Fan van Patti Smith: Belgische muzikanten over de first lady of punk

Op zaterdag 13 augustus zakt Patti Smith af naar Jazz Middelheim voor ‘An Evening of Words and Music’. Woorden en muziek, maar Smith is ook activiste, beeldend kunstenares, icoon en een rolmodel waaraan heelder generaties zich gespiegeld hebben. Zonder Patti Smith geen PJ Harvey, geen Morrissey, geen R.E.M. en misschien zelfs geen Nirvana. En in Vlaanderen zou zonder haar de muziek van pakweg Patrick Riguelle, Annelies Van Dinter (Echo Beatty), Charlotte Adigéry (‘Belgica’, WWWater) en Cedric Maes (The Sore Losers) wellicht helemaal anders geklonken hebben.

'Ik ga niet zeggen dat ik verliefd op haar was, maar ik voelde mij wel aangetrokken' Patrick Riguelle


Patrick Riguelle ‘Ooit nog tegenaan gelopen’

Patrick Riguelle, u kent hem wel, is één van de weinige Belgen die ooit lijfelijk contact heeft gehad met Patti Smith. Lees verder, lees verder.

Patrick Riguelle «Ik was 13 jaar toen in 1975 haar debuut ‘Horses’ verscheen. Een rijkeluiszoontje uit mijn klas had die plaat gekocht en was zo goed om ze vervolgens door te geven. Het heeft een tijd geduurd voor hij ze heeft teruggezien. Ik wist niet wie Patti Smith was, waar ze vandaan kwam, of tot welke scene ze behoorde – in die tijd kon je dat namelijk nog niet even googelen. Op haar plaat stond één naam waar ik al van gehoord had, die van de producer: John Cale. Maar ik vond het dus wel meteen steengoed. Ik luisterde toen vooral naar dingen als Pink Floyd en Crosby, Stills, Nash & Young, maar dit was iets totaal anders. ’t Was nog geen echte punk, maar toch. Niet veel later zag ik in Muziekkrant OOR een foto – als ik mij niet vergis gemaakt door Anton Corbijn – met daarop Patti Smith in het gezelschap van David Byrne, John Cale en Lou Reed. Een foto genomen in The Bottom Line. En dan begon mijn frank stilaan te vallen, dat daar een scene gaande was die met de rest van de popmuziek niets te maken had. Het was iets bijzonders, een raar geluid, rare gitaarpartijen. Bijna geen noten meer, een soort postmodernisme op gitaar. En het allerfijnste: het waren dingen die ik zelf kon naspelen. Het was muziek die je de moed gaf om zelf iets te beginnen.

»Nog later zag ik haar op televisie – live in ‘The Old Grey Whistle Test’ – en was ik helemaal niet meer te houden. Een coole madam zonder tetten, dat zag je niet vaak (lacht). No tits whatsoever, een T-shirt met wat tepels die erdoorheen kwamen, that was it. Ik heb nog even gedacht: ‘Godverdomme, is dat nu een vent?’ Heel androgyn, al wist ik toen uiteraard nog niet wat androgyn wilde zeggen (lacht). In ieder geval: ik vond het iets sexy hebben. Ik ga niet zeggen dat ik er verliefd op was, maar ik voelde mij wel aangetrokken tot madams die dreiging en gevaar uitstraalden. Ze spuwde ook op de grond, herinner ik mij van ‘The Old Grey Whistle Test’.»

HUMO Vind je haar een goeie zangeres?

Riguelle «Het zal wel zijn. Ze is geen operazangeres, hè. Ze heeft geen geschoolde stem, ze kan kan geen vijftien noten in drie seconden zingen, maar die frasering! Frasering is minstens even belangrijk als de juiste noten kunnen zingen. Ze declameerde meer dan dat ze zong. Lou Reed had dat ook, en Bob Dylan zeker. Meesters van de frasering. Het gaf meteen een volwassen indruk, volwassener dan popmuziek in die tijd hoorde te zijn. Pas veel later ben ik te weten gekomen dat haar grote held Keith Richards was, en ze heeft inderdaad dat rauwe, hese in haar stem. Ze wilde ook op Keith Richards lijken. Net als Johnny Thunders trouwens. Die ik ooit nog heb gezien in de AB. Johnny Thunders And The Heartbreakers: geen gezonde jongens, maar wel een goed concert.

'Ze geeft je de moed om zelf iets te beginnen'

HUMO Op Jazz Middelheim heet het ‘An Evening of Words and Music’.

