Fouad Belkacem, Sharia4Belgium-leider en ronselaar van Syriëstrijders: 'Ik vind de vraag of ik de aanslagen goedkeur eerlijk gezegd beledigend'

Sharia4Belgium-leider Fouad Belkacem, veroordeeld voor het ronselen van Syriëstrijders en opgesloten in de terrorismevleugel van de gevangenis van Hasselt, toont zich in een zeldzaam interview met Humo boos en verontwaardigd. ‘U moet zich eens inbeelden hoe vernederend het is dat ze bijna dagelijks uw geslachtsdelen bekijken en uw lichaamsholtes controleren.’

'De Staatsveiligheid heeft me gevraagd om informant te worden. Maar: ik ben een verkoper van auto's, niet van moslims'

We hadden Belkacem graag live gesproken, maar dat is onmogelijk in de extra beveiligde terrorismevleugel in de gevangenis van Hasselt. Via het uitwisselen van brieven lukt het wel. Sinds een goed halfjaar zit Belkacem in de speciaal voor moslimextremisten ingerichte afdeling in Hasselt, die intussen aardig volloopt. ‘Bij mijn aankomst waren we met drie gevangenen op een lege afdeling. We zijn ondertussen met negen.’ Eén van hen is Abid Aberkan, de neef van Salah Abdeslam die de voortvluchtige terrorist in zijn kelder in Molenbeek verborgen hield toen het hele land naar hem op zoek was. ‘Ik kende meneer Aberkan niet tot onze ontmoeting hier,’ schrijft Belkacem. ‘Wat ik heb geconstateerd, is dat hij de vader van vier prachtige kinderen is, dat hij het ongeluk heeft ‘de neef van’ te zijn en dat hij in een verhaal is gesleurd waar hij nooit iets mee te maken wilde hebben. Je moet het maar meemaken dat jouw neef als lid van een moordcommando voor je deur staat.’

De 34-jarige Belkacem zit een gevangenisstraf uit van twaalf jaar voor het leiden van Sharia4Belgium, een terroristische organisatie die jongeren ronselde voor de oorlog in Syrië. Vorige maand startte het gerecht een procedure voor het hof van beroep in Antwerpen om hem zijn Belgische nationaliteit af te nemen. Als de rechter daarmee akkoord gaat, kan Belkacem, die ook nog de Marokkaanse nationaliteit heeft, in de toekomst uitgewezen worden naar Marokko. Volgens het parket-generaal vormt Belkacem ‘een permanente bedreiging voor de openbare veiligheid’ en is hij ‘ernstig tekortgeschoten in zijn verplichtingen als Belgische burger.’ Belkacem verzet zich tegen die vordering omdat hij geen enkele band met Marokko heeft. ‘Mijn cliënt is in België geboren en heeft hier een partner en vier kinderen,’ zegt zijn advocaat, de Antwerpse toppleitster Liliane Verjauw. ‘De oudste is 11, de andere zijn 5, 4 en 1 jaar. Ook zijn ouders, broers en zus wonen in België. In Marokko loopt hij het risico op foltering en een onmenselijke behandeling in de gevangenis.’

De procedure voor het hof van beroep zal naar schatting een jaar duren. Belkacem blijft dus nog minstens een jaar in de gevangenis in Hasselt.

FOUAD Belkacem «Ik zit alleen op cel. De dagen gaan voorbij met schoonmaken, bidden, lezen en wat tv-kijken. Om de paar weken is er een bibliotheekbezoek van vijftien minuten. Studeren kan niet, schrijven ook niet en de censuur is extreem. Zowat alle theologische lectuur is verboden, Malcolm X of simpelweg Ludo De Witte is al extremistisch. Ik probeer dus zo veel mogelijk geschiedenisboeken te lezen zolang dat nog kan. Het bezoek van familie en van mijn prachtige gezin zijn eigenlijk de enige dingen waar ik naar uitkijk. Bij het bezoek mogen we niet opstaan dus proberen we zittend aan tafel te spelen met de kinderen. Apart familiaal bezoek is in een andere kamer, daar kan ik wel spelen met de kinderen. Boven op het strenge individuele regime komt het gedrag van een significant deel van de bewakers: beledigingen, provocaties, vernederingen en racisme zijn schering en inslag. Het Vlaams Belang heeft zijn campagne hier succesvol gevoerd, chapeau!

