Erotische cultclassics: 'Ann och Eve – de erotiska' (Arne Mattson, 1970)

Welkom terug bij de erotische cultclassicsfranchise, uw knetterende rode neonlichtbaken in de steeds beklemmender wordende duisternis van de nieuwe preutsheid! Met een onvervaardheid die ook Stanley & Livingstone moeten hebben gevoeld toen ze indertijd gebieden betraden waar het christelijk geloof nog niet was doorgedrongen, vervolgt filmjournalist Erik Stockman zijn ontdekkingstocht doorheen de heidense onderwereld van de erotische cinema. Vandaag: 'Ann och Eve – de erotiska' van Arne Mattson . Licht, camera, minnevuur!

Meer erotische cultclassics »

‘Børkbørk børk!’ Een citaat van de Zweedse Kok uit ‘The Muppet Show’ om aan te geven dat we met de erotische cultclassicsfranchise zijn aangekomen in Zweden, het land van ABBA, IKEA, Ingmar Bergman en van knäckebröd. Énvan de vooruitstrevende erotische cinema! Op het vlak van onderwijs, verkeersveiligheid, vrouwenrechten en migratie gold het vaderland van Pippi Langkous heel lang als een gidsland, maar ook wat betreft hun kijk op seksualiteit liepen de Zweden in de tweede helft van de vorige eeuw voorop.

Reeds in 1951, toen heel Vlaanderen nog zuchtte onder het katholieke juk, kwam er in Zweden een film uit, ‘One Summer of Happiness’, die de toeschouwers een glimp gunde van een stel blote borsten. En vanaf midden de jaren 60, lang voordat het softcoregenre in de rest van Europa tot bloei zou komen dankzij kassuccessen als ‘Emmanuelle’ en de Tiroler seksfilms, konden de Zweden van alle rangen en standen zich in de bioscoop vergapen aan baanbrekende films als ‘The Seduction of Inga’, de seksueel educatieve documentaire ‘Ur kärlekens sprak’ (tevens de film die Travis Bickle in die pornobioscoop gaat bekijken in ‘Taxi Driver’!), ‘Maid in Sweden’ en het tweeluik ‘I Am Curious (Yellow)’ en ‘I Am Curious (Blue)’.

Heel typerend voor die films is dat ze om heel wat méér gingen dan alleen maar rijzige Scandinavische blondines die hun voluptueuze boezems staan te showen. Het waren films die de signalen van de seksuele revolutie van de sixties oppikten nog voor hij losbarstte, en waarin seks werd voorgesteld als iets heel natuurlijks. Dit was de tijd dat films nog echt in staat waren om mensen te veranderen en te bevrijden: je stapte in een preuts keurslijf de zaal binnen waar ze ‘The Seduction of Inga’ speelden, en je kwam vrijgevochten weer naar buiten.

Opmerkelijk is dat veel van die films door vrouwen werden geregisseerd, zoals de iconische Mai Zetterling, die in 1965 nog werd weggejaagd van het filmfestival van Cannes omdat haar nochtans niet zóschokkende film ‘Loving Couples’ als té vrijgevochten werd beschouwd. Ja, we komen van ver. Ook ‘Ann och Eve – de erotiska’ (ook te vinden onder de Engelse titel ‘Ann and Eve – the erotic ones’) is exemplarisch voor de Zweedse wave die gedurende enkele jaren over Europa rolde: het gaat hier om een erotische film die meer serieus drama, meer intellectuele dialogen en meer avant garde-achtige beelden bevat dan je zou verwachten van een softcoreflick.

We maken kennis met twee vrouwen die samen op vakantie gaan naar Italië en Joegoslavië: de vrijgevochten Ann, die er prat op gaat dat geen man er ooit in is geslaagd om haar te bevredigen, en de (vooralsnog) ietwat naïeve Eve (rol van Marie Liljedahl, in die tijd het snoepje van de Scandinavische erotische cinema), die over drie weken gaat huwen met Peter. Tijdens hun roadtrip wordt Eve door de cynische Ann aangemaand om, voor ze zich aan het huwelijk vastketent, nog enkele avontuurtjes met andere mannen én vrouwen te beleven: ‘Komaan, leef eens een beetje! Spring uit de band!’