Riguelle «Ik word nooit uitgenodigd voor poëzieavonden, en daar is een reden voor (lacht). Ze mag van mij gedichten voordragen zoveel ze wil, maar liever niet tijdens een concert.»

HUMO Ik heb me laten vertellen dat je haar ooit op onorthodoxe wijze hebt ontmoet.

Riguelle «In 2002, toen ik met het Rubio Strijkkwartet de ‘Juliet Letters’ ben gaan opvoeren in New York, ben ik op een vrije dag in mijn eentje naar het MoMA geweest, het Museum of Modern Art. Ik loop daar wat rond, en plots sta ik oog in oog met mijn favoriete schilderij aller tijden: ‘No. 5, 1948’ van Jackson Pollock. Ik kan maar net een kreet van vreugde onderdrukken. Om het schilderij beter in mij te kunnen opnemen wandel ik, half in trance, achteruit, en loop pardoes tegen iemand aan die ik nog maar net kan vastgrijpen of ze was van de trap gedonderd. Je raadt het: Patti Smith. Ik verontschuldig mij, en ze zegt: ‘’t Is niet erg, I could see you were very concentrated.’ Ze was trouwens niet de eerste beroemdheid die ik ooit omver heb gelopen. De eerste was Jacques-Yves Cousteau, vijftien jaar eerder in Parijs. Noem het een fetisj (lacht). Maar om nog even op Patti terug te komen: ze was heel vriendelijk, maar wat ik nu wel van heel dichtbij heb kunnen zien – het was het eerste wat mij opviel: ze heeft een snor, hè. Schoon is het niet, maar toch kon ik er sympathie voor opbrengen. Dat ze die gewoon laat staan: het siert haar. Op een bepaalde manier (lacht). ’t Is een charismatische vrouw, volkomen terecht een icoon van de vrouwenbeweging. Feminisme zonder tégen de mannen te zijn. She was one of the boys, én sexy. Laat ik het zo zeggen: de gelijkheid tussen de seksen is mij veel duidelijker na het beluisteren van een plaat van Patti Smith dan na het lezen van een boek van Kristien Hemmerechts

HUMO Ga je die nog ooit omverlopen denk je?

Riguelle (lacht) «Het staat op mijn bucketlist.»


Annelies Van Dinter (Echo Beatty) ‘Supersexy, cool en één en al rock-’n-roll’

Annelies Van Dinter vormt samen met haar partner Jochem Baelus en drummer Louis Evrard het Antwerpse pop noir-orkest Echo Beatty, waarvan in maart het felgesmaakte ‘Nonetheless’ verscheen. Op 20 augustus spelen ze op Pukkelpop.

Annelies Van Dinter «Dankzij mijn ouders ben ik opgevoed met Bob Dylan en consorten, en rond mijn 12de ben ik enorm gefascineerd geraakt door de muziek uit de jaren 60 tot pakweg ’76. Er liepen toen nogal wat iconische figuren rond, en Patti Smith was er daar uiteraard één van. Meer nog dan muzikaal is ze voor mij als schrijfster en performer een rolmodel. Ik hoor haar muziek graag, en het staat buiten kijf dat haar vroege platen enorm invloedrijk waren, maar het is niet zo dat ik hier voortdurend Patti Smith opleg. Een song als ‘Because the Night’ vind ik bijvoorbeeld verschrikkelijk, ik kon dat vroeger niet uitstaan.»

HUMO Dan was het wellicht een opluchting toen je te weten kwam dat het grotendeels door Bruce Springsteen geschreven is?

Van Dinter «Nee, want ik kan Bruce ook wel appreciëren. De liefde voor Patti heeft een boost gekregen door het lezen van ‘Just Kids’. Ik ben vervolgens ook ‘M Train’ gaan lezen, en verschillende biografieën. Haar quotes, wat ze vertelt, wie ze is: gewoon een enorm inspirerende figuur. Zeker als vrouw. Ze flirt met dat androgyne, en dat vind ik supersexy en cool. Ze straalt één en al rock-’n-roll uit. Er zijn er vandaag de dag heel weinig die dat op die manier kunnen.

»Wat ik zo geruststellend vind aan Patti Smith, is dat ze enerzijds een icoon is, maar anderzijds ook heel menselijk. ‘M Train’ was wat dat betreft een nog grotere openbaring: ze schrijft over haar strijd bij het schrijven, en je voelt dat ze eigenlijk een beetje depri is. Ze schrijft heel eerlijk over hoe ook zij soms verlamd geraakt bij het creatieve proces, en niet in staat is om daar iets aan te doen. Heel geruststellend om te lezen dat zelfs iemand als Patti Smith daar weleens last van heeft (lacht).»

