Frans Timmermans is als Eurocommissaris verantwoordelijk voor de klimaatwet van de EU. Beeld Corbis via Getty Images
Frans Timmermans is als Eurocommissaris verantwoordelijk voor de klimaatwet van de EU.Beeld Corbis via Getty Images

InterviewFrans Timmermans

Europees klimaatcommissaris Frans Timmermans: ‘Als wij ons niet aanpassen, voeren onze kinderen oorlog over water’

Precies een jaar na de presentatie van de Europese klimaatwet praat eurocommissaris Frans Timmermans honderduit over zijn Green Deal en de fel bekritiseerde vaccinatiestrategie van zijn Europese Commissie.

– Precies een jaar geleden presenteerde u de klimaatwet, over klimaatneutraliteit in 2050. Eind vorig jaar kwam daar het 2030-doel bij, over 55 procent minder uitstoot. Hoe verlopen de onderhandelingen daarover met het Europees Parlement?

FRANS TIMMERMANS «Die gaan goed. Er zijn nog een paar harde noten te kraken, maar het parlement wil die klimaatwet ook heel graag. Zij zetten nog steeds in op een ambitieuzer 2030-doel, van 60 procent. Maar voor een aantal lidstaten, en dat zijn er echt meer dan één of twee, is die 55 procent al een zware dobber. Dan moet je kijken hoe je het parlement op een andere manier tegemoet kunt komen, bijvoorbeeld hoe je dat traject de komende negen jaar gaat vormgeven. Ik ben optimistisch dat we ergens in het voorjaar die verschillen zullen overbruggen.»

– Een fikse tegenvaller voor u vorig jaar was dat het landbouwbeleid de komende zeven jaar veel minder vergroent dan u zou willen, door de conservatieve opstelling van zowel lidstaten als parlement. Ook daarover wordt nog onderhandeld. Zit daar nog beweging in?

TIMMERMANS «Het huidige Portugese voorzitterschap pakt het voorzichtig aan, stap voor stap. Vanuit mijn verantwoordelijkheid kan ik alleen maar zeggen: iedere uitkomst moet het mogelijk maken om bepaalde elementen van de Green Deal, waaronder de biodiversiteitsstrategie, uit te voeren. Als het buiten die kaders komt, kunnen wij daar niet mee instemmen.

»Wij moeten de boeren bewijzen dat een koersverandering hun juist perspectief biedt om zich aan te passen aan een nieuwe situatie. Want we kunnen zo niet doorgaan met de landbouw. Eigenlijk denk ik dat er weinig boeren zijn die dat niet weten. We moeten onder ogen zien dat een hyperintensieve landbouw stuit op ecologische en zo langzamerhand ook op maatschappelijke grenzen.

»Wat ik wel een groot probleem vind bij dit onderwerp, is dat regeringsleiders erbij wegblijven. Ze zijn allemaal voor de Green Deal, maar willen niet met een moeilijke boodschap naar de boeren.

»Het EU-landbouwbeleid was vroeger zo technisch, dat iedereen dacht: laat dat maar over aan de sector. Zo langzamerhand wordt iedereen erdoor geraakt. Dus laat de regeringsleiders hier ook hun verantwoordelijkheid nemen.»

Van betere regelgeving naar Green Deal

Frans Timmermans (Maastricht, 1961) bekleedde tal van functies voordat hij ook internationaal beroemd werd als Nederlands minister van Buitenlandse Zaken (2012-2014) in het kabinet-Rutte II. In 2014 werd hij eerste vicevoorzitter van de Europese Commissie onder Jean-Claude Juncker, belast met onder meer ‘betere regelgeving’, duurzaamheid en rechtsstatelijkheid.

In 2019 deed hij een mislukte gooi naar het commissievoorzitterschap. In plaats daarvan werd hij opnieuw eerste vicevoorzitter, nu onder Ursula von der Leyen, verantwoordelijk voor de Green Deal.

– Een jaar geleden, tijdens de eerste strenge lockdowns, hadden veel mensen nog de mond vol van de Green Deal en de zogenaamde ‘reset’ van de hele maatschappij. Dat gevoel lijkt inmiddels weggeëbd: de meeste mensen willen hun oude leventje terug.

TIMMERMANS «Zo ervaar ik dat niet. Bij alles wat we doen – je ziet dat ook aan het corona-herstelfonds, waarvan 37 procent moet worden besteed aan klimaatbeleid – staat de Green Deal centraal. Die staat misschien niet meer voortdurend in de publieke aandacht, maar dat komt ook doordat eigenlijk niet meer ter discussie staat dat dit de richting is die we in moeten gaan.

»Tijdens de eerste golf zeiden sommige landen, die om ideologische redenen toch al sceptisch zijn: ‘Die Green Deal moeten we maar even vergeten, kom over tien jaar maar terug.’ Die hebben het pleit echt compleet verloren. Zij zien nu ook dat ze het geld dat ze kunnen krijgen voor hervormingen maar beter groen kunnen inzetten. Dat is nu ook de houding van de Poolse regering. Dus eigenlijk is de pandemie voor de Green Deal eerder een versneller geweest dan een rem.

»De grote test komt op het moment dat het moeilijk wordt. Daarvoor wil ik ook niet weglopen: er komen moeilijke momenten aan. Dan is de vraag of we doorzetten, of niet. We hebben het over fundamentele transformaties. Die gaan altijd met weerstand gepaard, dat is een constante in de menselijke geschiedenis. Het is nogal wat, als je straks met tien miljard mensen moet leven binnen de grenzen die de planeet stelt. Als iedereen zou willen leven zoals wij nu leven, heb je drie planeten nodig. En die hebben we niet.

»Het is voor mij een zekerheid: als we ons niet aanpassen, zullen onze kinderen oorlog voeren over water. Er zullen enorme klimaatmigratiestromen komen, met alle geopolitieke gevolgen van dien. Volgens sommigen mag je in de politiek nooit te veel dystopische beelden gebruiken, want dan ben je ‘Project Fear’, maar sommige dingen moet je gewoon benoemen.

»Het klimaatprobleem is een veiligheidsprobleem. Het is niet alleen maar iets voor geitenwollensokken. De bedreigingen zijn enorm en daar moeten we het over hebben. Tegelijk moet je daar meteen aan toevoegen dat we ze op kunnen lossen.»

– De afgelopen maanden ging alle aandacht, vaak negatief, uit naar de vaccinatiestrategie van uw commissie, en dan vooral naar voorzitter Ursula von der Leyen en gezondheids-Eurocommissaris Stella Kyriakides. Uzelf en de Green Deal zakten wat weg in de belangstelling. Hoe bevalt dat werken in de luwte?

TIMMERMANS «We zijn allemaal verantwoordelijk, of je nu in de luwte staat of vol in de wind. Samen uit, samen thuis, ik ben net zo verantwoordelijk als mijn collega’s. In die vaccinatiestrategie is niet alles goed gegaan, zeg ik maar voorzichtig. Daar moeten we van leren. Ik denk dat we eerder hadden moeten doen wat we nu doen, namelijk heel intensief, samen met de farmabedrijven, proberen te helpen om de productiecapaciteit op te schroeven.

»Maar ik hou staande dat de centrale aankoopstrategie van de commissie de juiste was. Het alternatief was ieder voor zich. Met zoveel welvaartsverschillen binnen de EU zou dat de spanning enorm hebben opgedreven. De rijke landen zouden makkelijk aan vaccins zijn gekomen, de arme landen hadden dan maar moeten zien. Dat hebben we voorkomen.»

(Trouw)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234