null Beeld

Fraai beledigen in 5 lessen

Er is nog nooit zoveel gescholden en gehekeld als in deze Twittertijden, maar niemand kan nog een beetje mooi beledigen. Daarom: volg deze snelcursus kunstkwetsen aan de hand van oude meesters en maak het medialandschap wat luisterrijker.

'Beledig zo grappig dat de ander moet meelachen'

Lieve geitenneukers, hoeren-zonen, kankerwijven en quinoa-kutten, geef toe: er moet iets gebeuren. Niemand kan nog een beetje mooi beledigen. Kunstzinnig krenken. Een fijne verbale veeg uit de pan geven. Het is droevig en vooral lammenadig gesteld met de toon van ons debat. Waar je ooit om de oren werd geslagen met de schitterendste polemieken, zie je nu alleen maar lui twittergetrol. Een beetje wildschelderij hier en daar en kleinzielig gekreun over klaagnegers. Het internet heeft ervoor gezorgd dat de drempel om iets in de openbaarheid te zeggen zo laag is geworden, dat niemand er nog zijn best voor lijkt te doen. Zelfs onze satirici komen niet verder dan manke kinderrijmpjes of de standaardverwijzingen naar seks. In plaats van elkaar eens genadeloos in ongenade te brengen, doen we aan een soort van letterbraken.

Maar geen nood, kwartjesklagende blendlebaby’s – want laat ik me ook, of juist, tot jullie richten. Hier een snelle cursus goed beledigen. Hoog-humiliëren voor lager opgeleiden. Ik heb de geschiedenis van de retorica er eens op nageslagen, van Aristoteles tot, laten we zeggen, kleuterdichter Böhmermann, en vervolgens vijf criteria opgesteld waarmee ook u weer kunt kunstkwetsen en figuurfnuiken. Ik zal ze illustreren aan de hand van echte beledigmeesters.


1 Verrassing

Het eerste criterium is originaliteit of creativiteit. Originaliteit maakt een belediging goed, omdat de beledigde wordt verrast, waardoor de aanval beter aankomt. Clichébeledigingen hebben eerder de neiging om te irriteren dan doel te raken. Simpelweg schelden, aan uitwerpselen of ziektes refereren, of mensen proberen te vernederen met seks of ras, zijn toch een beetje de equivalenten van je dronken oom op een feestje die je aan zijn vinger moet trekken. Hoe vaak ik als feministe ‘Mens, ga koken!’ heb gehoord, is niet op mijn pannenset na te tellen. Dan ben ik echt veel liever lid van de onwelriekende gleuvenbrigade, zoals grootmeester Komrij ons feminazi’s ooit noemde.

null Beeld


2 Virtuositeit

Komrij voldoet daarmee meteen ook aan het tweede criterium der schoonschenderij: virtuositeit. Zijn uitspraak is poëtisch, is een taalvondst en heeft een prettig ritme. Een andere beledigvirtuoos is bijvoorbeeld Oscar Wilde: ‘Some cause happiness wherever they go; others whenever they go.’ En natuurlijk flamboyant verbaal verkrachter William Shakespeare: ‘Sblood, you starveling, you elf-skin, you dried neat’s tongue, you bull’s pizzle, you stockfish! O, for breath to utter what is like thee! You tailor’s-yard, you sheath, you bowcase, you vile standing tuck!’ (‘Henry IV’, Act 2, Scene 4).

null Beeld


3 Raffinement

Het derde criterium is subtiliteit. Als de belediging er niet al te dik bovenop ligt, raakt hij juist op een dieper niveau. Britten zijn hier in de regel erg goed in. Een voorbeeld wordt geleverd door de koning van de repliek, Winston Churchill. Toen George Bernard Shaw hem via een brief uitnodigde voor zijn toneelstuk met de tekst: ‘I am enclosing two tickets to the first night of my new play; bring a friend – if you have one’, antwoordde hij: ‘Cannot possibly attend first night; will attend second – if there is one.’ Ook Dorothy Parker was een echte fijnschender. Toen een aartsrivale ‘Hello’ zei, zei ze slechts: ‘She lied.’ Een schitterend geraffineerde belediging. Het zegt heel veel in weinig woorden. Ze schildert hiermee een vrouw die zo nep is dat ze al liegt bij de eenvoudigste begroeting. De allermooiste beledigingen zijn zó subtiel, dat iemand pas later door heeft beledigd te zijn. Dat lukt met het omgekeerde compliment. Wagner’s music is better than it sounds,’ zei Mark Twain. Andy Warhol is the only genius I’ve ever known with an IQ of 60,’ aldus grootgriever Gore Vidal.


4 Waarachtigheid

Als vierde is waarachtigheid een goede graadmeter. Waar de belediging de waarheid aanraakt, is de krenking het grootst. De echte kwetsuur ontstaat als iemand iets beweert wat je schoorvoetend moet erkennen. Als je geen geiten of moeders neukt, komt een belediging die iets dergelijks suggereert maar nauwelijks aan. Iemand jongenshoer noemen en suggereren dat je nog een pijpbeurt van hem krijgt, heeft hoogstens een licht schokkende of absurdistische kwaliteit. Zegt iemand echter iets wat waar is, dan doet dat pijn. ‘Sir, you are drunk,’ schijnt het socialistische parlementslid Bessie Braddock eens tegen een beschonken Churchill gezegd te hebben. ‘And you, madam, are ugly. But in the morning, I shall be sober.’

null Beeld


5 Geestigheid

En tot slot: humor of geestigheid. Wanneer een belediging grappig is, is hij treffender dan wanneer hij dat niet is. Hij bereikt meer mensen en krijgt meer positieve respons. Het allermooiste is de belediging die zo grappig is, dat de beledigde niet anders kan dan meelachen. Dat is pas je kunst verstaan. Is je favoriete vijand dood? Geen nood, ook postuum kun je nog fraai vernederen. Zo vertelde Mark Twain dat hij niet naar de begrafenis van een gehate kennis kon, maar wel een mooie brief had gestuurd waarin hij het evenement goedkeurde.

null Beeld

En zo ziet u, waarde witjoekels, zwartkreuners, penisgemankeerden en grootklittigen: er is hoop. Doe uw best. Maak het Twitter- en medialandschap wat luisterrijker. Tart in plaats van te trollen. Hoon hoger! Zorg dat u Erdogans nano-ego met voeten treedt, zonder dat hij u kan arresteren. Geef omgekeerde complimenten, subtiele kwinkslagen en wees een waardige tegenstander in het debat. Waar wacht u nog op? Slijp uw toetsenbord en typ met scherp. Weet u niets of niemand te beledigen? Neem mij dan, of dit stuk. Dit veel te lange prulgeschrift met zijn lego-plakwoorden. Alsof je een baby in een ballenbak met scrabbleletters hebt gezet.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234