Voorzitter Charles Michel van de Europese Raad op de persconferentie dinsdagavond in Brussel, na afloop van een video-vergadering met de EU-regeringsleiders over de coronacrisis. Beeld EPA

EU-presidentCharles Michel

‘Europa moet meer solidariteit tonen in de strijd tegen corona’

Europees president Charles Michel probeert uit alle macht lijn te krijgen in de maatregelen die de 27 EU-landen nemen tegen het coronavirus. ‘We hebben in korte tijd zeer stevige beslissingen genomen.’

Níemand is te benijden in de coronacrisis, maar wie zou willen ruilen met Charles Michel (44)? Onze oud-premier begon nog maar 3,5 maand geleden met goede moed aan het voorzitterschap van de Europese Raad van regeringsleiders, vol klimaat- en andere ambities. Die Europese Raad ís normaal gesproken al een kruiwagen met kikkers, maar in de coronacrisis helemaal: ze springen alle kanten op. Krijgt Michel ze in deze dramatische tijden een beetje in het gareel?

– Zal de EU deze crisis overleven, nu zowel de interne markt als de Schengenzone ten prooi valt aan nationale noodmaatregelen?

Charles Michel «De afgelopen dagen hebben de Europese Commissie en de lidstaten belangrijke vooruitgang geboekt in coördinatie en een gezamenlijke aanpak. Dinsdag hadden we een videoconferentie met alle regeringsleiders, met als belangrijke boodschap: we trekken samen op om de verspreiding van het virus te beperken. We werken samen bij het verstrekken van medische apparatuur en bij de ondersteuning van onze onderzoekers.

»Tegelijk moeten we de integriteit van de interne markt bewaken. Maar laten we realistisch zijn: we moeten de mobiliteit van de burgers beperken. Voor we besloten tot het gedeeltelijk afsluiten van de buitengrenzen, hebben we overlegd met landen buiten Europa. We moeten de druk op onze gezondheidszorgsystemen in Europa verlichten.»

– Deze crisis wijkt fundamenteel af van vorige, zoals de eurocrisis of de golf terreuraanslagen. Toen was steeds de boodschap: blijf vooral doen wat je normaal ook doet. Nu gebeurt het tegenovergestelde.

Michel «Klopt. Dit is niet natuurlijk. Het is niet eenvoudig, maar deze crisis vereist dat we ons gedrag veranderen. Dat hebben we in een paar dagen bereikt. Vergelijk de situatie van vorige week eens met nu, in heel Europa. We hebben zeer stevige beslissingen genomen, met zeer dwingende instructies aan de burgers. Elke Europese burger kan onderdeel van de oplossing zijn door de instructies van de nationale autoriteiten te respecteren.»

– Intussen gaan steeds meer landen op slot, na Italië en Frankrijk sinds gisteren ook België. Iedereen volgt wat Italië heeft gedaan, maar het lijkt steeds te laat. Maakt iedereen niet dezelfde fout als Italië in het begin, door de ernst te onderschatten?

Michel «Het gaat nu eenmaal om radicale maatregelen. Een paar weken geleden was het politiek nog ondenkbaar dat we die op dat moment zouden nemen. We zijn inmiddels in een totaal andere situatie.»

– Zo’n beetje alle EU-landen hanteren een eigen variant van de beperkingen in bewegingsvrijheid en bijeenkomsten, de lockdowns. De ene is mild, de andere streng. Kunt u geen uniforme lockdown-maatregel aanbevelen voor alle landen?

Michel «Het is nu eenmaal een nationale verantwoordelijkheid. Niet alle beslissingen kunnen op een Europees niveau worden genomen. Op sommige terreinen bestaat wel degelijk uniformiteit in de aanbevelingen, zoals in de hygiënevoorschriften en de ‘sociale afstand’ tussen mensen.»

– Italië beklaagde zich over een gebrek aan solidariteit van andere Europese landen. Artsen en hulpmiddelen kwamen over uit China, niet uit bijvoorbeeld Finland of Duitsland. Heeft de EU hierin gefaald?

Michel «Ik begrijp dat in Italië de indruk overheerst dat de Europese solidariteit tekortschoot. Daarom hebben we ook besloten om dat proces van coördinatie te versnellen, om lidstaten ervan te overtuigen dat we in deze strijd tegen het virus meer solidariteit moeten tonen.»

– Wat doet u om die lidstaten daarvan te overtuigen? Wat kunnen we leren van de fouten van de afgelopen weken?

Michel «We hebben de voorbije weken inderdaad begrepen hoe cruciaal die samenwerking is. Vergeleken met vorige week hebben we veel vooruitgang geboekt. Maar het is niet genoeg. Het is niet mogelijk om deze strijd als land alleen te winnen, het is een mondiale opgave.»

– De Franse president Macron zei een paar jaar geleden dat de EU moest hervormen naar een ‘Europe qui protège’, een Europa dat burgers bescherming biedt. Nu zien we hoe alle regeringsleiders, inclusief Macron, het heft in eigen handen nemen, allemaal op een andere manier. EU-burgers hebben momenteel in ieder geval niet het gevoel dat het Europa is, dat hen beschermt. Hoe kijkt u daar tegenaan?

Michel «Ik ben het niet eens met die benadering. Kijk eens wat er de afgelopen dagen allemaal is besloten. Er is echt een gezamenlijke aanpak en een gezamenlijke strategie. Natuurlijk, de lidstaten nemen niet allemaal exact dezelfde maatregelen. Maar de intentie is dezelfde.

»De eerste prioriteit is de strijd tegen het virus. De nationale maatregelen passen allemaal in die gezamenlijke benadering. Ten tweede ondersteunen we samen het onderzoek naar een vaccin, dat zo snel mogelijk beschikbaar moet komen. Verder kijken we met z’n allen naar hoe we de economische schade kunnen beperken. Maar inderdaad: op dit Europese niveau heb je te maken met 27 regeringen.»

– De EU kent nog tal van andere grote uitdagingen, zoals migratie en klimaat. De Tsjechische premier Babis deed deze week een oproep om de Green Deal even te vergeten en alle aandacht op het virus te richten. Heeft hij dat pleidooi dinsdag ook gehouden in de Europese Raad?

Michel «Ik moet de vertrouwelijkheid van die vergadering respecteren, maar het is wel duidelijk dat dit overleg geheel gewijd was aan het virus. Alle landen zijn nu voor honderd procent daarop geconcentreerd. Tegelijk weten we dat we de komende weken en maanden ook vastbesloten moeten blijven tegenover klimaatverandering. Die gaat heus niet weg, net zo min als de uitdagingen van de digitale toekomst.

»Maar uiteraard moeten we onze politieke agenda aanpassen. Onze topprioriteit is het redden van levens, zo veel mogelijk. We willen onze burgers beschermen.»

© Trouw

Hoe ervaart u deze dagen? Welke bedenkingen heeft u bij wat er (niet) gebeurt? Hoe ziet u het evolueren? Laat het ons weten.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234