Exclusief: Het grote klimaatinterview met Barack Obama'We moeten toegeven dat de klimaatverandering een grote tekortkoming van de vrije markt is'

Als het over zijn aanpak van de klimaatverandering gaat, is het oordeel over president Barack Obama altijd geweest: hij praat meer dan hij doet.

'Ik wil me niet laten verlammen door de omvang van het klimaatprobleem. Ik geloof rotsvast in de kracht van de menselijke verbeelding om het op te lossen'

In 2013 deed Obama een gedetailleerd klimaatactieplan uit de doeken en nam een reeks maatregelen die duidelijk maakten dat het hem menens was. Hij moest en zou Amerika’s C02-vervuiling aan banden leggen. Net zo belangrijk was zijn deal met China om in beide landen de C02-uitstoot naar beneden te krijgen. Begin dit jaar, ten slotte, kwam hij op de proppen met het Clean Power Plan, waarmee hij de CO2-uitstoot van Amerikaanse elektriciteitscentrales met 32 procent wil doen dalen tegen 2030.

Begin september kreeg een journalist van Rolling Stone de kans om de president zijn klimaatvragen voor te leggen. Het was de laatste dag van Obama’s driedaagse reis naar Alaska, een staat die sneller aan het wegsmelten is dan een waterijsje op een zomerse stoep. Met zijn trip wilde Obama de dreigende klimaatcatastrofe onder de aandacht brengen. De twee ontmoetten elkaar in Kotzebue, een dorpje dat bijna 50 kilometer boven de noordpoolcirkel ligt en te kampen heeft met de Drievuldigheid der Natuurrampen: een smeltende permafrost, een stijgende zeespiegel en zware stormen.

- Laten we beginnen bij het begin. In 2008, op de dag dat u de presidentskandidaat van de Democraten werd, zei u: ‘Ik ben er absoluut zeker van dat we over enkele generaties op vandaag zullen terugblikken, en aan onze kinderen zullen vertellen dat dít het moment was waarop de stijging van de zeespiegel begon te vertragen en onze planeet zich begon te herstellen.’ We zijn intussen zeven jaar verder. Wat vindt u van de vorderingen die u hebt gemaakt?

Barack Obama «Het opmaken van mijn schoolrapport laat ik aan anderen over. Maar ik vind wel dat we, in z’n geheel, een bescheiden vooruitgang hebben geboekt. Alleen is het in de verste verte niet voldoende. Akkoord, de klimaatconferentie in Kopenhagen was één grote chaos. Ik herinner me nog goed hoe ik er op de laatste dag heen vloog – de onderhandelingen zaten muurvast. Ik moest létterlijk de boel gaan redden door binnen te vallen in een vergadering van de BRIC-landen (Brazilië, Rusland, India en China, red.). Ik heb toen hun arm moeten omwringen om toch met een document op de proppen te komen waarop we één of andere toekomstige consensus konden bouwen. Wat we daar gedaan hebben gekregen, was het basisidee bevestigen dat het niet genoeg zou zijn om alleen de westerse landen tot actie te bewegen. Ook China, India en andere landen zouden, ook al hebben ze een veel lagere ecologische voetafdruk per inwoner, financiële verbintenissen moeten aangaan, omdat ze zo véél inwoners tellen en zo’n snelle ontwikkeling doormaken.

»Ik ben ervan overtuigd dat straks, op de klimaatconferentiein Parijs, alle landen voor het eerst hun eigen verantwoordelijkheden zullen erkennen. Dan kunnen we betekenisvolle doelen stellen en ook de financiering rondkrijgen die nodig is om de arme landen bij de transitie te helpen. Als we erin slagen dat tegen het einde van het jaar te realiseren – en ik ben voorzichtig optimistisch – dan zullen we tenminste over een kader beschikken dat ons toelaat om de volgende tien jaar op een ernstige manier door te gaan.»


Zigzaggen

- Hier in Alaska sprak u in haast apocalyptische bewoordingen over de toekomst die ons te wachten staat als we niet snel de CO2-vervuiling aanpakken. Maar onlangs keurde u wél nieuwe boringen in het noordpoolgebied goed. Hoe rechtvaardigt u die beslissing?