'De twee autobiografieën: 'Just Kids' en 'M Train'. Momenteel werkt Smith aan een detectiveroman.'

HUMO Ze zou momenteel aan een detectiveroman aan het werken zijn.

Van Dinter «Dat verbaast me niet, aangezien ze het in ‘M Train’ heeft over een boek van Murakami dat ze aan het lezen is. De titel ontglipt me even, maar in ieder geval: ’t is ook een detectiveverhaal. Ik ben heel benieuwd, ik ga het zeker lezen.»

HUMO Ben je ook geïnteresseerd in haar beeldende kunst?

Van Dinter «Ik weet dat ze, zeker de laatste jaren, veel bezig is met fotografie, maar ik kan niet zeggen dat ik mij zo voor de vuist weg beelden van haar herinner. Maar het draagt ook weer bij tot dat universum dat ze voor zichzelf heeft gecreëerd, haar talent om in verschillende disciplines haar boodschap uit te dragen. In ‘M Train’ vertelt ze over hoe ver ze soms gaat om bepaalde dingen te fotograferen. De slaapkamer van Frida Kahlo, bijvoorbeeld. Als ze iets wil, wordt dat voor haar een missie.»

HUMO Heb je je vestimentair ooit door Patti laten inspireren?

Van Dinter «Niet bewust, in ieder geval. Maar je spiegelt je natuurlijk wel aan wat je visueel sterk, aantrekkelijk of mooi vindt. Dus sta ik weleens in een wit hemd en een zwarte jeans op het podium. Men heeft me al gezegd dat ik op Patti Smith lijk, wat ik wel snap, maar het is niet zo dat ik ooit foto’s van haar heb bestudeerd voor ik kleren ging kopen. Cat Power is wat dat betreft een grotere invloed geweest, zo rond mijn 17de. Toen ging ik ook oversized mannenhemden dragen en zo (lacht). Zo idioot.»

HUMO Ben je al in New York op Patti-bedevaart geweest?

Van Dinter «Min of meer. In The Gaslight Cafe ben ik geweest, en ik ben ook weleens aan het Chelsea Hotel gepasseerd. Dat was de eerste keer dat ik in New York was, op mijn 19de – elf jaar geleden. Toen ik 22 was, heb ik met Styrofoam in de Knitting Factory gespeeld. Later ben ik nog eens tien dagen bij Trixie Whitley op bezoek geweest in Brooklyn. Toen heb ik echt voor mezelf de tijd kunnen nemen om New York te ontdekken. Enerzijds down memory lane gegaan, maar ook nieuwe plekken opgezocht. Zo heb ik bijvoorbeeld in de Glasslands – dat intussen ook al niet meer bestaat – een noiseshow van Thurston Moore met Colin Stetson gezien, voor vijftig man. Meer New York dan dat wordt het niet, ik voelde me zeer vereerd dat ik daarbij kon zijn.»

HUMO Ga je kijken op Jazz Middelheim?

Van Dinter «Nee, ik ga op 7 augustus kijken als ze op Esperanzah! speelt, aan de Abdij van Floreffe. Ik had al tickets gekocht toen het concert op Middelheim werd aangekondigd. Ik heb haar nog nooit gezien en ik vond dat ik daar dringend iets aan moest doen.»


Charlotte Adigéry (Belgica, WWWater) ‘De attitude telt’

‘The Best Thing’ van Charlotte (voluit Charlotte Adigéry, een 25-jarige Gentse met Caraïbische roots) was op de soundtrack van ‘Belgica’ exact wat de titel beloofde: de beste song op een plaat vol straf materiaal. Met haar project WWWater werkt Charlotte aan haar debuutplaat.

'Voor een examen aan de PXL Rockschool heb ik ooit 'Dancing Barefoot' gebracht' Charlotte Adigéry

Charlotte Adigéry «Ik wist natuurlijk al wel wie Patti Smith was, maar ik heb haar eigenlijk pas echt ontdekt door ‘Just Kids’ te lezen. Als je de context kent, gaat de muziek toch ineens dieper. Ik vond het heel fascinerend en inspirerend hoe ze voor zichzelf een wereld heeft gecreëerd. En de manier waarop ze in verschillende disciplines haar weg heeft gevonden, of het nu kunst is, mode of muziek. En dit klinkt misschien naïef, maar het speelt zich ook allemaal af in een tijdperk waarin ik graag geleefd zou hebben. De geboorte van de punk, en daar zoals zij bijna per ongeluk in terechtkomen, volkomen compromisloos. Vree jammer dat ik dat heb gemist. Ik probeer nog zoveel mogelijk restanten van de punk mee te pikken: zo ben ik een paar weken geleden in een krotty kot in Ledeberg nog naar D.O.A. gaan kijken. ’t Was de max.»

