Frank Focketyn en Tania Van der Sanden: 'Er is nooit iets geweest tussen ons. Maar we frunniken wel de hele tijd aan elkaar'

Drie jaar lang, van 1997 tot 2000, keken ze als uitsmijter van ‘Man bijt hond’ even hard uw huiskamer binnen als u de hunne. Krap twintig jaar later delen ze de aftiteling van het VTM-sketchprogramma ‘Kafka’, maar de kans dat dat hun nalatenschap zal veranderen, is eerder klein: eens mammie en pappie, altijd mammie en pappie. Een hoogst vermakelijk dubbelgesprek.

Frank Focketyn «Wat weinig mensen weten, is dat ‘Vaneigens’ een idee van Mark Uytterhoeven was. Maar Jan Eelen heeft snel de regie van Mark overgenomen, toen die merkte dat het toch niet zo zijn ding was.»

HUMO Waren jullie hun eerste keuze voor de twee hoofdrollen?

Focketyn «Er was zogezegd een auditie in Mechelen, maar toen we daar aankwamen, bleek daar niets van aan te zijn. Mark hád ons al gekozen. Mij had hij leren kennen via ‘Talkshow 1’, een voorstelling van Compagnie De Koe die hij was gaan bekijken met de crew van ‘Onvoorziene omstandigheden’. ‘Wil je niets doen voor tv?’ vroeg hij. ‘Graag,’ zei ik. Wist ik veel dat ik door dat antwoord elke weekdag op het scherm te zien zou zijn.»

Tania Van der Sanden «Mij had Mark gezien in een voorstelling van Kamagurka. Het was meteen een blij weerzien, daar in Mechelen: Frank en ik hadden samen aan het conservatorium gezeten, maar het was twaalf jaar geleden dat we elkaar nog hadden gezien. Voor de eerste test werden we meteen bij elkaar gezet. Alleen vooruitkijken, recht de camera in. Toen al. ‘Mag ik toch niet even opzijkijken?’ vroeg ik. Maar dat mocht onder géén beding. Het klikte meteen tussen ons, alsof die twaalf jaar niet bestonden en we elkaar de dag ervoor nog maar hadden gezien.»

HUMO Was dat niet aartsmoeilijk, alleen maar vooruitkijken tijdens het acteren?

Van der Sanden «Het wende opvallend snel. Op den duur hoefde ik niet meer opzij te kijken om te weten wat Frank deed. Ik vóélde hem. Als hij lachte, dan wist ik dat. Alsof ik mettertijd een zesde zintuig ontwikkelde. Op het toneel heb ik vaak moeite met het aanvoelen van andere spelers, maar bij ‘Vaneigens’ ging dat als vanzelf. Raar, hè?»

Focketyn «Let wel: van mammie en pappie was toen nog geen sprake. In het begin gebruikten we totaal andere grappen. Meer actualiteitsgebonden: over Dehaene, en Michael Jackson die naar Oostende zou komen. Pas toen ik Tanja toevallig ‘mammie’ noemde, zijn die personages spelenderwijze ontstaan. En met hen de hele familie, tot de kinderen van de onzichtbare buren toe.»

HUMO ‘Vaneigens’ gebruikte geen aftiteling, noch acteurs die bij het grote publiek bekend waren. Veel mensen wisten niet wat ze ervan moesten denken.

Van der Sanden «Dat was een idee van Jakke. Hij wilde dat mensen geloofden dat hij ons echt van de straat had geplukt. En dat lukte nog ook: veel mensen dachten echt dat wij een getrouwd stel waren.»

Focketyn «Dat vonden we natuurlijk leuk. Dat we op straat altijd hand in hand liepen, zal ook wel geholpen hebben.»

Van der Sanden «Wij waren eens als mammie en pappie te gast in ‘De laatste show’. Bleek dat zowat het hele publiek daar dacht dat we écht die personages waren (lacht). Daar maakten we natuurlijk graag gebruik van. Ik weet nog dat Frank aan Bruno Wyndaele vroeg ‘of dat nu écht de laatste show van de avond’ was.»