Obama «Dit gesprek voer ik al een hele tijd met de milieubewegingen. Als president kun je nooit van nul beginnen. Je sleept een hele hoop bagage mee. Natuurlijk zit de fossielebrandstofeconomie diep verweven in het leven van mensen wereldwijd. Van bij het begin heb ik het daarom gehad over een transitie die niet over één nacht ijs zal gaan. Hoe urgent de situatie ook is, zonder politieke consensus krijg ik het niet voor mekaar. Integendeel, want dan lopen we het risico een hoop mensen te marginaliseren – mensen die inzien dat we actie moeten ondernemen, maar die ook aan hun eigen belang denken. Alaska is daar een mooi voorbeeld van: we hebben hier gesprekken gehad met natives die de gevolgen van de klimaatverandering ondervinden, maar die tegelijk ook ijveren voor jobs en economische ontwikkeling in hun achtergestelde regio’s. Ze zeggen me: ‘By the way, wij willen onze natuurlijke rijkdommen wél gebruiken om onze economie een boost te geven.’ En zo gaat dat niet alleen in Alaska, maar overal.

»Wat betreft onze eigen productie van fossiele brandstoffen: er zijn bepaalde dingen die we gewoon niet gaan doen, niet alleen omdat ze slecht zijn voor het klimaat, maar ook omdat ze slecht zijn voor het milieu, of te riskant. We moeten op zoek gaan naar ontginningsgebieden waar we de minste kans lopen om kostbare ecosystemen te verstoren. We moeten ook de regels aanpassen – het ontginnen duurder maken, maar niet helemaal uitsluiten. Alleen dán kan ik het gesprek gaande houden – níét met de klimaatontkenners, níét met zij die hun recht om overal te ontginnen onbetwistbaar vinden, maar met de mensen die beide kanten van het verhaal onder ogen willen zien.

»Dat we geen steenkoolcentrales meer bouwen in de VS ligt niet alleen aan het Clean Power Plan, maar ook aan het feit dat aardgas, nochtans ook een fossiele brandstof, zo goedkoop is. Dat soort keuzes moeten we maken. We hebben onlangs de bouw van een kerncentrale goedgekeurd, tegen de zin van sommige milieuactivisten. We moeten de risico’s onder ogen zien, maar we moeten ook erkennen dat onze energie wel érgens vandaan zal moeten komen. Het is dus een evenwichtsoefening.»

'De wetenschap is er. De urgentie is er. Mijn taak bestaat er nu in uit te zoeken wat de snelste manier is om van punt A naar punt B te raken. Helaas moet je af en toe zigzaggen in een democratie'

- Het probleem is natuurlijk dat de opwarming van de aarde niet wacht tot iedereen het met elkaar eens is.

Obama «Dat begrijp ik. Maar als we dit probleem willen aanpakken – en ik geloof dat het kan – dan zullen we rekening moeten houden met de doorsnee Amerikaan, die op dit moment veel meer begaan is met de prijs van zijn benzine dan met de klimaatverandering. Als we niet strategisch te werk gaan in onze communicatie en met alle belangen rekening houden, dan wordt het probleem gekaapt door demagogen en lopen we het risico trager in plaats van sneller vooruitgang te boeken.

»De wetenschap is er. De urgentie is er. Mijn taak bestaat er nu in uit te zoeken wat de snelste manier is om van punt A naar punt B te raken, wat de beste manier is om een duurzame economie te bekomen. Iemand die niets met politiek te maken heeft, zou zeggen: ‘De kortste weg tussen twee punten is een rechte lijn. Pak het gewoon meteen aan.’ Helaas werkt het zo niet in een democratie: daar moet je af en toe zigzaggen. We moeten rekening houden met hoe de politiek werkt en strategisch te werk gaan, de massa meekrijgen. Er is de laatste jaren al heel wat werk verricht om de mensen te informeren. Enquêtes leren ons dat de gemiddelde Amerikaan de urgentie van het probleem inziet, maar het klimaat nog altijd niet als hét belangrijkste probleem ziet. Verre van.»