»Toen ik nog in Antwerpen zat, werd ik om het kwartier gecontroleerd. Nu niet meer. De celcontroles en naaktfouilles heb ik wel meegekregen. In Antwerpen was het systematisch, hier eerder sporadisch. U moet zich maar eens inbeelden hoe vernederend het voor u zou zijn dat ze bijna dagelijks uw geslachtsdelen bekijken en uw ‘lichaamsholtes’ controleren.»

Dat hij naar de nieuwe terroristenvleugel in Hasselt werd overgeplaatst, is volgens Belkacem enkel voor de schijn.

Belkacem «Enkele dagen na de Parijse aanslagen werd ik geïsoleerd van alle gevangenen. Een strenge maatregel die vooral een politiek signaal moest zijn, zo werd me uitgelegd. De regering moest aan het volk kunnen zeggen dat ze iets deed. In Antwerpen had ik celgenoten van alle religies en etniciteiten, ik was lid van het overlegorgaan en ik had een goede band met praktisch iedereen in de gevangenis. Na maanden eenzame opsluiting werd ik naar Hasselt gebracht. Puur als symbool dus.»

Justitie richtte een afgesloten vleugel in de gevangenis in voor haatpredikers en andere fundamentalisten om te vermijden dat ze hun radicale gedachtegoed onder de gedetineerden zouden verspreiden. Daar zitten ze allemaal in aparte cellen, maar vreemd genoeg worden ze wel samen gelucht.

Belkacem «De wandeling is de enige plaats waar we elkaar allemaal ontmoeten. We hebben twee gezamenlijke wandeluren per dag.»

HUMO Praten jullie dan over de aanslagen? Hebt u er vrienden?

Belkacem «We worden behandeld als proefpersonen in een lab. Elke beweging, elk woord wordt grondig geanalyseerd, dus valt er niet veel sensatie te rapen. Het zal u misschien verwonderen, maar gevangenen spreken graag over de positieve dingen in het leven, en dat geldt ook voor ons. Natuurlijk heb ik hier vrienden, het zou maar erg zijn dat ik op die enkele momenten van menselijk contact omringd zou worden door vijanden.»

'In Marokko loopt Belkacem het risico op foltering' Advocate Liliane Verjauw


Doodsbang

HUMO Het gerecht wil u de Belgische nationaliteit afnemen, maar hoe hebt u ze indertijd eigenlijk gekregen?

Belkacem «Ik ben geboren in Rumst, in 1982, en ben opgegroeid in de Rupelstreek. Al mijn directe familieleden wonen ook in Boom. Mijn ouders wonen het grootste deel van hun leven in België en zijn dus meer Belg dan Maghrebijn. De vader van mijn moeder was glasblazer in Marokko. Hij werd door een glasfabriek in Boom gevraagd om voor hen te komen werken. Mijn grootouders zijn dus al in 1970 naar België gekomen. Mijn moeder was toen 11 jaar en is hier opgegroeid. Mijn vader kwam als tiener bij zijn nicht wonen, ook in Boom. Daar hebben mijn ouders elkaar leren kennen, en zijn ze ook getrouwd. Mijn moeder heeft voor het gerecht gewerkt als beëdigd tolk in Arabisch, Nederlands en Frans, mijn vader was autohandelaar. Ik heb mijn Belgische nationaliteit gekregen in 1997, toen ik 14 jaar was. Dat gebeurde automatisch omdat mijn ouders toen de Belgische nationaliteit kregen. Ik heb nooit een ander dan een Belgisch paspoort gehad.

»Marokko ken ik van de enkele weken vakantie om de zoveel jaar tijdens mijn jeugd. Mijn laatste bezoek aan dat land was in 2005, toen ik drie dagen op zakenreis ging. Op politiek, religieus en cultureel vlak ben ik geen Marokkaan. De laatste jaren heb ik tal van acties georganiseerd om het dictatoriale regime in Marokko aan de kaak te stellen. Ik heb acties opgezet om folteringen en moorden in de Marokkaanse gevangenissen aan te kaarten. Ik heb ook al jaren geleden aan de Marokkaanse consul gevraagd om mijn Marokkaanse nationaliteit op te zeggen.»

