null Beeld

Erotische cultclassics: 'Mira' (Fons Rademakers, 1971)

Welkom terug bij de erotische cultclassicsfranchise, uw knetterende rode neonlichtbaken in de steeds beklemmender wordende duisternis van de nieuwe preutsheid! Met een onvervaardheid die ook Stanley & Livingstone moeten hebben gevoeld toen ze indertijd gebieden betraden waar het christelijk geloof nog niet was doorgedrongen, vervolgt filmjournalist Erik Stockman zijn ontdekkingstocht doorheen de heidense onderwereld van de erotische cinema. Vandaag: ‘Mira’ van Fons Rademakers. Licht, camera, minnevuur!

Erik Stockman


Meer erotische cultclassics »

Diegenen die erbij waren, weten dat de tweede oerknal plaatsvond in de jaren 60. De invasie van de anticonceptiepil, iedereen die met elkaar tussen de lakens dook, The Beatles en de Stones die door de air waves bliksemden, de oude normen en waarden die op de schop gingen: bám! En in 1971 knalde de seksuele revolutie ook de bioscoopzalen binnen, wat concreet betekent dat het voor alles openstaande publiek een lawine van expliciete naaktscènes over zich heen kreeg. In ‘The Devils’ van Ken Russell gaven bezeten nonnen zich over aan een duivelse orgie, in ‘Dirty Harry’ gluurde Harry à volonté naar de blote meiden, in ‘Carnal Knowledge’ babbelden Art Garfunkel en Jack Nicholson met een nooit eerder gehoorde vrijdmoedigheid over seks, in de Nederlandse schandaalfilm ‘Blue Movie’ liet Hugo Metsers z’n stijve leuter zien.

En in Vlaanderen? In Vlaanderen vergaapten nonkel Jos en tante Irma zich samen met tienduizenden andere toeschouwers – ríjen dat er aan de bioscopen stonden! - aan het doorweekte nachtkleedje van Willeke van Ammelrooy in ‘Mira’. Deze op een scenario van Hugo Claus gebaseerde verfilming van de roman ‘De teloorgang van de Waterhoek’ van Stijn Streuvels vertelt het verhaal van een in conservatieve gewoonten vastgeroeste plattelandsgemeenschap die zich kant tegen de bouw van een brug over de Schelde: ‘Ze willen ons wegjagen van ons land, de rotzakken! De Waterhoek is van ons!’

Of ‘Mira’ vandaag nog standhoudt? Wel, het taaltje dat de dorpers uitslaan, een merkwaardige mix tussen dialect en Algemeen Beschaafd Nederlands, en de overdreven theatrale galm van sommige acteurs (‘Er gaat nog heel wat water voorbijstromen voordat dat gebeurt, man!’), komen anno 2018 eerlijk gezegd nogal onnatuurlijk over. Anderzijds: als het aankomt op tempo, montage en spanningsopbouw kunnen sommige hedendaagse Vlaamse regisseurs nog iets opsteken van het beklemmende moordtafereel in de mist, of van de razend knappe sequentie waarin Lander (Jan Decleir) door de bossen en de velden achterna wordt gezeten door twee gendarmen te paard. En ook het verhaal vertoont, zeker vandaag, nog steeds een trillende resonantie. De angst voor de moderniteit, het verzet tegen alles wat nieuw is, het wantrouwen jegens vreemden: ‘Mira’ toont niet alleen dat het allemaal héél diep zit ingebakken in de Vlaamse ziel, maar ook dat we onze manier van leven, als ‘t er echt op aankomt, best wel aan de moderne tijden kunnen aanpassen.

Maar goed, iets in ons zegt dat de mensen in 1971 meer gingen kijken voor de erotiek dan voor de thematiek. En toegegeven: telkens als Mira in beeld verschijnt, de ‘slonse’ in de witte nachtpon, beginnen de rietstengels op de oevers van de Schelde te trillen van opwinding. De net uit Parijs teruggekeerde Mira, de ‘dwaze konte met de duvel in haar vel’, is de vleesgeworden incarnatie van de zinnelijkheid. Mira brengt de hoofden van zowel de boeren als de ingenieurs op hol, ze blijft nachtenlang weg met het mannenvolk uit de buurt, en ze heeft in twee maanden tijd maar liefst drie vriendjes gehad, alstublieft!

Willeke van Ammelrooy speelt haar rol geweldig, maar: waarom diende men een Nederlandse actrice in te huren? Vond men indertijd geen enkele Vlaamse actrice bereid om in het zinderende velletje van Mira te kruipen? We vragen het ons af.

Anno 2018 ogen de blootscènes erg braaf, maar in 1971 moet het nogal wat geweest zijn om het blote buikje van Mira in close-up te zien, of om Mira in wet look in de armen van Decleir (toen een nog knappere hunk dan nu) uit het goudgeel fonkelende water van de Schelde te zien oprijzen. De sensatie! Men kon de bioscoopvloeren tot in Rome horen daveren van al die katholieke jukken die van de schouders van de mensen donderden; eenmaal terug thuis stookten nonkel Jos en tante Irma de Leuvense stoof heter op dan ooit, en ‘s avonds schoven ze hun ledikanten met een luide klap tegen elkaar. Mensen met geboortedatum 1972 moeten eens aan hun ouders vragen of die toevallig negen maanden eerder naar ‘Mira’ waren gaan kijken.

Ja, dit was de tijd dat de Vlaamse cinema echt nog een bevrijdende rol kon spelen, iets wat van ‘Alleen Eline’ niet kan worden gezegd! In zekere zin was Mira het kanaal waarlangs de vrijheidsdrang van de jaren 60 ook Vlaanderen bereikte; zij was de jaren 60-stormwind die de lossere seksuele moraal met zich meebracht, de goede zeden op losse schroeven zette en de conservatieve gemeenschap deed daveren op haar grondvesten. Awel, Mira, dwaze konte, gij hebt dat goed gedaan.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234