O, shit!

- Volgens Al Gore beleeft iedereen die echt met de klimaatverandering begaan is, op een bepaald moment een – zoals hij het noemt – ‘O, shit’-moment, op het ogenblik dat het besef binnensijpelt wat er allemaal op het spel staat. Wat was uw ‘O, shit’-moment?

Obama «Ik ben opgegroeid in Hawaï. Hoe kinderen daar opgroeien, lijkt verrassend veel op hoe kinderen op de Noordpool opgroeien. Je hebt er tradities die nauw samenhangen met de natuur en je beseft er erg hoe fragiel ecosystemen zijn. Zo heb je in Hawaï koraalriffen die in mijn jeugd nog weelderig waren en vol vis zaten, en nu niet meer.

»Ik denk dus niet dat ik één eurekamoment heb gehad. Alleen kwam ik als president, telkens als ik een wetenschappelijk rapport kreeg, tot de vaststelling dat we minder tijd hadden dan we dachten. Daaruit concludeerde ik dat we harder en sneller aan de alarmbel moeten trekken. Maar zoals ik al zei: het goede nieuws is dat we komaf hebben gemaakt met het absolute scepticisme tegenover de wetenschap dat we twee of drie jaar geleden wél nog zagen.

»Een ander argument dat in het verleden werd gebruikt – en dat veel Republikeinen nog altijd gebruiken – is dat het geen zin heeft iets te ondernemen, omdat China toch niet van plan is iets te doen. Mijn reis naar China en onze gezamenlijke boodschap hebben dat argument doorgeprikt.»

- Eén van de grootste obstakels zijn de oliekartels, vooral die van de Koch-broers. Die oliemiljardairs doen er álles aan om de transitie naar duurzame energie te vertragen. Onlangs trok u van leer tegen de manier waarop Charles Koch tegen subsidies voor duurzame energie strijdt. ‘Dat is on-Amerikaans,’ zei u. Wat bedoelde u daarmee?

Obama «De Kochs proberen niet alleen de subsidies voor zonne-energie te elimineren, maar willen ook de nutsbedrijven beïnvloeden, zodat het duurder wordt voor huiseigenaars om zonnepanelen te installeren. Mijn punt was: dat is niet hoe de vrije markt werkt. Iedereen is zeer selectief als het over de vrijemarktprincipes, innovatie en ondernemerschap gaat. Ze – en dan heb ik het niet alleen over de Koch-broers, maar over veel mensen in de traditionele energie-industrieën – hebben blijkbaar geen enkel probleem met deals en subsidies voor hun eigen industrieën. Maar als het op de ontwikkeling van duurzame energie aankomt, verzetten ze zich niet alleen tegen subsidies, maar gaan ze ook nog eens actief de concurrentie proberen tegen te werken.

»Fascinerend is ook de coalitie die je nu ziet tussen de groene beweging en Tea Party-leden in sommige Amerikaanse staten. Allebei zeggen ze: ‘Laat ons met rust. De overheid zou ons moeten steunen als wij een zonnepaneel willen plaatsen of het traditionele distributienet willen reorganiseren op een meer efficiënte, kostenbesparende en milieuvriendelijke manier. De overheid zou dat niet mogen proberen te verhinderen.’»

'Het bosbrandseizoen duurt nu tweeënhalve maand langer dan een paar decennia geleden. Dat is geld dat we aan onderwijs of betere wegen hadden kunnen uitgeven'

- U hebt het steeds vaker over klimaatverandering als een probleem van nationale veiligheid. Hoe zou u het risico ervan voor de Amerikaanse veiligheid vergelijken met pakweg de dreiging die IS of Iran vormen?

Obama «Er is een verschil, maar het zijn allemáál substantiële problemen. Wat we nu weten, is dat de toenemende droogte, overstromingen en erosie van kustlijnen allemaal een impact zullen hebben op de landbouw. Ze zullen tot een grotere schaarste in bepaalde delen van de wereld leiden, wat op zijn beurt zal resulteren in de ontheemding van een groot aantal mensen.