HUMO Uw moeder is doodsbang dat u aan Marokko wordt uitgeleverd. Heeft Marokko uw uitlevering gevraagd?

Belkacem «Niet in verband met criminele activiteiten. Als Marokko mij ooit te pakken wil krijgen, dan is het voor mijn uitgesproken mening over die dictatuur.»

HUMO Bent u daar zelf bang voor?

Belkacem «Iedereen met gezond verstand, de Verenigde Naties, Amnesty International en nog veel andere instanties, weten dat opposanten er systematisch worden gefolterd of gedood. Uiteraard vrees ik dat mijn echtgenote weduwe wordt en mijn kinderen op zulke jonge leeftijd weeskinderen worden.»

HUMO Houdt u van België?

Belkacem «Zou ik een derde van mijn leven geven aan jeugdwerk, politiek en activisme als ik geen diepe band had met dit land en zijn inwoners? Mijn enige doel was om de tekortkomingen van onze samenleving te benoemen en er een oplossing voor te zoeken.»

HUMO ‘Alle wetten van België kunnen naar de hel, ik geloof enkel in de sharia,’ zei u in een interview in 2010.

Belkacem «U citeert mij zonder enige context of nuance. Dat waren shock-citaten en provocatieve slogans om een veel ruimere boodschap te verkondigen. Zoals ik zei tegen de rechter: ik ben geen anarchist! Trouwens, Theo Francken respecteert de wet niet, terwijl hij staatssecretaris is.»

HUMO Waarom vindt u dat het niet correct zou zijn om u de Belgische nationaliteit te ontnemen?

Belkacem «Ik ben een deel van België en België is een deel van mij. Deze nationaliteitskwestie symboliseert het institutionele racisme en de blanke oppermacht van het systeem. Waarom zou ik minder Belg zijn dan een Jean-Louis Denis (Brusselse haatprediker en bekeerling die onlangs vijf jaar kreeg wegens ronselen voor Syrië, red.) of een Thomas Boutens (oprichter van het extreemrechtse Bloed, Bodem, Eer en Trouw, veroordeeld tot vijf jaar wegens het plannen van terreuracties, red.)? Ondanks de geschiedenis van mijn familie blijven we minderwaardige Belgen. De boodschap van justitie is klaar en duidelijk: een kind, kleinkind of achterkleinkind van een vreemdeling is en blijft een vreemdeling. Eens een makak, altijd een makak, van generatie op generatie.»

Fouad Belkacem haalt nog een andere reden aan waarom het gerecht met een denaturalisatieprocedure is begonnen. Eentje die moeilijk te controleren valt.

Belkacem «Sinds mijn overplaatsing naar de Hasseltse gevangenis heb ik verschillende bezoeken van de Staatsveiligheid gekregen. Mijn weigering op hun jobaanbieding in te gaan deed me vermoeden dat er slecht nieuws op komst was. Toevállig begon justitie net toen met de denaturalisatieprocedure. De kans is dus reëel dat ik op een gouden schoteltje word gepresenteerd aan de beulen van de tiran Mohammed VI

'Als de ondervraagde moslims openhartig zouden zijn, dan zou veel meer dan 19 procent zeggen dat ze begrip had voor IS'

HUMO Welke job bood de Staatsveiligheid u aan?

Belkacem «Ze hebben me een keer of drie, vier bezocht en vroegen me om informant te worden. Als ik het deed, zou me dat een ‘relax-verblijf’ in de gevangenis opleveren, een maandloon en op termijn een vervroegde vrijlating. Ik heb uiteraard geweigerd. Ten eerste uit principe, en ten tweede ben ik een verkoper van auto’s, niet van moslims. Enkele weken na mijn weigering werd die procedure opgestart.»

HUMO De discussie over het afnemen van uw Belgische nationaliteit is al járen aan de gang. Ik herinner me een verhit debat in het parlement in 2012.

