null Beeld

Game of Drones: 'Het is een kwestie van tijd voor zo'n toestel tegen een passagiersvliegtuig knalt'

De drone is niet langer de toekomst. De drone is nu. Elk West-Europees land beschikt ondertussen over een wet die het gebruik van drones regelt, behalve België.

Bekijk hier een dronecompilatie

De drones zijn overal, in alle kleuren, maten en gewichten, en ze zijn er ondertussen voor iedereen. Er zijn grote, grijze, onheilspellende drones voor militairen, waarmee de Amerikanen en de Israëli’s vermeende moslimterroristen en Palestijnen uit hun auto’s en huizen schieten, en er zijn drones voor professionals, die er fotografisch werk mee doen of er informatie mee vergaren, en die worden gebruikt voor inspectie, prospectie, brandpreventie, verkeerscontrole, beveiliging enzovoort. En voor de gewone stervelingen zijn er rood en geel gekleurde speelgoeddrones die door iedereen kunnen worden bediend, met een app vanaf een smartphone of tablet. Zo’n kleine privédrone kost ook geen geld meer. Voor 80 euro heb je al een Hubsan X4 Mini Quadcopter met camera, waarmee je de buurvrouw in haar badkamer kunt bespieden. En voor net geen 400 euro koop je een Franse Parrot AR-drone 2.0 met camera, waarvan de powerversie moeiteloos een hoogte van 100 meter haalt en meer dan een halfuur in de lucht kan blijven.

‘Tussen die speelgoeddrones zitten al heel deftige toestellen die over bijna dezelfde kwaliteiten beschikken als de zeer dure professionele Unmanned Aerial Systems (UAS), die 25.000 of 50.000 euro kosten,’ zegt Koen Meuleman van de BeUAS, de belangenvereniging van Belgische bedrijven en instellingen die professioneel actief zijn in de onbemande luchtvaart. ‘Een Parrot Skycontroller van 900 euro is een heel mooi toestel. En de speelgoeddrones die de Chinese producent DJI maakt, kunnen zelfs professioneel worden ingezet.’

Voor de voorvechters van de nieuwe economie is de drone een verhaal vol veelbelovende vooruitzichten. De drone zal ons leven vergemakkelijken, hij maakt tal van taken lichter en hij is de ultieme toy for boys. Maar er is ook een schaduwzijde. Drones die binnen ieders bereik liggen, dus ook van criminelen, kunnen uiteraard ook worden misbruikt. Dat gebeurt nú al, op redelijk grote schaal zelfs. Inbrekers gebruiken speelgoeddrones om huizen te verkennen. Dictatoriale regimes en hun politiediensten kunnen gewapende drones gebruiken voor crowd control. In Zuid-Afrika is de Desert Wolf op de markt, een drone om manifestaties uit elkaar te drijven met pepperspray. En terroristen kunnen drones gebruiken om aanslagen te plegen.

undefined

'Het grote gevaar zijn de speelgoeddrones – en hun eigenaars'

En de grootste dreiging van allemaal? Het hacken van die toestellen. Als Amazon zijn boekenpakketjes door drones laat afleveren, zoals hun CEO Jeff Bezos van plan is, maar slimme jongens hacken ze en leiden ze af, dan kan het bedrijf miljoenenschade oplopen. In 2011 pakte het regime in Iran uit met beelden van een Amerikaanse militaire RQ-170 Sentinel Stealth-drone, een spionagetoestel van de CIA. Die RQ-170, zeiden de Iraniërs, was in volle vlucht gehackt door Iraanse specialisten en naar Iraans grondgebied afgeleid. Propaganda? Op het internet beschrijven technologienerds nu al gedetailleerd hoe je met je eigen speelgoeddrone een andere drone of zelfs een hele zwerm drones kunt overnemen en laten doen wat jij wilt.


Gecrasht bij Obama

Volgens Koen Meuleman zijn de speelgoed- en hobbydrones die nu overal te koop zijn, dé grote uitdaging van het moment.

Koen Meuleman «De speelgoedmarkt is de grootste markt voor drones. Vorig jaar zijn er in België tussen de 10.000 en de 15.000 privédrones verkocht. In Frankrijk waren dat er 100.000.»

HUMO En daar moeten we ons zorgen over maken?