»De vierhonderd inwoners van het eiland Kivalina, waar we vandaag overheen zijn gevlogen, zullen kunnen verhuizen. Het zal een pijnlijke zaak zijn voor die mensen, maar het zal mogelijk zijn. Maar als de moessonregens in Zuid-Azië straks veranderen, dan kun je geen tientallen miljoenen mensen verplaatsen, zonder risico op vluchtelingenstromen of conflicten. En hoe erger de wereld eraan toe is, des te meer problemen we zullen hebben met veiligheid. Je zou zelfs kunnen argumenteren dat wat er nu in Syrië gebeurt, deels het resultaat is van recorddroogtes, die ervoor gezorgd hebben dat mensen van de boerderijen en het platteland in groten getale naar de Syrische steden zijn getrokken. Dat bracht dan weer een politiek klimaat mee dat leidde tot protesten, waarop Assad gruwelijk heeft gereageerd.

»Dát zijn de veiligheidsuitdagingen die ons te wachten staan door de klimaatverandering. De geschiedenis leert ons dat, als grote groepen mensen onder ernstige druk komen te staan, ze zeer slecht reageren. Die slechte reactie kan zich uiten in nationalisme, oorlog, xenofobie en terrorisme. In elk geval: dat hele pakket moeten we, indien mogelijk, zien te vermijden.»


Dit loopt uit de hand

- Veel van uw aandacht gaat nu naar de klimaatconferentie in Parijs, die in december plaatsvindt. Het is misschien onze laatste kans om samen echt iets te ondernemen om de klimaatverandering te vertragen. Wanneer zal Parijs voor u een succes zijn?

Obama «Het zal een succes zijn als we erin slagen een basisstructuur op te stellen, waarbij de grote CO2-uitstoters doelen stellen die voldoende verregaand zijn, zodat de kleine landen zullen zeggen: ‘Het is menens.’ Ik maak me minder zorgen om exacte getallen. Laten we dat nu al duidelijk stellen: wat de verschillende nationale doelstellingen ook zullen zijn, het zal nog altijd minder zijn dan wat de wetenschap voorschrijft. Een procentje hier of daar zal dus geen deal-breaker zijn. Maar dat iedereen een ernstige poging onderneemt en dat we samen een internationale verbintenis aangaan die goed omlijnd is en gemeten kan worden, dát zal voor een basis zorgen waarmee we elk jaar kunnen evalueren hoever we staan. Over vijf jaar, als de wetenschap weer wat verder staat, zullen we kunnen zeggen: ‘We moeten een versnelling hoger schakelen.’ En by the way, door de research die we in de tussentijd hebben verricht, kunnen we nu meer ambitieuze doelstellingen halen.

»Denk maar terug aan het begin: toen dachten we nog dat we erg gedurfde doelen stelden met onze plannen voor de productie van zonne-energie. Had je me in 2007 of 2008 gezegd dat de kostprijs van zonne-energie zo sterk zou dalen, dan had Steven Chu, mijn toenmalige minister van Energie, je gek verklaard. Maar zo is het wel gegaan. Vorig jaar is de kostprijs nog met 10 of 20 procent gedaald, afhankelijk van de regio. Het menselijke vernuft is in staat tot verbluffende dingen, als we ons maar focussen en duidelijke doelen stellen.

»Het allerbelangrijkste is dat iedereen in Parijs volledig toegewijd is en zegt: ‘We gaan ervoor.’ Als we daarin slagen, dan kunnen we de wijzers van de klok terugdraaien. Ik heb er vertrouwen in dat, zodra het momentum er is, we in staat zullen zijn om grondiger naar de wetenschap te luisteren, deels omdat mensen niet meer zo angstig zullen zijn over de gevolgen, of zo cynisch over wat we kunnen doen. Hoop bouwt verder op hoop. Succes creëert succes.»

- De paus sprak zich onlangs uit over de klimaatverandering en probeert zelf ook de aandacht te vestigen op de top in Parijs.

Obama «Ik heb de paus graag.»

- Als persoon?