HUMO Dat blauwe doek als decor sprak tot de verbeelding, maar het was ook handig omdat jullie geen studio hadden.

Focketyn «Helemaal in het begin zaten we gewoon op een stoel in de decors van ‘F.C. De Kampioenen’. Dan stonden we met dat blauwe doek in de slaapkamer van Boma. Of in het winkeltje van Carmen. Na een tijd doken er briefjes op van de productie van ‘F.C. De Kampioenen’: ‘Nergens aankomen. Alles laten liggen.’ Jakke gebruikte graag ‘De Kampioenen’-rekwisieten als attribuut voor ‘Vaneigens’.»

Van der Sanden «Mettertijd zijn we verhuisd naar de studio’s naast die waarin ‘De zevende dag’ werd opgenomen. Dat paste, wij namen ook altijd op zondag op – dat was zowat de enige dag waarop alle kinderen konden meespelen. Soms maakten we vijftien filmpjes in één dag tijd. Zo is ook de De Vadderivanclub ontstaan: wanneer ik geschminkt ben, durf ik net iets meer, en op een draaidag had ik het aangedurfd te knipogen naar Ivan, die daar ook altijd rondliep. Dat vond Jakke toen zo grappig dat we er iets mee hebben gedaan. Dat kon makkelijk: er stond nooit iets op papier voor ‘Vaneigens’, behalve enkele ruwe ideeën.»

'Voor de Nederlandse 'Man bijt hond' hebben ze ook een tijdje een 'Vaneigens' gemaakt. Maar het pakte niet: het was typisch Vlaams.'

Focketyn «En toch lukte het altijd. Als we de schouders van de cameraman zagen schokken, wisten we dat het goed zat.»

Van der Sanden «We hebben daar wat afgelachen. Op zo’n zondag kon je er de klok op gelijkzetten: tegen vier uur ’s middags had iedereen de slappe lach.»

HUMO Was er een moment dat je merkte: ‘Vaneigens’ is van vreemde eend in de bijt tot tv-hit uitgegroeid?

Van der Sanden «Een exact moment niet, maar ik herinner me wel mensen die me kwamen vertellen dat ze ‘Man bijt hond’ opzetten tijdens het koken. Als ze dan het deuntje van ‘Vaneigens’ hoorden, kwamen ze de keuken uitgerend om toch maar niets te missen.»

HUMO Het is onbegonnen werk om het succes van ‘Vaneigens’ te verklaren, maar we moeten toch een poging doen. De hele Vlaamse volksaard zat erin vervat: van het vastgeroeste gezinsleven tot de scouts die aanbellen op zondag.

Van der Sanden «En de man die de plak wil zwaaien in huis, maar daar slechts de helft van de tijd in slaagt… Het was heel herkenbaar, hè. Daarom is het volgens mij ook niet gedateerd: wat we toen speelden, is vandaag nog altijd grotendeels waar. Mijn twee dochters zijn ‘Vaneigens’ nu aan het herbekijken, en ze vinden het even grappig als de mensen toen. Een groot deel van de opnames hebben ze trouwens zelf meegemaakt: ik ben in die periode twee keer zwanger geweest en mijn buik zat onder tafel weggestopt. Eigenlijk zien ze het dus voor de twééde keer (lacht).»

Focketyn «Maar het was inderdaad wat je net zei: Vlaamse humor. Voor de Nederlandse versie van ‘Man bijt hond’ hebben ze een variant op ‘Vaneigens’ gemaakt. ‘Ons kent ons’ heette het daar. Maar het pakte niet, om dezelfde reden dat je het ook niet in het Frans kon vertalen: het was typisch Vlaams.»

Van der Sanden «Al was het maar omdat de Nederlanders hele sketches letterlijk overgenomen hadden, zelfs onze improvisaties. Raar om te zien, hoor, iemand die woord voor woord naspeelt wat jij ooit lukraak hebt verzonnen.»


