al vijf keer eerder in de geschiedenis werd een groot deel van het leven van de aardbodem weggevaagd, en met de huidige, door de mens veroorzaakte verhoging van koolstofwaarden in de lucht lijkt een volgende apocalyps niet ver weg. 'Er was eens' biedt de nihilisten een perspectief, en de atheïsten ammunitie in hun strijd tegen irrationele spiritualiteit. Want met de juiste bril op, blijkt de wetenschap zelfs meer hoop te geven dan eender welk tovergeloof ter wereld.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234