Belkacem «Toen was er van terrorisme en jongeren die naar Syrië vertrokken nog nauwelijks sprake. Dat is toch veelzeggend. De rebelse moslim moet gebroken worden, zodat de rest weer gehoorzaam en onderdanig wordt. Ik leg zelf de link met mijn weigering bij de Staatsveiligheid omdat ze nadien een dreigende houding aannamen. Hun laatste woorden waren: ‘Als je van gedachte verandert, laat het ons weten.»


Rooksignalen

HUMO Het grootste deel van de jongeren die uit Antwerpen en Vilvoorde naar Syrië zijn vertrokken, hebben het radicale gedachtegoed leren kennen via Sharia4Belgium. Waarom blijft u volhouden dat Sharia4Belgium geen rol gespeeld heeft in het ronselen van Syriëstrijders?

Belkacem «Ik heb nooit ontkend dat Sharia4Belgium de orthodoxe islam en activisme heeft gepromoot. Ik heb ook nooit ontkend dat veel unieke, prachtige jongeren zich terugvonden in onze stijl. Onze stijl was zo populair bij jongeren omdat hij complexloos, luidruchtig en provocatief was. Een soort nieuwe subcultuur, die draaide rond het zoeken naar een identiteit. Als je geen echte Maghrebijn bent, en geen echte Belg, dan kun je nog wel een echte moslim zijn. De islamitische identiteit kan niemand je afnemen. Het ronselen van strijders is een totaal andere zaak. Het is absurd om te beweren dat Sharia4Belgium – of ikzelf – mensen naar strijdtonelen heeft gestuurd. Het Openbaar Ministerie heeft daarom op emoties en ideologie gespeeld, om zo tot een veroordeling te komen. Ik zou een superronselaar zijn, maar tot op heden is er geen directe link tussen de Levant (het Midden-Oosten, red.) en mij. Geen mail, telefoongesprek, sms, Whatsapp of zelfs een rooksignaal. Bij Sharia4Belgium hebben we verschillende personen buitengegooid, met anderen hadden we zware geschillen, en toch gingen ze naar de Levant. Wie heeft hen dan geronseld?»

HUMO Het gerecht vindt uw uitleg – dat u enkel wilde provoceren – niet geloofwaardig.

Belkacem «Academici en juristen hebben gezegd dat het een puur politieke rechtszaak was en overduidelijk symbolisch. Ik was de ideale zondebok op het ideale tijdstip. Veiligheidsdiensten lieten jongeren ongemoeid vertrekken – zolang ze maar niet terugkomen. Een zondebok die jongeren radicaliseert en ronselt was het ideale afleidingsmiddel.»

HUMO Wereldwijd dreigden IS-leden met aanslagen in België als vergelding voor uw zware veroordeling. Wat zou u aan die mensen willen zeggen?

Belkacem «U verwijst naar enkele strijders die leven in IS-gebied en die op één of andere manier hun ongenoegen hebben geuit na mijn veroordeling. Er hebben ongelooflijk veel mensen – moslims en niet-moslims – hun verontwaardiging getoond na mijn veroordeling. Aan de dreigende moslims zeg ik: ‘Ik dank jullie van harte voor alle liefde en steun, maar onze natie heeft grotere problemen dan mijn veroordeling. Ik vind het totaal onacceptabel dat namens mij wordt gedreigd of geweld wordt gebruikt. Ik ben tenslotte maar één van de wereldwijd miljoenen onderdrukte moslims. Wie zijn of haar steun wil tonen, zou beter een oprechte smeekbede doen tijdens de nachtelijke gebeden, voor de bevrijding van alle moslimgevangenen wereldwijd.’»

HUMO Uw vroegere rechterhand bij Sharia4Belgium, Hicham Chaib, is tegenwoordig een topman van IS in Syrië. In een video verheerlijkte hij de aanslagen in Brussel en dreigt hij met nog meer terreur. Op het einde van de video schiet Chaib een IS-gevangene door het hoofd. Wat vindt u van de daden van uw voormalige medestander?

Belkacem «Hicham Chaib was één van de vele broeders van Sharia4Belgium. Ik kende hem tot 2012, daarna scheidden onze wegen. Ik zat in de cel, hij emigreerde naar de Levant. Via mijn advocaat heb ik vernomen dat er zeer verontrustende beelden zijn verschenen van Hicham. Ik moet u eerlijk zeggen dat ik Hicham niet herken. Hij was een zachte, gastvrije en ongelofelijk behulpzame broeder. Oorlog verandert mensen, zelfs de besten onder hen.»