En hoe ze uit de band springt! In de meest surrealistische scène zien we hoe Eve na een psychedelisch feestje in de sponde ligt te rollebollen met twee knappe deernen terwijl – u moet het zien om het te geloven – in de achtergrond een in een kostuum gestoken dwerg op een klavecimbel zit te spelen. Op het moment suprême laat de dwerg de klavecimbel voor wat-ie is en beweegt hij zich met stevige tred (check de lakschoenen) naar de sponde, waar hij de drie dames vervoegt in het liefdesspel.

Aan welke standjes dit ongewone viertal zich precies waagt, wordt evenwel door de regisseur aan uw verbeelding overgelaten. Nu moeten wij spontaan terugdenken aan ‘Humbug’, een aflevering uit het tweede seizoen van ‘The X-Files’, en dan meerbepaald aan die scène waarin FBI-agent Fox Mulder een nachtelijke conversatie staat te voeren met een dwerg. ‘Ondanks mijn lengte kom ik ruimschoots aan mijn trekken,’ aldus de dwerg. ‘U zou verrast zijn hoeveel vrouwen mijn lengte aantrekkelijk vinden!’ In het volgende ambiguë beeldkader zien we hoe de dwerg nét tot aan Mulders kruishoogte reikt.

Waarop Mulder: ‘U zou ook verrast zijn hoeveel mannen uw lengte aantrekkelijk vinden.’ Sindsdien zijn wij levenslang fan van Fox Mulder, maar nu terug naar ‘Ann och Eve’. In die film wordt ook even stilgestaan bij het bevrijdende belang van de in de jaren 60 uitgevonden anticonceptiepil, waardoor vrouwen ineens seks konden hebben zonder zwanger te raken. In één van de laatste scènes neemt Eve, als in een soort laatste uitspatting, plaats in de laadbak van een vrachtwagen, waar ze zich laat nemen door diverse mannen. En waarom ook niet? ‘Dankzij de pil hoef ik me geen zorgen te maken,’ horen we haar zeggen. ‘Ik keer even onaangeroerd terug naar Zweden als ik ben vertrokken.

De witte sluier die ik zal dragen terwijl ik naar het altaar stap zal aanvoelen als een engelachtig aureool, en tijdens mijn huwelijksnacht zal ik voor Peter alles kunnen zijn waar hij naar verlangt. Nooit zal hij weten hoeveel mannen ik heb gehad, of hoeveel ik ervan heb genoten. We zullen kinderen krijgen, ik zal een goede moeder zijn, en alles wat tijdens deze vakantie is gebeurd, zal zijn weggewist. Ik zal een fantastische echtgenote zijn.’ En dan volgt de genadeslag: ‘Terwijl ik met hem de liefde bedrijf, zal ik zijn bedprestatie vergelijken met de prestaties van al die andere mannen. Maar hij zal het nooit weten.’ Bám, die zit! Aan alle mannelijke lezers: neem maar even rustig de tijd om – eventueel tijdens het verorberen van een sneetje knäckebröd - die woorden te laten bezinken.

Want u weet toch, heren, wat dit impliceert? Het impliceert dat de vrouw waarvan u denkt dat ze een geweldige echtgenote is, of een fantastisch lief, een seksverleden heeft waarvan u geen begin van een vermoeden hebt. Hallucinanter nog: telkens u met haar de liefde bedrijft, ligt zij uw armoedige bedprestatie in gedachten te vergelijken met de goddelijke technieken van al die andere mannen met wie ze het bed heeft gedeeld, en dat terwijl u denkt dat u de Enige voor haar bent! Zoals Ann het op het einde van de reis samenvat: ‘De hypocrisie wint altijd!’ Of zoals de Zweedse Kok zou zeggen: ‘Mmmmmmmmmm... Børk!’

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234