O SOLE MIO

HUMO Hoe zouden jullie zelf het proces tussen jullie beiden omschrijven?

Van der Sanden «Frank gebruikt altijd het woord ‘chemie’. Dat vat het wel goed samen.»

Focketyn «Dat was de term die Dora (van der Groen, red.) altijd gebruikte in haar lessen.»

Van der Sanden «Veel van wat Dora ons ooit heeft aangereikt, heb ik pas jaren later begrepen.»

Focketyn «Wat het ook is tussen ons, het is iets heel natuurlijks en organisch.»

HUMO Is er dan nooit...

Van der Sanden «...iets méér geweest tussen ons? Nee, dat is nooit in me opgekomen.»

Focketyn (lacht)

Van der Sanden «Bovendien wist ik dat Frank perfect gelukkig was thuis, met zijn vrouw en zijn zonen.»

Focketyn «Maar aanrakingen zijn er wel geweest, hè? Allee, we liepen altijd overal arm in arm rond, bedoel ik.»

Van der Sanden «En we frunniken nog altijd de hele tijd aan elkaar. Voor dit interview heb ik zelfs speciaal mijn handen nog eens ingesmeerd met crème, omdat ik wist dat Frank ze de hele tijd zou vastnemen. Vergeefs, want wat zei je daarnet, Frank?»

Focketyn «‘Zo droog’, ja. Maar het ís ook zo. (Tot Humo) Nu moet je eens voelen. Net schuurpapier.»

HUMO Zijn jullie gewoon heel compatibel of lijken jullie ook op elkaar?

Van der Sanden «Het tweede, soms tot in het absurde. Toen we daarnet samen arriveerden voor het interview, vertelde ik Frank dat ik deze week eindelijk een smartphone heb gekocht. Waarop hij: ‘Ik ook!’»

Focketyn «Gek, hè? Daarvoor had ik nog zo’n onnozel gsm’etje.»

Van der Sanden «Ik dus ook. Maar ik ben altijd de laatste om iets te kopen. Toen iedereen al onder een donsdeken lag, sliep ik nog onder een Sole Mio (merk van wollen dekens, red.).»

HUMO Is er dan nooit een moment waarop je de ander níét snapt?

Focketyn «Nog nooit gehad, nee. Van mij mag Tania alles doen, hoe onnozel ook. Ik denk altijd: ‘En waarom niet?’»

HUMO Is het niet gek dat jullie, met zo’n chemie, niet vaker samen te zien zijn? Zelfs niet op de planken?

Van der Sanden «Welja. (Tot Frank) Kun je dat nu geloven? We lopen elkaar altijd mis.»

Focketyn «Da’s waar. Al sinds het conservatorium hebben we niet meer samen gespeeld.»

Van der Sanden «We hebben ook niets te klagen, hè. Frank en ik zijn constant bezig, we horen bij de weinigen die van het acteren kunnen leven. Maar het staat wel nog op mijn verlanglijstje, absoluut.»

'Van mij mag Tania alles doen, hoe onnozel ook. Ik denk altijd: 'En waarom niet?''

HUMO Ook in ‘Kafka’ delen jullie het scherm niet.

Focketyn «Terwijl mensen ons nu komen zeggen hoezeer ze ernaar uitkijken om ons nog eens samen te zien! Sorry, niet gebeurd. Neem nu de tv-serie ‘Tom en Harry’, een paar jaar geleden op Eén: daar hadden we ook allebei een rol in, maar we zijn elkaar niet tegengekomen.»

Van der Sanden «Jawel: één keer, toen jouw personage even in mijn winkel moest passeren. Een glimp van ver, meer was het niet: ‘Die ken ik precies.’ (hilariteit)»

HUMO Een mens zou nog denken dat jullie met opzet gescheiden worden gehouden.

Focketyn «Denk je? Nee toch, dat is toeval.»

