Fjodor Dostojevski - De broers Karamazov

Lang geleden was de persoonlijke voorkeur voor 'Schuld en Boete' dan wel voor 'De Broers Karamazov' even belangrijk als de voorliefde voor Arctic Monkeys dan wel Franz Ferdinand . Met de nieuwe, uiterst vlotte vertaling van Dostojevski 's familiesaga worden twee kwesties in één keer beslecht. Ten eerste: 'Schuld en Boete' haalt het makkelijk op ' De Broers'. Ten tweede: 'De Broers Karamazov' (zopas in een nieuwe vertaling gepubliceerd bij uitgeverij Van Oorschot) haalt het met nog meer gemak op 95% van de hedendaagse romanproductie.

De bijna duizend bladzijden lange, sterk meanderende roman is een kleine kosmos van menselijke zwakheid, wreedheid, onredelijkheid en levenskracht, waarin halfslechte vrouwen halfgoede mannen verleiden en vice versa. Dostojevski doet herhaaldelijk zijn best om een en ander typisch Russisch te noemen, maar wij weten wel beter. Uw innerlijke Karamazov zal het wellicht niet meteen willen toegeven, maar dit boek gaat ook over u.

Dmitri, Ivan en Aleksej zijn de losgeslagen broers uit de titel en ze hebben allemaal hun eigen redenen om hun vader Fjodor te haten. Aleksej - die naar goede, maar verwarrende Russische gewoonte soms ook Aljosja, Aljosjenka of Aljosjetsjka wordt genoemd - is de ietwat naïeve sympathiekeling van de drie. Ivan laat zich kennen zich als nietsontziende, welhaast Nietzscheaanse filosoof en Dmitri belandt uiteindelijk voor de rechter na een twijfelachtige carrière als gepassioneerde vrouwenzot-annex-vrijbuiter. Voeg daar minstens twee mooie, gekwetste vrouwen aan toe, die niet alleen elkaar in haren vliegen, maar ook voor allerlei wrijvingen zorgen tussen de drie broers, en het zal niemand verbazen dat er uiteindelijke een dode valt.

Dat 'Schuld en Boete', het andere meesterwerk van Dostojevski, toch nog meer indruk maakt, heeft alles te maken met de oeverloosheid van vooral de eerste helft van 'De Broers': zolang het gaat over de verering van wijze, maar lichtjes geschifte monniken of de liederlijke familietwisten over erfgelden blijft het hoogst entertainend en intelligent, maar wanneer een verhandeling over de kerk-maatschappelijke rechtspraak door het zo al wijdlopige proza komt fietsen, kan de aandacht al eens verslappen. In de negentiende eeuw had men meer tijd dan nu, maar die gedachte zal niet bij alle ADHD-kinderen het voorbehoud wegnemen.

Niettemin: alleen al het verhaal van de Grootinquisiteur, na een slordige driehonderd bladzijden dwaas gezwets en diepe inzichten, blaast het leeuwendeel van de literaire concurrentie genadeloos weg. Broer Ivan kijkt in de afgrond zoals men dat het liefst niet al te vaak doet en ziet dat de mens de vrijheid niet aankan. De cynische oplossing is tirannie-light: als men de mens kan tevreden stellen met een 'stil, deemoedig geluk', dan is er eigenlijk niets aan de hand. Dat wij dat, net als de Karamazovs zelf, niet willen of kunnen is tegelijk hoogmoedig en dieptragisch. Dat Dostojevski dat toen al zo scherpzinnig zag, is ontstellend. Dat hij het zo griezelig precies heeft kunnen opschrijven, toont zijn onverwoestbaar talent.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234