null Beeld

Erotische cultclassics: 'Het Rijk Der Zinnen' (Nagisa Ôshima, 1976)

Welkom terug bij de erotische cultclassicsfranchise, uw knetterende rode neonlichtbaken in de steeds beklemmender wordende duisternis van de nieuwe preutsheid! Met een onvervaardheid die ook Stanley & Livingstone moeten hebben gevoeld toen ze indertijd gebieden betraden waar het christelijk geloof nog niet was doorgedrongen, vervolgt filmjournalist Erik Stockman zijn ontdekkingstocht doorheen de heidense onderwereld van de erotische cinema. Vandaag: 'Het Rijk Der Zinnen' van Nagisa Ôshima. Licht, camera, minnevuur!


Meer erotische cultclassics »

Tijd om een eitje klaar te leggen! De erotische cultclassics-franchise zou natuurlijk niet compleet zijn zonder een bespreking van ‘Het Rijk Der Zinnen’, de klassieker van Nagisa Ôshima die ook bekendstaat onder de titels ‘L’Empire Des Sens’, ‘In The Realm of the Senses’ en – de originele Japanse benaming is nog het minst gekend - ‘Ai no korîda’. ‘Het Rijk Der Zinnen’ is één van die erotische films die nu eens écht het predikaat ‘taboedoorbrekend’ verdienen.

De in 2013 overleden Ôshima, hij die David Bowie in 1983 een prachtige rol gaf in ‘Merry Christmas, Mr. Lawrence’, had het plan opgevat om een kunstfilm te maken waarin de hoofdacteurs voor de camera écht liggen te rollebollen. Leuters die op het grote witte doek in vol ornaat in het gelid staan: vandaag kijken we er nauwelijks nog van op (denk aan ‘In The Cut’, ‘Nymphomaniac’, ‘Romance X’ of ‘The Brown Bunny’), maar in de jaren 70 was het in de mainstreamcinema behoorlijk ongezien.

Zeker in Japan, waar de zedenwet voorschrijft dat bonkende genitaliën dienen te worden weggestopt achter een wazige vlek (Ôshima diende de filmbobijnen voor de montage dan ook in ‘t geniep naar Frankrijk te smokkelen, waar porno in 1975 legaal was geworden). Maar ‘Het Rijk Der Zinnen’ was ook op andere vlakken taboedoorbrekend! De liefdesverhouding tussen het hoertje Sada en de marktkramer Kichozu begint nog vrij onschuldig, met wat klassiek gerampetamp op een braaf matje.

Wij moeten altijd weer grinniken met die scène waarin Sada haar minnaar al zingend zit te berijden terwijl ze zichzelf begeleidt met een shamizen, een Japanse luit. Een vrijpartij, een lied en een demonstratie met een shamizen in één pakket: zelfs op Rock Werchter zijn zulke combitickets niet te vinden! Onze in de kelder inwonende Japanse dienstmeid wist ons overigens te vertellen dat Ôshima hier eigenlijk de spot zit te drijven met de gewoonte van Japanse filmpersonages om op de meest onverwachte momenten in een lied los te barsten.

In één van de beroemdste scènes laat Sada een kakelvers ei in haar groeve verdwijnen, waarbij wij – weetgierig als wij zijn - ons steevast afvragen of het ding nu eigenlijk zacht- of hardgekookt is. Eén ding staat vast: sinds wij ‘Het Rijk Der Zinnen’ hebben gezien, beschouwen wij de eierdop bij het opeten van een ei als een volstrekt overbodig voorwerp. Er gebeurt ook nog iets dat een totaal andere betekenis geeft aan het woord ‘dipsaus’, maar algauw beginnen de geliefden zich over te geven aan steeds extremere spelletjes.

Er wordt gebeft in het openbaar, er wordt aan spanking gedaan, het wurgkoord wordt bovengehaald, en op het moment suprême – pijnlijke spoiler op komst! – diept Sada een mes op en laat Kichizo z’n snikkel eraf snijden. En wat opvalt bij het bekijken van al die taferelen, is hoe gedienstig Kichizo zich aldoor gedraagt. In de meeste erotische cultclassics die we tot nu toe hebben besproken, van ‘Histoire d’O’ over ‘Salo’ tot ‘Eugenie’, zijn het steevast de mannen die de brandijzers, de zwepen en de karwatsen bovenhalen, en zijn het de vrouwen die de zwijnerijen ondergaan.

In deze film daarentegen is het de vrouw die de messen en de wurgkoorden hanteert, en is het de man die zich met een verbazingwekkende gewilligheid overgeeft aan de steeds extremer wordende grillen van zijn minnares. In ‘Het Rijk Der Zinnen’ is Clitoris koningin, en Snikkel slaaf. En het is met dit omgekeerde rollenpatroon dat Ôshima – en dit is de tweede reden waarom deze film taboedoorbrekend mag worden genoemd - de conventies van de Japanse erotische cinema in 1976 op hun kop zette.

U dient namelijk te weten dat Japanse seksfilms, véél meer dan Westerse erotische films, het moeten hebben van extreem geweld tegen vrouwen. In ‘Het Rijk Der Zinnen’ draait Ôshima de rollen om: deze keer is het voornamelijk de man die het geweld ondergaat. Aan wie zich in 1976 gedegouteerd voelde door de wreedheden in ‘Het Rijk Der Zinnen’, stelde Ôshima de vraag: ‘Waarom bent u niet gedegouteerd wanneer u geweld tegen vrouwen ziet?

Al jaren worden vrouwen in erotische films herleid tot seksobjecten, maar dat doet u blijkbaar niets. U bent hypocriet!’ High five, Ôsh! Maar men kan de ballade van Sada en Kichizo ook op een andere manier bekijken, namelijk als het relaas van een totale, nietsontziende, allesverzwelgende liefde. Wanneer twee mensen zielsveel van elkaar houden, zo lijkt deze film te willen zeggen, dan bestaan er geen seksuele taboes, geen limieten, geen ‘tot hier en niet verder’.

U heeft het recht om dat gedoe met dat wurgkoord pervers, ziekelijk en afwijkend te vinden (eerlijk gezegd: de enige keren dat wij een touwtje hanteren, is het om een theezakje te laten zakken), maar u zit fout wanneer u Sada en Kichizo beschouwt als een stelletje zwijnjakken. Want Sada en Kichizo zijn géén wellustelingen die steeds grotere kicks najagen, maar twee zielsgeliefden die zichzelf in de naam van de liefde, als in een heilige ceremonie, verliezen in grenzeloze seksuele passie; tot de dood hen scheidt. Hoelang moet een eitje ook alweer koken?

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234