Van der Sanden «Pas op, Toon Slembrouck, de regisseur van ‘Tom en Harry’, heeft me verteld dat hij getwijfeld had om onze personages aan elkaar te koppelen, maar hij was bang dat het resultaat te veel ‘Vaneigens’ zou zijn. Misschien moeten we nog eens twintig jaar wachten, zodat iedereen het vergeten is.»


DE OLYMPUS OP

HUMO ‘Kafka’ is een sketchprogramma, een genre dat niet altijd goud heeft opgeleverd – eigenlijk niet meer sinds ‘In de gloria’. Is ‘In de gloria’ even tijdloos als ‘Vaneigens’?

Focketyn «Het zou zo opnieuw op tv kunnen, zeker van.»

Van der Sanden «Als je het nu opnieuw bekijkt...»

Focketyn «Twee jaar geleden hebben we in het cultureel centrum van Lier voor de vijftiende verjaardag van ‘In de gloria’ een voorstelling gemaakt met Lucas Van den Eynde, Jakke en ik – samen herinneringen ophalen. De twee avonden zat de zaal bomvol. Het blijft heel actueel. Soms gebeurt het dat ik naar het nieuws kijk en denk: ‘Oei, precies ‘In de gloria’.’»

Van der Sanden «Onze allereerste ‘In de gloria’-scène samen was trouwens die van ‘Goede vrienden komen langs de achterdeur.’»

Focketyn «Juist! Anale seks om te beginnen, zeg.»

Van der Sanden «Over die sketch hebben we erg lang gedaan. Bijna een hele dag, want ook bij ‘In de gloria’ was niets uitgeschreven. Maar het was zoals bij ‘Vaneigens’: op den duur ging het vanzelf.»

HUMO Is het niet jammer dat ‘In de gloria’ maar twee seizoenen heeft gelopen?

Van der Sanden «De Jakke wou het concept niet uitmelken. Begrijpelijk.»

Focketyn «Je moet jezelf niet herhalen, vind ik. En we hebben die periode ook mooi afgesloten. Met de geldprijs van de Ha! van Humo hebben we toen een driemaster gehuurd om met de hele cast en crew rond de Waddeneilanden te gaan varen. Een hele week gefeest!»

'Van Frank heb ik geleerd dat ik me niet te veel mag aantrekken van wat er over me wordt geschreven.' Tania Van der Sanden

HUMO Frank, jij zei destijds dat ‘In de gloria’ een parodie was op de toen al uit zijn oevers tredende emo-tv. Je was bezorgd dat die zou leiden tot ‘het verschralen van waarden’. Heb je gelijk gekregen?

Focketyn «Soms misschien, maar het lijkt me gevaarlijk om dat gevoel nu als algemeenheid te stellen. Ik vind dat er nog altijd heel veel mooie tv wordt gemaakt. ‘Goed volk’ met Jeroen Meus bijvoorbeeld: prachtige reeks, daar zat álles in.»

Van der Sanden «‘In de gloria’ was destijds een soort commentaar op ‘gewone’ mensen die plots op tv kwamen en die eigenlijk tegen zichzelf beschermd moesten worden. Dat is alleszins niet veranderd, kijk maar naar een programma als ‘Komen eten’. Maar of dat nu verschraling is? Ik denk dat die eerder voortkomt uit het feit dat mensen het verleerd zijn om, zoals wij hier nu, tegenover elkaar te zitten en te práten met elkaar. Iedereen zit maar in dat scherm tegenwoordig.»

Focketyn «Ik moet altijd lachen als ik skype met mijn tweelingbroer Kris. Die woont in de Pyreneeën, en telkens als ik met hem praat, verschijnt er in een hoekje van het scherm: ‘Uw vrienden zijn de laatste tijd niet erg actief op Skype.’ ‘So what?’ denk ik dan.

»(Tot Humo) Wist je trouwens dat het deze maand exact 35 jaar geleden is dat Tania en ik elkaar hebben ontmoet?»

HUMO Toen nog aan het conservatorium. Intussen geven jullie zelf acteerles aan de volgende generatie.