HUMO U hebt vroeger in interviews gezegd dat u niet voor klakkeloos en onrechtvaardig geweld bent, maar wel voor legitiem geweld. Waren de aanslagen in Brussel volgens u ‘legitiem’?

Belkacem «De vraag of ik de aanslagen goedkeur, vind ik eerlijk gezegd beledigend. Ik spreek de aanslagen niet goed, maar het is toch onmiskenbaar dat ons buitenlands beleid catastrofale gevolgen heeft, zowel nationaal als internationaal? Ik heb altijd gezegd dat ik tegen militaire interventies ben. Ik was tegen de interventie in Libië, nu blijkt dat ik gelijk had over de hele lijn. België sprong op de Amerikaanse kar en sloot zich aan bij de coalitie. De VS en Groot-Brittannië hebben voor de chaos gezorgd in het Midden-Oosten. Waarom moet België zich er dan in godsnaam mee bemoeien?»

'Ik heb nog nooit zoveel verschillende soorten drugs gezien als in de gevangenis van Antwerpen'

HUMO Wat vindt u ervan dat Salah Abdeslam in Parijs blijft weigeren om mee te werken aan het onderzoek, zodanig zelfs dat zijn advocaten – onder meer uw ex-advocaat Sven Mary – weigeren hem nog te verdedigen?

Belkacem «Ik begrijp niet waarom zulke individuen zwijgen. Zowel de slachtoffers als de maatschappij hebben het recht te weten waarom en hoe dat allemaal is kunnen gebeuren.»

HUMO Klopt het dat Abdeslam in de gevangenis van Beveren een tijdje in dezelfde vleugel als u heeft gezeten, en dat u daarom bent overgeplaatst naar Hasselt?

Belkacem «Abdeslam zat in een isoleercel op een afgesloten deel van mijn vleugel. Hij zat dus niet in een normale cel tussen ons. Ik moet u daarom teleurstellen, er is niet de minste link tussen hem en mij, zelfs niet enkele celdeuren. De beslissing voor de overplaatsing naar Hasselt was trouwens al genomen voor ik naar Beveren werd verhuisd. De directie in Antwerpen had me al gezegd dat er gewerkt werd aan een speciale vleugel in Brugge of Hasselt.»

HUMO Gevangenissen zijn broeihaarden voor radicalisering van moslims. Merkt u daar zelf iets van?

Belkacem «Gevangenissen in België zijn plaatsen waar je alle waardigheid of menselijkheid wordt ontnomen, een ware schande. Je kan als gevangene twee dingen doen om je detentie door te komen. Ofwel zoek je spirituele kracht in het geloof en word je zo een beter mens – ik heb joden, christenen, hindoes en moslims zien overleven door hun geloof. Ofwel word je een expert in alle soorten medicatie en drugs om zo je ellende te vergeten. Ik kende bepaalde zware medicatie niet tot ik de handel ervan zag tijdens de wandelingen. Ik had nog nooit zoveel verschillende soorten drugs gezien tot ik ze in de gevangenis van Antwerpen zag. Alcohol was ook te krijgen en werd meestal door het personeel binnengesmokkeld. In Hasselt zit ik in de terrorismevleugel, veel drugs vallen hier niet te rapen. Desondanks vertellen sommige bewakers me dat ook hier antidepressiva en antipsychotica, hard- en softdrugs op grote schaal aanwezig zijn. Het is gewoon ongelofelijk welke verderfelijke middelen verkrijgbaar zijn achter de hoge gevangenismuren.»

HUMO Uw naam werd in 2005 genoemd in een Brussels onderzoek naar drugssmokkel tussen België en Marokko.

Belkacem «Ik ben vrijgesproken in die zaak. Mijn naam viel in dat dossier omdat mijn auto werd gezien tijdens een observatie van de politie die een drugsbende wilde oprollen. Niet ik zat in die auto, maar een jongeman die bij mij in opleiding was in mijn autohandel, en die mijn auto had gebruikt om enkele figuren in Brussel te ontmoeten. Het heeft me eerlijk gezegd enorm geraakt om als drugsdelinquent te worden bestempeld.»

