null Beeld

Fateless

In 2002 ontving Imre Kertész de Nobelprijs voor Literatuur omdat in zijn werk 'de breekbare ervaring van de individuele mens wordt afgezet tegen de barbaarse willekeur van de geschiedenis'. Is het u eigenlijk al opgevallen dat er nooit eens een auteur wint omdat de leden van de Academie zichzelf 'bij het lezen van een ongeëvenaarde opeenstapeling van geestigheden hebben bepist van het lachen'? Nu, in het leven van Kertész viel er ook weinig te schateren: als veertienjarige Hongaarse Jood werd hij gedeporteerd naar Auschwitz en vervolgens doorverwezen naar Buchenwald.

Redactie

Toen hij op het einde van de oorlog terug naar Hongarije mocht, kwam hij er terecht in een nieuwe totalitaire waanzin: die van het communisme. Zijn ervaringen in de concentratiekampen zou hij verwerken in 'Fatelessness', de debuutroman die hij later zelf bewerkte tot scenario voor de film 'Fateless' van Lajos Koltai.

Wie de Holocaust voornamelijk kent van de documentaires op Canvas en van films als 'The Pianist' of 'Schindler's List', mag vanavond uitkijken naar een enigszins ongewone film, verpakt in oogstrelende poëzie, die de gruwel niet zozeer uit de weg gaat als wel ontstijgt.

Lajos Koltai «Men vroeg me: 'Hoe kun je nu een mooie film maken van zo'n gruwelijk verhaal?' Maar in de roman van Kertész leer je ook dat Buchenwald gelegen was in een prachtig woud, en dat hij en zijn medegevangenen er getuige waren van overweldigende zonsondergangen. De transcendente toets in het boek, die voor de jonge Kertész een overlevingsmechanisme was, zit ook in de film.»

Imre Kertész «Het zien van mijn eigen verhaal op het witte doek heeft me diep geraakt. Er zit trouwens meer autobiografie in de film dan in het boek. Ik weet zelfs niet meer zeker of ik het scenario heb geschreven aan de hand van mijn eigen herinneringen of van herinneringen aan het boek.»

- In een scène die niet in het boek voorkomt, raadt een Amerikaans-Joodse officier de jonge hoofdfiguur aan om te migreren naar de Verenigde Staten. Is dat echt gebeurd?

Kertész «Die officier is een samensmelting van verschillende Amerikanen die allemaal min of meer hetzelfde zeiden. Bij de bevrijding leek dat voor iedereen de belangrijkste beslissing die ze moesten nemen: emigreren of terugkeren naar huis? Degenen die al een idee hadden dat ze zouden terugkeren naar een communistische staat, zijn geëmigreerd. Maar ik was een zwerfhond, en ik wilde alleen maar naar huis.»

- Daar kwam u opnieuw terecht in een totalitair regime. Maar toch weigert u zichzelf een slachtoffer te noemen.

Kertész «Dat is een vorm van rebellie. Ik wil niet dat de maatschappij een etiket op mij plakt om wat ik heb meegemaakt, want dan verlies ik twee keer. Daarom ging ik na mijn terugkeer ook vertellen over het geluk dat ik in de kampen ervaren heb, en heb ik dat ook in mijn roman verwerkt. Ik trok dat woord 'geluk' bewust uit zijn normale context, recht de schandaalsfeer in.»

Koltai «Kertész is een bewonderenswaardige figuur. Toen het scenario klaar was, belde hij me op. Hij zei: 'Ik geef je dit scenario als geschenk; doe jij nu hetzelfde met de film.' Als ik daarin geslaagd ben, dan acht ik mezelf een gelukkig man.»

Bekijk de trailer:

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234