null Beeld RV
Beeld RV

Vrolijke, vrolijke vrienden

‘Ga ervan uit dat mensen je leuk vinden.’ Waarom hebben sommige mensen vijftig vrienden en andere drie

Honderdvijftig vrienden, zoveel kan ons brein er aan. Maar terwijl de ene volwassene de vijver met gemak blijft aanvullen, maakt de ander bijna geen vrienden meer. Wat is het geheim van de ‘supervriend’?

Michiel Martin

Het is nogal een intimiderend getal, honderdvijftig. Maar zoveel sociale relaties kan het menselijke brein blijkbaar aan, zo toont onderzoek van de Britse evolutiepsycholoog Robin Dunbar. Het gaat weliswaar verder dan enkel intieme vrienden, evengoed zit een partner, een prettig familielid of een pickleball-kameraad in die cirkel, maar toch: zoveel heb ik er bijlange niet.

Het is iets waar ik al een tiental jaar last van heb: af en toe verdwijnt een oude vriend van de radar, zoals ze dat nu eenmaal doen, maar ik worstel om nieuwe contacten als ‘vrienden’ te benoemen. Fijne collega, dat wel. Crème van een gast, dat ook. Maar een maat of een makker? Zelfs na een overdaad aan Maes-pils zou ik dat niet zo durven te benoemen.

Met een gezonde dosis jaloezie kijk je dan soms naar anderen, die niet eens de bakker kunnen buiten lopen zonder een gesneden brood en een versgebakken vriendschap. Of die enkele dagen na een banale Twitter-conversatie op een terrasje met die tweep een koffie delen – een dure meestal, als het jonge mensen zijn. Ook al moet je volgens Amerikaans onderzoek minstens vijftig uren samenbrengen om van gewone kennis naar losse vriend te evolueren, zij doen het in een vingerknip.

In haar boek ‘Platonic’ noemt de Amerikaanse psycholoog Marisa Franco die categorie ‘supervrienden’. Volgens haar beschikken ze al zeker over één belangrijke gemene deler: een veilige hechtingsstijl. De term komt uit de hechtingstheorie, die stelt dat de relatie met onze ouders of andere zorgfiguren een blauwdruk vormt voor hoe we later sociale relaties gaan benaderen.

‘Wie zich veilig hecht, heeft niet alleen een positief beeld van zichzelf maar ook van anderen, en ziet relaties als iets waardevols’, zegt ontwikkelingspsycholoog Wim Beyers (UGent). Op sociaal vlak zie je al in de kindertijd en adolescentie dat die veilige hechters makkelijker vrienden maken, omdat ze beter scoren op criteria zoals empathie of spontaniteit, en ook in liefdesrelaties hebben ze meer succes.

De sprong wagen

‘Op latere leeftijd zetten die effecten zich door’, zegt Beyers. ‘Want nieuwe vrienden maken heeft vaak te maken met een stap durven te zetten, met niet te veel aarzelen’, zegt Beyers. Het is een bezwete klik maken in de fitnesszaal en ongeremd voorstellen om woensdag weer samen te knallen. Dat zoiets niet altijd in bff-modus eindigt, nemen ze er met de glimlach bij.

Wie een angstige hechtingsstijl heeft, mist simpelweg het vertrouwen in de ander om de sprong te wagen. Liever zwijgen, dan bedrogen uitkomen. Een vermijdende hechtingsstijl is nog een ander verhaal. ‘Dan speelt vooral het gevoel dat je die andere helemaal niet nodig hebt en het allemaal zelf wel oplost”, zegt psycholoog Ann Buysse. Het zijn zulke mensen die volgens onderzoek weleens iemand ghosten: een relatie abrupt afbreken en niets meer van je laten horen.

Mis je daardoor iets? Het is geen geheim dat wie op vriendschap kan teren een pak voordelen geniet: minder stress, een beter slaappatroon, zelfs een weerbaarder immuunsysteem. Eén studie vergeleek de gezondheidseffecten van hechte vriendschappen met die van stoppen met roken. Maar hoef je daarom per se véél vrienden te hebben? Om misdaadicoon Al Capone er even bij te sleuren over vriendschap: ‘I’d rather have four quarters than one hundred pennies.’

Probeer je vooral niet te veel te spiegelen aan die supervrienden of aan populariteitskiekjes op sociale media, zegt Beyers. ‘In het algemeen evolueren mensen sowieso naar minder vriendschappen, maar ze zijn wel kwalitatiever.’ Zo zal je volgens hem in bevragingen met 14-jarigen zien dat het aantal goede vrienden plafonneert bij ongeveer vijfentwintig. ‘Bij 20-jarigen ga je al eerder naar de vijf à zes.’ Logisch ook: hoe ouder je wordt, hoe meer tijd gaat naar vaste patronen zoals werk of gezin. En op een kennismakingsspelletje hoef je al helemaal niet meer te rekenen.

‘Als je sociale behoeften opgevuld raken met drie intieme vriendschappen, hoef je dus allerminst een druk te voelen’, zegt Beyers, die terugkeert op de bevragingen bij 14- en 20-jarigen. ‘Veel relevanter is eigenlijk dat telkens zo’n 3 tot 4 procent aangeeft dat ze nul vrienden hebben.’

Selffulfilling prophecy

Ben je dan gedoemd als je met een niet-veilige hechtingsstijl zit opgezadeld? ‘Bedankt hoor, moeder en vader.’ Neen, zegt Buysse. Het is niet in steen gebeiteld na de kindertijd en het is al zeker geen zwart-witverhaal. ‘Vaak combineren we elementen of we nemen ze over binnen een relatie. Een veilige partner kan angsten doen wegebben, en vice versa.’

Eraan werken kan ook, via verschillende vormen van therapie bijvoorbeeld. Maar de ultieme tip is volgens Marisa Franco eigenlijk heel simpel: ‘Ga ervan uit dat mensen je leuk vinden’, schrijft ze. Een voorbeeld: ‘Wil je de draad terug oppikken met een vriend die je uit het oog verloren bent? Ga ervan uit dat die persoon dat ook wil.’

De wetenschap ondersteunt die these: aardig of sympathiek bevonden worden blijkt in testgroepen een selffulfilling prophecy. Makkelijker gezegd dan gedaan natuurlijk. Want op zo’n momenten draait het niet-veilige hechtertje overuren: wat als die nieuwe vriend doet alsof en je eigenlijk een geweldige kwal vindt? Dan sta je ook maar mooi voor lul.

(DM)

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234