Obama «Ja. Hij is een goed mens. En over veel zaken heeft hij het bij het rechte eind.»

'Ik wil ervoor zorgen dat mijn kinderen, als ze gaan snorkelen, dezelfde dingen zien die ik zag toen ik 5 of 8 was'

- In zijn jongste encycliek heeft hij het over wat hij de ‘mythe van de vooruitgang’ noemt. Het komt erop neer dat hebzucht en materialisme volgens hem de planeet naar de verdoemenis helpen. Denkt u dat we, om het klimaat te helpen, de basisbeginselen van het kapitalisme moeten herzien?

Obama «Kijk naar de geschiedenis van de mens: het is ontegensprekelijk zo dat marktgerichte systemen meer rijkdom hebben voortgebracht dan om het even welk ander systeem. In die zin is het een positieve kracht. Kijk maar naar hoe sterk onze levensstandaard is gestegen. Of denk aan de honderden miljoenen mensen in China of India die uit de armoede zijn opgeklommen. Als een kind genoeg te eten heeft, als het medicatie krijgt tegen dodelijke ziektes, als mensen een dak boven hun hoofd hebben en hun kinderen naar school kunnen sturen, dan is dat in mijn ogen een rechtvaardig en ethisch systeem. Het kapitalisme de volle laag geven zou in mijn ogen dus verkeerd zijn.

»Wat ik wél denk, is dat zinloze vrijemarktideologieën die de effecten van een kapitalistisch systeem negeren, voor grote problemen kunnen zorgen. Het is de taak van de overheid en de maatschappij om de scherpe kantjes eraf te vijlen en de grote tekortkomingen van het systeem aan te pakken. Markteconomen zullen daar trouwens niet van opkijken. En vervuiling is altijd al de klassieke tekortkoming van de vrije markt geweest.

»We moeten toegeven dat de klimaatverandering een grote tekortkoming van de vrije markt is, net zoals smog dat was in het Los Angeles van de jaren 60 en 70, of zoals het vervuilde water van de rivier Cuyahoga dat was in Ohio (ooit de meest vervuilde rivier van de VS, red.). Net zoals we er toen in geslaagd zijn de boel op te ruimen met de Clean Air Act en de Clean Water Act, net zoals we erin geslaagd zijn het probleem van de zure regen en het ozonprobleem op te lossen met slimme reglementeringen, zo kunnen we dat ook met de klimaatverandering. Het verschil is dat die vervuilingen in het verleden min of meer lokaal waren. Toen had je geen globale wisselwerking die ons over de rand kon duwen. De aard van het probleem is niet zo anders, maar voor het eerst zitten we wel in een race tegen de klok.

»Zoals bij elke tekortkoming van de vrije markt is het zaak een brede conversatie op te starten en collectief te beslissen dat we voortaan met de klimaatverandering rekening moeten houden in onze dagelijkse manier van zakendoen. Als we daarin slagen, zullen handelaars manieren vinden om er hun voordeel uit te halen en zullen er jobs gecreëerd worden. Dat zien we vandaag al gebeuren in de sectoren van de zonne-energie en de windenergie. Bovendien merken we dat consumenten geïnteresseerd zijn in geld besparen en minder elektriciteit verbruiken.

»Ik ben optimistisch over onze slaagkansen, maar dan moet de politiek de realiteit wel zien bij te benen. Daar wringt het schoentje momenteel in de VS: het Congres krijgt er op dit moment nog geen wetsvoorstel over transport door, laat staan dat ze een groot probleem als dit kunnen oplossen. Dat is deels de reden waarom ik deze reis onderneem. De geschiedenis leert ons dat de politiek pas reageert als de mensen zich zorgen maken. Pas toen de mensen in LA niet meer konden ademen, zei de staat Californië: ‘We moeten katalysators gaan gebruiken.’ Pas toen de Cuyahoga vuur vatte, zeiden de mensen van Ohio, gevolgd door alle Amerikanen: ‘Dit loopt uit de hand.’»