HUMO Welke muziek heerste er toen jij er vatbaar voor werd?

Adigéry «Dankzij mijn moeder en haar goeie smaak in lieven, én de goeie muzieksmaak van die lieven, heb ik veel uiteenlopende dingen leren kennen. Crowded House bijvoorbeeld. Of Britney Spears, nog voor ze wereldberoemd werd. Mijn tweede papa zeg maar, heeft mij Boudewijn de Groot en Doe Maar leren kennen. Maar ik was ook fan van 5ive, de boyband. Vind ik nog altijd oké hoor (lacht).»

HUMO In de muziek die we van jou kennen, valt voorlopig niet zo heel veel punk te bespeuren.

Adigéry «Het zit misschien meer in de mentaliteit. Met WWWater probeer ik zo eerlijk en oprecht mogelijk muziek te maken, zonder bijkomende intenties. Er is geen instrument dat ik echt kan bespelen, dus alles wat ik maak, komt vanuit het hart.»

HUMO Geen instrument kunnen bespelen, maar wel afstuderen aan de PXL Rockschool in Hasselt?

Adigéry «Dat valt nog af te wachten, ik hoop dat ze mij delibereren. Zet dat maar in de Humo (lacht). Ik moet nog twee papers schrijven. Maar mijn instrument op school was mijn stem.»

HUMO Zou Patti Smith gebaat zijn geweest bij een opleiding aan de PXL?

Adigéry «Nee, die had dat niet nodig. Zelf heb ik er wel veel aan gehad. Je hoort veel mensen zeggen dat zo’n opleiding zou ingaan tegen de principes van de rock, maar ’t is geen schoolse school. Ze proberen je als artiest niet te modelleren of zo, de nadruk ligt op creativiteit. En ik heb er heel veel nieuwe muziek leren kennen.»

HUMO Is Patti Smith gepasseerd tijdens de opleiding?

Adigéry «Ja. In de les muziekgeschiedenis van Gert Keunen. Hij heeft beelden laten zien en vol enthousiasme verteld over de punk en de hele scene rond CBGB’s in New York. En voor een examen heb ik ooit ‘Dancing Barefoot’ gebracht.»

HUMO Patti Smith wordt ook gezien als een stijlicoon. Heb je wat dat betreft iets van haar opgestoken?

Adigéry «Niet rechtstreeks. Het is ook hier weer de attitude die telt: ik vind het knap hoe ze in ‘Just Kids’ schrijft dat ze nadacht over haar kleren, dat ze niet zomaar iets aantrok. Veel artiesten vinden zichzelf daar te cool voor, die willen graag laten uitschijnen dat ze gewoon hebben aangetrokken wat toevallig naast hun bed lag. Terwijl het toch niet onlogisch is dat je als artiest nadenkt over hoe je wat je doet vestimentair wil vertalen?»

HUMO Ooit al naar New York op bedevaart geweest?

Adigéry «Nee, dat hoeft voor mij niet. Dat is voorbij, hè, die scene bestaat niet meer. En ik heb geen zin om de zoveelste toerist te zijn die kan zeggen dat hij een steen van CBGB heeft aangeraakt.»


Cedric Maes (The Sore Losers) ‘Dankzij haar gestopt met mijn oksels te scheren’

Cedric Maes, gitarist van The Sore Losers (zilver in Humo’s Rock Rally 2010) en ex-El Guapo Stuntteam (finale 2004), leerde Patti Smith kennen via zijn acht jaar oudere broer Christian, in sommige kringen beter bekend als de licht ontvlambare stuntman Captain Catastrophy.