'Hicham Chaib was Belkacems rechterhand bij Sharia4Belgium. Nu is hij een topman van IS in Syrië. 'Hij was een zachte, gastvrije en ongelofelijk behulpzame broeder.'


Islamitische Natie

HUMO In een recente enquête stelden Humo en de VTM-nieuwsdienst aan moslims in Vlaanderen en Brussel de vraag of ze begrip hadden voor IS en haar manier van actievoeren: 19 procent antwoordde daar bevestigend op. Vindt u dat verrassend? Hoe zou u de vraag beantwoord hebben?

Belkacem «Verrast ben ik zeker niet. Als die moslims openhartig zouden zijn, dan zouden het er zelfs veel meer zijn. IS stelde zich voor als hét keerpunt in de geschiedenis voor de Islamitische Natie: het einde van het Sykes-Picot-tracé (in het Sykes-Picot-verdrag werd het Midden-Oosten tijdens W.O. I verdeeld door Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, red.), het einde van de neokoloniale realiteit, gedaan met de despoten die enkel westerse belangen beschermen. De moslims dachten dat er een einde kwam aan dictatuur en onderdrukking. Het is spijtig genoeg helemaal de andere kant op gegaan. Mijn wens is een verenigde Islamitische Natie. Een natie met soevereiniteit over haar land, rijkdommen, levenswijze en toekomst. Ik wens een natie van rechtvaardigheid, welvaart, diversiteit, tolerantie en vooruitgang. Ik wens een einde aan oorlog, conflicten, chaos en het vergieten van onschuldig bloed.»

HUMO In een debat met Filip Dewinter zei u indertijd dat iemand die de islam beledigt, bijvoorbeeld met cartoons, doodsbedreigingen of zelfs de dood verdient. Vindt u dat nog steeds?

Belkacem «Ik zou het hele antwoord dat ik toen gegeven heb moeten nakijken. Het zal u wellicht verrassen, maar ik heb een duidelijk beeld van de vrije meningsuiting. Ofwel is die absoluut, en dan kunnen mensen de Holocaust ontkennen, dan kunnen Alex Agnew en Philippe Geubels spotten met de joodse gemeenschap zonder mediaheisa, en kan ook Sharia4Belgium alles zeggen. Ofwel gaan we afspreken dat we met respect voor elkaars gevoeligheden zullen dialogeren.»

HUMO Vindt u dat het oproepen tot haat en geweld in naam van de islam valt onder de vrijheid van meningsuiting?

Belkacem «Aanzetten tot moord of geweld is namens eender welke ideologie onaanvaardbaar. Aanzetten tot haat is breed interpreteerbaar. Als we het haatzaaien willen verbieden, moet dat voor iedereen. Nu is het meestal zo dat alleen moslims worden gestraft. Dewinter wordt buiten vervolging gesteld voor het filmpje waarin hij moslims laat neerslaan en gebedshuizen laat vernielen. Zou dit ook het geval zijn als het om joden en synagogen zou gaan? Haatzaaien is zo mainstream geworden dat het zelfs openlijk in het parlement gebeurt, door parlementariërs van verschillende partijen.»

HUMO Uw moeder vindt dat u sommige uitspraken beter niet had gedaan, zoals die over Vlaams Belang-politica Marie-Rose Morel. Haar dood was een straf van God, zei u. En in Humo klonk het: ‘Marie-Rose Morel mag naar de hel – dat rijmt’. In datzelfde interview noemt u de democratie ‘verderfelijk’.

Belkacem «Ik heb nooit haar kinderen of ouders willen kwetsen. Mijn reactie op haar dood ging over haar politieke keuzes en standpunten, niet over haar als persoon. Kanker is een erge ziekte die het leven heeft gekost aan enkele van mijn dichte familieleden. Haar kinderen zou ik op handen dragen omdat ze op zulke jonge leeftijd hun oogappel hebben verloren. Ik heb spijt van de commotie en later ook de rechtszaak die voortkwam uit mijn woorden (Belkacem werd in 2012 veroordeeld tot zes maanden wegens het aanzetten tot haat, red.). Mijn boodschap was echter van een heel andere orde, namelijk: stop met moslims te haten en te beledigen.

