null Beeld

Ex-miliciens over hun dienstplicht

Vandaag start op Canvas de zesdelige reeks ‘Troep’, waarin ex-miliciens herinneringen ophalen aan hun legerdienst. Pro memorie: tot 1995 beschikte onze landsverdediging niet alleen over een beroepsleger, maar ook over een jaarlijkse lichting van 39.000 dienstplichtigen of miliciens, jonge mannen die verplicht dienst moesten nemen in het leger.

Jan Hertoghs

Ze waren tien maanden soldaat in België of acht maanden strijdkracht in een Belgische kazerne in Duitsland.

Tussen 1945 en 1995 zijn bijna twee miljoen jonge Belgen ‘onder de wapens’ gegaan, en jongemannen in uniform behoorden vijfentwintig jaar geleden evenzeer tot het straatbeeld als roltabak en stempellokalen. De zin om dat uniform te dragen was vaak even groot als de soldij van zo’n milicien. In 1987 kreeg hij 75 à 100 Belgische frank per dag (100 frank = 2,50 euro).

In de Canvas-reeks ‘Troep’ kijken de ex-miliciens terug op een tijd die twintig tot vijftig jaar achter hen ligt. Enige mildheid sluipt dan allicht in de rangen. Daarom zocht Humo zijn eigen ‘Dossier Troep’ terug, een zevendelige serie uit 1987 waarin zestien miliciens vertellen hoe zij het legerleven ervaren hebben. De meesten waren net afgezwaaid. Hun herinneringen waren nog vers, en rauw.

Een compilatie.


Entree in de kazerne

Koen «Ik ging met tegenzin, ik had wel wat beters te doen.»

Serge «Ik was onzeker, angstig bijna. Wat stond mij te wachten? De legermentaliteit schrikte mij af: je leert er roken, je leert er drinken, je moet er stoer doen, je krijgt er op je donder van oversten. Dat kwam allemaal op mij af, en ik wist er geen raad mee.»

Geert «Ik was vijf minuten in de kazerne en ik besefte al wat het leger mij in de komende maanden te bieden had: wachten, wachten en nog eens wachten. Het leger is één grote wachtzaal. Wachten op eten, wachten op kledij, wachten op een oefening, wachten op een bevel. Door al dat wachten voel je haarscherp aan: ik heb hier niks meer te zeggen over mijn doen en laten. Anderen bepalen je leefritme. Je hebt honger, maar anderen bepalen wanneer er gegeten wordt. Je hebt nog geen slaap, maar anderen bepalen wanneer er geslapen wordt. Enzovoort. Eén grote les in onzelfstandigheid.»

Cis «Je komt aan. Losse sfeer op het paradeplein. Miliciens en ouders onder elkaar. Top 30-muziek uit de luidsprekers. Na een kwartier nemen de ouders afscheid en verlaten ze de kazerne. De muziek wordt met een harde knak afgezet, in de versterkers kraakt het nog even na. Je gaat in rijen naar de kamers en daar brult een overste: ‘De eerste die zijn bakkes opendoet, blijft dit weekend binnen.’ Je wéét: nu ben ik in het leger.»


Kakkerlakken à volonté

Frank (Brasschaat) «’s Maandags worden geschilde aardappelen geleverd... voor een hele week. De aardappelen van vrijdag stonden dus al van maandag in het water. Dat gist, daar drijft een vette schuimlaag op, maar voor de keukenoverste was dat geen probleem, ‘want ze worden toch gekookt’.

»En dan de kakkerlakken! Die troffen we geregeld aan in de slakom. In het begin draaide mijn maag zich om, ik liep de refter uit. Kakkerlakken zijn toch kevers die het daglicht schuwen?! Daar kropen ze ook overdag rond, traag en vet gevreten. Eentje kroop over het schuifvlak van de zelfbediening. Ik heb ’m moeten aanporren met m’n dienblad!»

Chris (Brasschaat) «Er was een milicien die er plezier in schepte ’s morgens de keuken te betreden zonder licht te maken. Hoe smakelijk kraakten de kakkerlakken onder zijn voeten!»

Luc (Leopoldsburg) «In die tien maanden zijn ze slechts twee keer kakkerlakken komen verdelgen in de keuken waar ik werkte. Niet dat het veel hielp. Ze zaten met honderden tegelijk in de kast waar de borden voorverwarmd werden. Ze kropen zelfs over de voorgerechtjes. In het begin was ik er vies van. Maar op de duur dacht ik: ‘Laat ze maar kruipen, dat eten is toch voor de boefers (= beroepssoldaten).’ En als zo’n boefer weer eens om meer mayonaise kwam zeuren, dan vulden we dat potje en draaiden d’r een kakkerlak in.»


Drillen en brullen

Geert «Eén van de domste en meest voorkomende bevelen is het verplicht schoonmaken van een gang die net schoongemaakt is. Dat is om je bezig te houden. Tegelijk leer je dat zij de baas zijn en dat een bevel een bevel is. Tegenspraak wordt niet geduld.»

Carl «Nog zo’n pesterij was het verzamelen op de koer. Zij riepen: ‘Verzamelen!’ En of je nu rap of heel rap van de kamers naar beneden liep, in hun ogen was er altijd iemand te laat en kon je met de hele groep opnieuw naar boven sjokken. Om het opnieuw te proberen.»

Peter «Je wordt ook opgejaagd als wild, zeker in je opleiding. Alles moet in looppas gebeuren. Opstaan om halfzes, lopen naar de wasbakjes, teruglopen naar de kamer, haastig je bed dekken, de gang schoonmaken, alles gebeurt in een hels tempo. Ontbijt opschrokken, lopen naar het leslokaal – oef, even rust.

»(...) En dan het brullen. De grote brullers zijn de korporaals en sergeanten, die nauwelijks een trapje hoger staan dan de milicien. Maar zij willen dat kleine verschil al brullend opblazen tot de grootst mogelijke kloof. Hogere officieren, die veel verder van de milicien afstaan, blijken helemaal geen brullers. Zij weten dat de hiërarchische afstand gerespecteerd wordt.»

Geert «Brullen heeft vooral met niksdoen te maken. Wanneer er vijf kilometer gemarcheerd moet worden en in het bos een tent moet worden opgeslagen, dan heeft die groep een doel en dan wordt brullen haast overbodig. Brullen is als fluiten in het donker. Met het ene verberg je angst, met het andere verberg je het feit dat er niks te doen is.»

Bekijk de trailer:


Bekende Vlamingen in het leger

null Beeld

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234