'Aan de voet van de smeltende Seward­gletsjer. 'Er zijn prachtige dingen op deze wereld die nooit meer zullen terugkomen. Maar ik wentel me niet in verdriet, daarvoor hebben we te veel werk voor de boeg.'


Koraalriffen op Hawaï

- U staat aan het hoofd van ’s werelds grootste economie, die tegelijk ook één van ’s werelds grootste vervuilers is. Het is dus uw verantwoordelijkheid een mogelijke catastrofe met verstrekkende gevolgen voor de wereld te vermijden – een wereld waarin u ook nog eens twee dochters hebt rondlopen. Hoe gaat u daarmee om?

Obama «Ik denk vaak aan Malia en Sasha. Ik denk ook aan hun kinderen. Eén van de voordelen van president zijn is dat je veel reist en de wonderen van de wereld kunt bekijken vanuit een perspectief dat maar weinigen te zien krijgen. Toen we gisteren rond de fjorden voeren, zagen we een zeeotter op z’n rug zwemmen terwijl-ie vis van zijn buik at, zagen we een bruinvis uit het water springen en een walvis water spuiten. Ik dacht bij mezelf: ‘Ik wil ervoor zorgen dat mijn kleinkinderen dit ook ooit kunnen zien.’

»Elk jaar gaan we naar Hawaï – ooit, als ik geen president meer ben, wil ik er veel tijd doorbrengen. Ik wil ervoor zorgen dat mijn kinderen, als ze gaan snorkelen, dezelfde dingen zien die ik zag toen ik 5 of 8 was. Een groot deel van mijn jeugd heb ik in Indonesië doorgebracht. Ik wil dat mijn dochters daar dezelfde dingen kunnen ervaren als ik destijds: door het bos wandelen en plots een eeuwenoude tempel zien. Dat mag niet verloren gaan.

»Dat ik begin na te denken over wat ik allemaal achterlaat, heeft wellicht minder met het presidentschap te maken dan met het ouder worden (lacht). Eén van de boeken die ik deze vakantie heb gelezen, was ‘The Sixth Extinction’ van Elizabeth Kolbert. Een geweldig boek, dat erg duidelijk maakt dat zich grote, plotse veranderingen kunnen voordoen, net zoals dat in het verleden is gebeurd. Daarom heb ik het gevoel dat ik dit probleem moet aanpakken met alles wat ik heb. Maar nogmaals: ik kan niks alleen. Ik heb het Congres nodig. En daarom moet het Amerikaanse volk dezelfde urgentie voelen als ik. Ik begrijp dat ze die urgentie nu nog niet voelen, omdat de wetenschap nog abstract aanvoelt. Maar die abstractie zal verdwijnen naarmate de jaren vorderen. Ik heb een vermoeden dat de grote natuurbranden die we nu zien, de extreme droogtes waar de helft van het Amerikaanse Westen nu onder lijdt, er mee voor zorgen dat mensen het beter zullen begrijpen. Ga je nu naar de staat Washington, waar ze onlangs nog drie brandweerlieden verloren in een brand die een groot deel van de staat in lichterlaaie zette, dan vind je daar wellicht meer begrip. Ga je nu naar Florida, waar sommige wijken onder water komen te staan telkens als het waterpeil stijgt, dan vind je daar wellicht meer begrip. Mensen gaan inzien dat het goedkoper is om actie te ondernemen dan om niks te doen. Dat is één van de moeilijkste dingen voor een politicus: mensen ervan overtuigen om nu te investeren in iets waarvan ze pas jaren later de vruchten zullen plukken.

»De kosten lopen nu al op. We spenderen nu al een miljard dollar per jaar aan het bestrijden van branden. Het bosbrandseizoen duurt nu tweeënhalve maand langer dan een paar decennia geleden. Dat is geld dat we aan onderwijs of betere wegen hadden kunnen uitgeven. Dat is geld dat mensen aan hun gezin hadden kunnen spenderen. We bereiken dus stilaan het punt waarop we een bedrag kunnen plakken op de klimaatverandering. Een decennium geleden konden we dat nog niet, of toch niet erg nauwkeurig. Die kans moeten we grijpen om tot een politieke consensus te komen en dit enorme probleem aan te pakken. Niet alleen in de VS, maar wereldwijd.