Meuleman «Natuurlijk. Die privégebruikers weten niet wat mag en wat niet mag. Kijk naar wat er eind januari in Washington is gebeurd, toen een DJI Phantom te pletter sloeg bij het Witte Huis, in de tuin van president Barack Obama. In Frankrijk werden er al drones boven nucleaire installaties gespot, en de voorbije maanden zijn er in het centrum van Parijs zo’n zestig drones in de lucht opgemerkt, terwijl dat streng verboden terrein is. Men dacht eerst dat het terroristen waren, maar vermoedelijk waren het gewoon jongens die dat spannend vinden.

undefined

'Als ik morgen mijn auto bij de gebouwen van de NAVO parkeer, een drone uit de koffer haal en die naar de ingang dirigeer, hoe gaan ze die dan tegenhouden?'

»Onlangs was er een dronebeurs in Brussel. Daar kwamen uiteraard professionele gebruikers op af, maar het gros van de bezoekers waren gewone mensen, die hun portefeuille bovenhaalden en een uur later met een drone naar buiten liepen. Je hangt er een GoPro-camera onder en je kunt jezelf en je familiefeestje filmen vanuit de lucht. Leuk, toch? Alleen weten die hobbyisten vaak niet wat ze doen. Je hoeft ook niks te kunnen om met een drone te vliegen. Het is tenslotte niet meer dan een modelvliegtuigje met een gps en een autopilot, een systeem waarmee het zichzelf bestuurt. Jij bestuurt hem niet, je geeft hem gewoon opdrachten. ‘Doe dit.’ ‘Vlieg naar daar.’ En de drone voert die uit. Sommige drones kun je zelfs voorprogrammeren: ‘Vlieg eerst naar punt a, en van daar naar punt b en c.’»

HUMO Wat zijn dan de gevaren?

Meuleman «Drones kunnen domweg neerstorten – YouTube staat vol met dergelijke filmpjes. Dat kan serieuze gevolgen hebben. Grote drones met verbrandingsmotoren hebben soms tot 10 liter benzine mee. Als die met 180 kilometer per uur ergens tegenaan knallen of naar beneden vallen: dat geeft een moordende klap, hoor. Maar ook de kleinere elektrische drones zijn niet onschuldig. In Australië is een nieuwsdrone die boven een marathon hing, neergestort. Daarbij raakte een vrouw zwaargewond aan het hoofd.»

De voorzitter van de BeUAS opent zijn laptop en start op YouTube een video waarop een drone een vlucht boven de stad Antwerpen uitvoert.

Meuleman «Kijk, de eigenaar van dit toestel noemt zich Antwerpia FTP. Hij post video’s van de vluchten van zijn drone boven steden als Antwerpen en Oostende. Hij vliegt daarbij over absoluut verboden zones, door luchtruim dat wordt gecontroleerd door de verkeersleiders van Belgocontrol, het overheidsbedrijf dat het burgerlijke luchtverkeer in goede banen leidt. Die Antwerpia FTP vliegt met zijn drone dus door het luchtruim waar ook de lijnvluchten van Deurne naar Londen passeren en waar veel sportvliegtuigjes komen. Maar die man trekt zich daar blijkbaar niets van aan. En niemand legt hem kennelijk iets in de weg. Ongelofelijk! Hij voert zelfs nachtvluchten uit boven Oostende en Antwerpen, wat helemáál verboden is. En zijn drone vliegt ver en hoog, hè.

undefined

'Met drones die minder dan 1 kg wegen, mag je nergens vliegen. Tenzij je jonger dan 14 bent: dan mag je er plots óveral mee vliegen.'

»Antwerpia FTP maakt gebruik van first person view: hij bestuurt zijn drone niet met het blote oog, maar met een camera in het toestel. Ook al verboden! En zoals hij zijn er nog meer. Hier, een video van een drone die in het Waasland vlak náást een luchtballon gaat vliegen. Het is een kwestie van tijd voor zo’n drone tegen een ballon of, erger nog, een passagiersvliegtuig knalt.»

HUMO Kan zo’n klein toestel een gevaar vormen voor een vliegtuig?

Meuleman «Twee jaar geleden is er in Antwerpen een drone bijna in de motor van een vliegtuig terechtgekomen: dat vliegtuig stort gegarandeerd neer als dat gebeurt, hè. De inspectiedienst van het Bestuur van de Luchtvaart moet de drones controleren, maar doet dat niet wegens onderbezetting. En dan is het nog de vraag of ze iets van drones afweten.»


Voor Potter en Bond

HUMO Maar wetgeving is er nog altijd niet.