»Ik had nooit gedacht dat men zoveel heisa zou maken om een extreemrechtse politica. Er worden veel ergere dingen gezegd over andere publieke personen. Een politieker schreef zelfs over Marie-Rose Morel dat de champagneflessen geopend moesten worden na haar dood. Dubbele standaard zoals gewoonlijk! (De uitspraak kwam van Vlaams Belanger Bart Debie. Hij werd na zijn Facebook-bericht uit de partij gezet, red.)»

HUMO Uw toon is opvallend gematigd, helemaal anders dan vroeger. Uit overtuiging of uit opportunisme?

Belkacem «Mijn toon is verzacht omdat ik geen olie op het vuur wil gooien. De wereld staat in lichterlaaie, populisme en onverdraagzaamheid floreren… Dus is het tijd voor verzoenende taal in plaats van provocatie.»

HUMO Meende u niet wat u vroeger zei?

Belkacem «Ik meende ieder woord, al moet ik toegeven dat ik soms te weinig context en nuance gaf.»


Electoraal gewin

HUMO Wat is er eigenlijk fout gelopen tussen u en de Belgische staat?

Belkacem «Ik groeide op in een welvarend gezin en heb nooit iets tekort gehad. Mijn ouders hebben me opgevoed met het idee dat we Vlamingen zijn met een andere huidskleur en een ander geloof. Volgens hen waren we evenveel Belg als Jan of Katleen. Ik ervaarde dat anders. Voor de autochtonen was ik een ‘vuile makak’ en voor de allochtonen een ‘valse Arabier’. Het hoogtepunt van die identiteitscrisis situeerde zich tussen mijn 18 en 20 jaar. Ik werkte toen als autohandelaar.»

HUMO Uw broer vertelde ooit in een interview dat u bent beginnen te praktiseren na een zwaar verkeersongeval in 2003. U was op weg naar Marokko om te trouwen en kwam onder een vrachtwagen terecht.

Belkacem «Dat verkeersongeval kostte me bijna mijn leven. Tot dan toe was mijn leven erg materialistisch. Die ervaring heeft me inderdaad even doen stilstaan. Ook de ongelofelijke steun van honderden jongeren was een reden om na te denken. Ik zag het als een tweede kans van Onze Heer. Toen is mijn jeugdwerk en mijn activisme begonnen, en heb ik een jeugdhuis opgericht in Boom. Al snel kwam de teleurstelling, toen ik begon te zien dat politici – voornamelijk linkse – het jeugdwerk voor electoraal gewin gebruikten.

»Op religieus vlak keek ik op naar de Antwerpse imams Nordine Taouil en Sulayman Van Ael. Op vlak van activisme was de AEL (Arabisch-Europese Liga, red.) mijn ding. Jaren eerder was ik al gefascineerd door Malcolm X, Patrice Lumumba, The Black Panther Party en de Nation of Islam. Ik zag dus in de AEL een Belgische variant van die bewegingen. De dag dat het gemeentebestuur te horen kreeg dat ik banden had met de AEL verklaarden ze me de oorlog. De AEL was destijds (2003-2004, red.) zeer controversieel. Onze eisen waren legitiem maar vielen in dovemansoren. Toen de AEL werd afgemaakt door de repressie van de staat, ben ik me gaan bezighouden met projecten binnen de islamitische gemeenschap. We waren een schoolproject begonnen om allochtone kinderen en jongeren eigen volwaardig onderwijs te bieden. Het hoofddoekenverbod heeft alles door elkaar geschud en ons gedwongen tot rebellie tegen die onrechtvaardige maatregel. Hoofddoekenverbod, Deense haatcartoons, westerse militaire interventies, Abu Ghraib-foto’s, de Gaza-oorlog… Al die zaken hebben mij getekend. Ik wou het verdriet, de pijn en de woede in mijn hart ventileren. Sharia4Belgium was een uitlaatklep voor jongeren die dezelfde grieven hadden. Het ging om waardigheid en erkenning. De provocatieve en choquerende uitspraken waren een middel om aandacht te trekken. Er heerst al jaren een golf van rechtse ideeën in het Westen. Oude verwerpelijke vormen van nationalisme en blanke suprematie floreren. In die context evolueerde ook onze gemeenschap en verhardde mijn discours. Waar liep het fout? Het is eerder een opeenvolging van fouten, frustraties en reacties.»