Van der Sanden «Ja, al vind ik niet dat ik lesgeef. Ik kijk naar mensen die een scène spelen, meer niet. En soms vraag ik eens: ‘Waarom zeg je dat nu zo tegen hem?’ Er bestaat ook geen gebruiksaanwijzing als het op acteren aankomt.»

Focketyn «Ik heb het anders wel altijd beschouwd als lesgeven. Toen ik begin jaren 90 begon, zei Dora me letterlijk: ‘Je bent nu lesgever, Frank.’ Of gastprofessor, zoals dat dan heet.

»Het belangrijkste dat ik mijn studenten probeer mee te geven, is dat je eigen persoonlijkheid de grootste schat is voor een acteur. Alle rollen zijn al een keer gespeeld, maar nog nooit door jou. Die kwetsbaarheid van 17- en 18-jarigen, ik vind dat schoon.»


Blanco blad

Een meisje dat te laat aankomt voor haar afspraak, de sirene van een ziekenwagen (Frank: ‘Ze komen je halen, Tania!’), een stoel die net iets te luid over het beton schraapt: niets passeert zonder deskundig commentaar van Frank Focketyn en Tania Van der Sanden, die elk fait divers meteen van een zelfverzonnen achtergrondverhaal voorzien.

Focketyn «Zoals Dora altijd zei: als acteur heb je een extra antenne voor wat er om je heen gebeurt.»

Van der Sanden «Soms zie ik op straat hoe iemand iets overkomt, en dan kan ik niet anders dan mezelf in hem verplaatsen. Heel raar, maar dan voel ik exact wat die mens op dat moment voelt.»

HUMO Is dat empathie?

Van der Sanden «Misschien wel. Ik kan daarom ook niet kwaad worden op iemand: tegen dat ik aan mijn kookpunt zit, heb ik vaak al een manier gevonden om de andere te begrijpen.»

Focketyn «En wat je met die antenne opvangt, neem je mee en kun je later misschien gebruiken op de planken.»

HUMO Is het niet vermoeiend om de hele tijd andermans emoties op te slorpen?

Focketyn «Je mag niet álles laten doordringen.»

Van der Sanden «Stel nu dat je moet huilen in een stuk dat je veertig keer moet opvoeren. Het moet elke keer geloofwaardig zijn voor iedereen die in de zaal zit, maar je mag niet elke keer door dat bad van emoties gaan. Het is niet de bedoeling dat je iedere avond staat af te zien op de scène, hè.»

Focketyn «Dan beland je uiteindelijk in de psychiatrie. Maar vergis je niet: elke rol begin je weer met een blanco blad. Het maakproces blijft hetzelfde, en daarbij moet je vaak heel diep gaan. Dan kan ik mijn tekst tegen de muur kwakken van frustratie. Karine, mijn vrouw, voelt dat ook elke keer aan. ‘Het is tijd dat het première is,’ zucht ze dan. Voor haar is het ook niet makkelijk, een echtgenoot die zijn rollen mee naar huis neemt. Als je voor ‘Brief aan mijn rechter’ (monoloog bij het NTGent naar het boek van Georges Simenon, red.) in de huid probeert te kruipen van een man die zijn maîtresse heeft vermoord, is het al helemaal niet aangenaam (lacht).»

'Soms gebeurt het dat ik naar het nieuws kijk en denk: 'Oei, precies 'In de gloria''

HUMO En dat wordt niet makkelijker na 35 jaar?

Focketyn «Elk nieuw stuk is aanmodderen. Elke keer moet je zoals de Grieken weer de Olympus op, de goden gunstig stemmen en hopen op een goede oogst.»

Van der Sanden «Je zou denken dat je na zoveel jaar wel weet hoe het in elkaar zit, dat acteren. Maar nee. Net zoals de zenuwen: die slijten ook niet. Toen ik voor de première van ‘Lange dagreis naar de nacht’ (toneelstuk van Eugene O’Neill, red.) naast Jos Verbist stond te wachten om op te komen, waren we allebei op van de zenuwen. ‘Was ik maar een tuinbedrijf begonnen,’ zuchtte hij. Dat gevoel ken ik. Elke keer denk je: ‘Waarom doe ik dit eigenlijk?’ Tot je een paar minuten bezig bent en beseft: ‘Ah ja, daarom.’»


