null Beeld Hollandse Hoogte / Patrick Post
Beeld Hollandse Hoogte / Patrick Post

BOEK★★★★☆

Frank Westerman schreef een duizelingwekkend boek over de as tussen hemel en hel

‘Wij treden uit ons zonnestelsel in het universum, louter op zoek naar vrede en vriendschap.’ Het zijn plechtige openingswoorden op de twee gouden langspeelplaten aan boord van de ruimtesondes Voyager 1 en 2, die negen jaar geleden ons zonnestelsel hebben verlaten. Opnames die buitenaardse levensvormen met de bijgeleverde naald kunnen ontsluiten, mits ze sonde én plaat heelhuids weten te onderscheppen. Er staan ook vogelgeluiden en zingende walvissen op, en muziek, van Bach tot Senegalese percussie. ‘Een zelfportret van hoe we onszelf graag zien,’ concludeert Frank Westerman in ‘De kosmische komedie’, ‘als deugdzame creaturen.’

Begin vorig jaar stond Westerman op het punt een zero gravity-vlucht te boeken in Rusland. Voor 4.900 euro all-in zou hij opstijgen tot een hoogte van negen kilometer, om daarna twintig seconden vrij door het vrachtruim te kunnen zweven. Het gedroomde slotstuk van zijn duizelingwekkende boek over het reiken naar de sterren. Het kwam er niet van, de corona-epidemie heeft er anders over beslist.

Ook was hij niet meer welkom in Turijn, om er het Europese ruimteschip ExoMars 2 te aanschouwen. In het coronajaar moest hij het doen met excursies naar het Planetarium van Eise Eisinga in Franeker, de in Noordwijk tentoongestelde Sojoezcapsule van André Kuipers en de twee zenuwcentra in Westerbork, het voormalige kamp en de huidige sterrenwacht. ‘De eerste stuurde zonder omwegen de hellegang aan, de tweede zoekt de hemel af op tekens en betekenissen.’ Met ‘De goddelijke komedie’ van Dante als voorbeeld gaat Westerman op zoek naar de as tussen hemel en hel.

Uitgerekend een mijnwerkerszoon zweefde op 18 maart 1965 als eerste door het heelal. Kosmonaut Aleksej Leonov was slechts met een navelstreng verbonden aan de Voskhod 2. ‘De deur naar de kosmos is opengezet,’ jubelde het Kremlin. Het binnendringen van de ruimte door de mens oversteeg de ruimtewedloop tussen Amerikanen en Russen, voor even. Ruimtevaart is geboren uit rivaliteit, concludeert Westerman. ‘De astronoom laat zich drijven door verwondering, de astronaut door verlangen. De ene is een denker, de andere een doener.’

Het reiken naar het onbereikbare, het intrigeert Westerman mateloos. Wat denken we straks te vinden in het maanhotel of de kolonie op Mars, dat we op aarde niet hebben? Een nieuw begin wellicht, zonder de schaduwen van het verleden. Maar na de groentekassen zullen er vroeg of laat grenspalen, hekken en wachttorens verrijzen, vreest hij.

In Westerbork worden om de vijf jaar alle 102.000 namen voorgelezen van de Joodse kampbewoners die vanaf de Himmelfahrtallee zijn weggevoerd. De plechtigheid werd afgelopen jaar verschoven naar een uithoek van het voormalige kampterrein, op verzoek van de astronomen. Het oplezen van de namen kon het afluisteren van het universum verstoren.

‘Vergaat het mensdom, dan zijn de Voyagers onze laatste getuigen,’ sombert Westerman. Met aan boord die gouden dubbelelpee vol blije geluiden, zonder sporen van onze demonische kant. Vandaar zijn pleidooi om de Westerborklijst, versleuteld tot een compact informatiebestand, met de snelheid van het licht de interstellaire ruimte in te stralen.

En die vredesboodschap waarmee ‘The Sounds of Planet Earth’ begint? Die is ingesproken door Kurt Waldheim, destijds secretaris-generaal van de Verenigde Naties. En in zijn vorige leven als naziofficier betrokken bij het wegvoeren van 40.000 Joden uit het Griekse Thessaloniki. Hemel en hel, ze zijn voor eeuwig verbonden.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234