HUMO Op één van de eerste persconferenties van Sharia4Belgium zat u naast de Britse haatprediker Anjem Choudary, de leider van Sharia4UK, die besloot: ‘Ooit zullen wij bevelen dat jullie vrouwen zich moeten bedekken.’ Staat u nog steeds achter die uitspraak?

Belkacem «U neemt weer zo’n provocatief citaat zonder enige context. Die uitspraak was tijdens een campagne tegen het niqabverbod. De boodschap was dat de moslims niet altijd onder door het Westen gesteunde dictaturen zullen blijven leven. Er komt een dag dat die despoten zijn uitgeleefd en dat de moslims betalen met gelijke munt. Ieder verbod hier zal leiden tot een verbod of een sanctie daar. Ik ben nog steeds 100 procent tegen het hoofddoeken- en niqabverbod.»

HUMO U hebt, na een reeks mannelijke advocaten, een beroep gedaan op een vrouwelijke advocate, de Antwerpse toppleitster Liliane Verjauw. Is dat een weloverwogen keuze? Geeft u uw advocate een hand?

Belkacem «Het geslacht van mijn advocaten heeft er nooit toe gedaan, wel hun kwaliteiten. Meester Verjauw is gespecialiseerd in vreemdelingenrecht en heeft een goede reputatie. Uw vraag of ik haar de hand schud is weer zo’n beledigend cliché. Hebt u ooit die vraag gesteld aan een orthodoxe jood of rabbijn?»

HUMO Stel: u komt vrij en u behoudt uw Belgische nationaliteit, wat zou u dan doen? Zou u zich aan de wetten van België houden?

Belkacem «U zal me moeten vergeven dat ik momenteel niet in staat ben om me voor te stellen wat ik precies zou doen als ik vrij zou komen met mijn identiteitskaart in de hand. Ik hoop uiteraard dat ik herenigd word met mijn gezin, om vervolgens de verloren tijd in te halen. Ik hoop ook weer te kunnen gaan studeren en eventueel mijn vele ervaringen op papier te kunnen zetten. Wat betreft de wetten van dit land: als ik die zou overtreden, dan is er een genadeloze rechterlijke macht om me te straffen. Ik dacht oprecht dat het hele Sharia4Belgium-verhaal onder de vrijheid van meningsuiting viel. Het is niet zo dat ik als hobby de wet overtrad. Ik zie mezelf als een orthodoxe moslim en een vreedzame activist.»

HUMO Als u op de afgelopen jaren terugkijkt, van welke dingen hebt u dan spijt?

Belkacem «Er gaat geen dag voorbij dat ik geen vergiffenis vraag aan de Meest Genadevolle en Meest Vergevingsgezinde voor mijn vele fouten, tekortkomingen en zonden. Dit gezegd zijnde, heb ik in het verleden te weinig rekening gehouden met de diepe verankering van de islamofobie in de maatschappij. De diepe ideologische invloed van Van Maerlant, Erasmus, Leopold II en Karel Dillen heb ik onderschat. Ik had dus moeten inzien dat we de Angelsaksische cultuur niet kunnen vergelijken met de onze. Achteraf bekeken is het natuurlijk gemakkelijk om kritiek te geven, maar er zijn ongetwijfeld veel dingen die ik anders had aangepakt.»

HUMO U wekt vaak ergernis op met uw eeuwige glimlach, die zelfs niet weg te branden was toen u een zware veroordeling kreeg. Is dat een aangeboren gezichtsuitdrukking?

Belkacem «Ik heb inderdaad altijd die glimlach gehad, zelfs op school had ik er soms problemen door. Een aangeboren gelaatsuitdrukking is niet vergezocht. Anderzijds kan ik het nooit goed doen. Als ik glimlach, ben ik provocerend en spot ik met mensen. Als ik boos of serieus kijk, ben ik intimiderend. Als ik geen emoties toon, word ik weggezet als een emotieloze sociopaat. Make up your mind, zou ik zeggen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234