»Maar er is ook reden tot optimisme: de technologie is er. Met wat we nu kunnen en nu weten, kunnen we de komende twintig jaar gigantische stappen zetten. En als we in die twintig jaar genoeg investeren in onderzoek en ontwikkeling, dan kunnen we opnieuw een sprong voorwaarts maken.

»Het is ook belangrijk dat we niet gaan doen alsof er ons geen moeilijke afwegingen te wachten staan. We zullen knopen moeten doorhakken. Hier en daar zal de impact zwaar zijn voor mensen die leunen op een oud systeem van vervuilende energie. We kunnen die gemeenschappen door de transitie helpen, maar daarvoor moeten we wel het gevoel hebben dat we allemaal in hetzelfde schuitje zitten. Het is niet genoeg dat milieuactivisten tegen een oud koolmijnstadje in West-Virginia zeggen: ‘Stop ermee.’ En het is niet genoeg om tegen een staat als Alaska te zeggen: ‘Hou op met ontginnen, want wij vinden jullie natuur prachtig.’ Nee, we moeten de mensen gaan uitleggen hoe we de technische problemen willen oplossen, hoe we ervoor willen zorgen dat iedereen voordeel haalt uit die transitie, en hoe we de kosten niet op één groep mensen willen verhalen.

»Dat geldt ook internationaal. Ik kan geen gesprek aangaan met de premier van India zonder rekening te houden met het feit dat er in zijn land nog altijd honderden miljoenen mensen in armoede leven en dat er niet genoeg elektriciteit is. Als ik van hem gedaan wil krijgen dat hij de C02-uitstoot in zijn land drastisch beperkt, dan zal ik met een strategie op de proppen moeten komen om energie te produceren op een niet-vervuilende manier. Misschien moeten we daarvoor technologieën uitwisselen of moeten we hen helpen hun systemen te moderniseren om ze efficienter te maken.»

- Toen we naar de Sewardgletsjer aan het wandelen waren, vertelde de parkwachter dat er steeds meer mensen op pelgrimstocht komen om hem te zien voor hij verdwijnt. Sommigen kussen de gletsjer zelfs vaarwel. Ze zei ook dat zo’n bezoek vaak gepaard gaat met verdriet, omdat de wereld zo snel verandert. Voelt u soms tristesse om wat wij mensen – bewust of onbewust – aanrichten op deze planeet?

Obama «Er zijn prachtige dingen op deze wereld die nooit meer zullen terugkomen. Daar moeten we bij stilstaan. Maar ik wentel me niet in verdriet – daarvoor hebben we te veel werk voor de boeg. De wereld evolueert constant. In mijn leven zal de wereld veranderen op manieren die ik liever niet had gezien. Maar andere veranderingen – de uitroeiing van polio, de daling van het kindersterftecijfer – moeten we vieren. De wereld zit vol wonderen en ik vermoed dat ons nog genoeg tijd rest om de meeste ervan te redden. En onze kinderen zullen er wellicht nog een paar nieuwe ontdekken.»

Na het interview wandel ik met de president langs de wering die in 2012 langs de Kotzebuebaai werd gebouwd, om de stijgende zee tegen te houden. Ik ben me ervan bewust dat het een lange oorlog wordt, waarbij alles op het spel staat, en dat wat Obama ook gedaan zal krijgen, het sowieso niet genoeg zal zijn.

Obama «Ik doe wat ik kan om zo veel mogelijk gedaan te krijgen. Maar ik wil me niet laten verlammen door de omvang van het probleem. Ik wil ook niet dat de mensen zich verlamd voelen door de gedachte dat we hier geen controle over hebben. Ik geloof rotsvast in de kracht van de menselijke verbeelding om problemen op te lossen. Ik denk dat het Churchill was die zei: ‘We proberen alles, en als we elk alternatief hebben uitgeprobeerd, dan vinden we uiteindelijk het juiste.’ Hopelijk geldt dat nu ook.»

Vertaling en bewerking Hanne Van Tendeloo

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234