Cedric Maes «Het eerste wat hij me liet horen was ‘Gloria’, die cover van Them, en ik vond Patti Smith meteen een te gek wijf. Via haar ook meteen Van Morrison ontdekt. Ik vond het vroeger ook best wel een mooie vrouw. Ik heb het nu over Patti Smith, hè, niet over Van Morrison (lacht). Nee, ze had iets. Ik ben altijd fan geweest van de Ramones en Talking Heads en die hele CBGB-scene, en zij stond daar gewoon tussen. Als vrouw, maar ook weer niet als vrouw. Snap je? ’t Was niet van: ‘Zie mij hier eens vrouw zijn tussen de venten.’ En daar dan te koop mee lopen. Nee, ze hoorde er gewoon bij, ze maakte muziek net als de rest, en daarmee basta. Goeie muziek, goeie zangeres, en nog slim ook. En goeie smaak! Als je verliefd wordt op FredSonicSmith (de gitarist van MC5, red.) dan heb je smaak, punt aan de lijn. Want moeders mooiste was dat niet.»

'Geen akkoorden spélen, maar ze in je buik duwen: dat heb ik van The Patti Smith Group geleerd' Cedric Maes

HUMO Goeie teksten ook? Op Jazz Middelheim heet het ‘An Evening of Words and Music’.

Maes (zucht diep) «Tuurlijk heeft ze goeie teksten, maar als ze er van die geforceerde uitroeptekens beginnen bij te zetten, haak ik al snel af. Neem Mick Jagger, dat vind ik één van de beste tekstschrijvers die er zijn, maar die wordt nooit uitgenodigd om zijn teksten te komen voordragen. En maar goed ook! Hij draagt ze voor met The Rolling Stones, en dat moet volstaan, vind ik. Maar dus voor alle duidelijkheid: ik vind de teksten van Patti goed, maar ik ga ze niet in een boek zitten lezen. Wist je trouwens dat ze ook nog teksten heeft geschreven voor Blue Öyster Cult

HUMO Net als Richard Meltzer overigens, Rolling Stone-journalist en schrijver.

Maes «Ha, Lenny Kaye, de gitarist van The Patti Smith Group, heeft ook nog voor Rolling Stone geschreven.»

HUMO Patti Smith wordt gezien als rolmodel en stijlicoon, maar daarvoor moet ik wellicht vooral bij de vrouwen zijn?

Maes «Nee hoor, ’t is dankzij haar dat ik gestopt ben met mijn okselhaar te scheren (lacht). Nee, serieus, ik vond het bij haar absoluut kunnen, dat okselhaar. Echt waar.»

'De manier waarop ze haar weg heeft gevonden, werkt enorm inspirerend. Of het nu in de kunst is, de mode of de muziek.'

HUMO Heeft ze je muzikaal beïnvloed?

Maes «Zeker. Dat rauwe, hè, die punk. En die sound, dat hypnotiserende. Geen akkoorden spélen, maar ze in je buik duwen. Liedjes – want dat zijn het, gewoon mooie liedjes – spelen met de attitude van de punk, dat vind ik van het mooiste wat er is. The Band deed het ook bij Bob Dylan. Maar ik heb het geleerd van The Patti Smith Group: dat je akkoorden niet met een zacht plectrum moet strelen, maar met een dik plectrum moet kapotslaan. Zonder distortion.

»Als je die oude livebeelden van haar ziet, dat is altijd nu of nooit. Ze wordt compleet wild op het podium. Vind ik ook zo goed aan haar: dat ze niet bang is om haar mooie vrouwelijkheid te verliezen. Ze ging ervoor. Dat blijft voor mij een maatstaf in de muziek: of je nu rustige of harde muziek maakt, je moet er altijd voor gaan. En er écht voor gaan, het mag geen toneeltje zijn. Zoals bij Florence And The Machine. Of Editors. Schrijf dat maar in dikke, vette letters op: ik háát Editors. ‘Papillon’… Jezus christus, ga toch weg man.»

HUMO Ga je kijken op Jazz Middelheim?

Maes «Nee. Ik heb haar nog nooit gezien, en eerlijk: ik durf niet meer. Ik ben in Vorst Nationaal ooit naar de drie tenoren van de rock-’n-roll gaan kijken: Little Richard, Chuck Berry en Jerry Lee Lewis. Wat ze die avond op het podium brachten, dat had ik echt niet hoeven te zien. Er zijn er nog maar heel weinig die erin slagen om hun sound van vroeger te evenaren. Ik hou van liedjes, maar bijna evenveel van klank. Bij Led Zeppelin heb ik het een paar jaar geleden ook gehad. Dat was zeker niet slecht, maar toch stond ik daar de hele tijd te denken: het klinkt niet zoals het zou moeten klinken. En dan blijf ik tegenwoordig liever thuis.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234