Opa pappie

HUMO Frank, jij wordt weldra voor de tweede keer grootvader.

Van der Sanden «Ik herinner me de eerste keer nog, twee jaar geleden. Frank belde me op om het heuglijke nieuws te melden. We zien elkaar de laatste jaren veel te weinig, maar toen hing hij wel meteen aan de telefoon: ‘Tania, het is zover!’»

Focketyn «Binnenkort mag je dus weer zo’n telefoontje verwachten. En dat er nog veel mogen volgen! De toekomst is aan de jeugd!»

HUMO Je benadrukt graag hoe belangrijk familie is voor jou, Frank.

Van der Sanden «Dat was aan het conservatorium al zo. Frank was de man die al getrouwd was en kinderen had. Daar stonden we met z’n allen naar te kijken. ‘Kinderen, kun je dat nu geloven!’ Daar dacht je als piepjonge acteur nog niet aan. Maar niemand die hem daar ooit scheef om heeft bekeken. Dat was Frank, en het klopte bij hem.»

Focketyn «Al mijn leeftijdsgenoten haalden hun schouders op als je over kinderen begon, maar voor mij was dat heel vanzelfsprekend. Diploma, huis, tuin, kind: het kon niet snel genoeg gaan voor mij. De natuur, hè.»

HUMO Vergeef me, maar las ik niet dat het je éérste kleinkind is?

Focketyn «Aan het begin van de zomer werd ik opgebeld door een journalist die me proficiat wenste omdat ik grootvader werd. ‘Dat klopt,’ zei ik. De volgende week stond in alle boekjes dat ik ‘voor het eerst grootvader werd’. Maar het is mijn twééde kleinkind, het eerste is al 2 jaar oud.»

Van der Sanden «Dat is iets wat ik van Frank heb geleerd: je mag je niet te veel aantrekken van wat er over je wordt geschreven.»

Focketyn (streng) «Niets, Tania! Níéts!»

Van der Sanden «Een goeie raad, want daar worstelde ik in het begin mee. Toen de tijdschriften en kranten begonnen te schrijven over mijn alcoholverslaving, vond ik dat heel moeilijk. Pas later heb ik de moed gevonden om zelf mijn verhaal te vertellen. Dat zal Frank vast herkennen (Focketyn kwam in 2012 met het nieuws naar buiten dat hij en zijn tweelingbroer jarenlang door hun vader werden misbruikt, red.).»

Focketyn «Ik vind het knap wat Tania heeft gedaan, want op die manier heeft ze ook andere mensen geholpen. Dat je ook negatieve reacties krijgt, moet je naast je neerleggen.»

HUMO Stel nu dat morgen op bevel van hogerhand alle theaters gesloten worden. Zouden jullie dan reddeloos verloren zijn?

Focketyn «Maar nee, er is zoveel te doen in het leven! Ik heb het daar onlangs nog met Wim Opbrouck over gehad: eens níét spelen en iets totaal anders doen, soms klinkt het wel aanlokkelijk.»

Van der Sanden «Ik heb ooit gezegd dat ik niet zou weten wat gedaan als ik niet meer kon spelen. Maar daar ben ik intussen van afgestapt.»

Focketyn «Wat zou je dan gaan doen?»

Van der Sanden «Dramatherapie misschien? Toneel maken met mensen in een psychiatrische instelling, dat lijkt me geweldig. Of desnoods iets totaal anders: iets met dieren of zo. Of coiffeur!»

Focketyn «Nee, coiffeur is niets voor mij, denk ik.»

Van der Sanden «Wat zou jij dan doen?»

Focketyn «Tekenen, dat zou ik wel graag doen. Of nee, tuinarchitect! Planten, gras... De hele dag tussen het groen. Meer moet dat niet zijn.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234