Meuleman (zucht diep) «België is het laatste land in West-Europa dat nog geen wetgeving voor drones heeft. Ik kom net terug van het kabinet van Jacqueline Galant (MR), de federale minister van Mobiliteit, en ik heb me er kwaad moeten maken. Ik heb gezegd: ‘Komaan jongens, maak er nu eens eindelijk werk van. De BeUAS staat hier klaar met 150 Belgische bedrijven die professioneel bezig zijn met drones.’

»Ik denk bijvoorbeeld aan Septentrio uit Leuven, die meewerken aan de Galileo-satellieten voor het Europese gps-systeem. Intermodalics, ook een bedrijf uit Leuven, is betrokken bij Cinéscénie in het Franse pretpark Le Puy du Fou. Dat is een nachtelijke lichtshow waarbij vijftig drones autonoom een spektakel verzorgen met lichteffecten die worden geleverd door het Brusselse bedrijf ACT Lightning. Elke voorstelling trekt 14.000 bezoekers.

»De Luikenaar Emmanuel Prévinaire was met zijn bedrijf Flying-Cam de eerste die tv-beelden maakte met een drone. Hij vloog in 1989, op uitnodiging van de toenmalige Franse president François Mitterrand, over de Champs Elysées in Parijs tijdens de viering van de 200ste verjaardag van de Franse Revolutie. Prévinaire heeft twee Oscars op zijn nachttafeltje staan. Hij zorgt met zijn cameradrones ook voor het spectaculaire filmwerk in de James Bond- en Harry Potterfilms. Die scènes van het zwerkbaltoernooi in Harry Potter, dat is Prévinaire. En die mag in zijn eigen land dus niet met een drone vliegen! Nu ja, drone, wij spreken tegenwoordig over RPAS: Remotely Piloted Aircraft Systems. Dat klinkt minder negatief.»

HUMO En die bedrijven kunnen nu niet werken in België, zegt u?

Meuleman «Inderdaad. Ze moeten aan de slag in het buitenland omdat het professionele en commerciële gebruik van drones hier verboden is. Je kunt van het Bestuur van de Luchtvaart hooguit een eenmalige uitzondering krijgen voor onderzoek en ontwikkeling, of voor testvluchten.»

HUMO En hoe komt het dan dat die hobbydrones wél vliegen?

Meuleman «Toestellen van 1 tot 150 kg vallen onder de regelgeving voor de modelvliegtuigen. Dan moet je naar één van de honderd terreinen voor modelvliegtuigjes in België. Daar krijg je een vluchtruimte van 120 meter hoog en 400 meter ver en moet je je drone altijd met het blote oog kunnen zien. Er gelden ook andere beperkingen: je moet op een bepaalde afstand van huizen en hoogspanningskabels blijven, bijvoorbeeld. Alleen daar mag je dus met hobbydrones vliegen, nergens anders. Zelfs niet in je eigen tuin.

»Voor vliegtuigjes en drones die minder dan 1 kg wegen, bestaat er helemaal géén regelgeving. Je mag er dus nérgens mee vliegen, ook niet op de terreinen voor modelvliegtuigen. Tenzij – en dit geloof je niet – je nog geen 14 jaar oud bent. Dan mag je er wél overal mee vliegen. Niemand weet waarom de wetgever dat heeft bedacht. Niemand kan het zich herinneren. Waanzin.»

HUMO Vorig jaar zijn er wel 15.000 drones verkocht. Waar zijn die dan?

Meuleman «Wie zoiets in zijn bezit heeft, vliegt er gewoon mee. Overal: op het platteland, boven steden en rond luchthavens, in verboden militair luchtruim. Iederéén vliegt vandaag illegaal.

»Het is ook niet meer tegen te houden. Maar je kunt de gebruiker wel regels opleggen. Als je in Frankrijk een hobbydrone koopt, krijg je een lijst met verboden en verplichtingen mee: daar mag je vliegen, daar niet. Doe je iets wat niet mag, dan riskeer je een boete tot 75.000 euro. Dat zal de cowboys niet tegenhouden, maar het schrikt Jan met de pet wel af.

»Er wordt in België nu wél gewerkt aan regels voor het professionele gebruik, maar níét voor de recreatieve drones die je in de handel koopt. Dat is niet hun bevoegdheid, zeggen ze bij de FOD Mobiliteit. Daar verzetten wij ons tegen. Wij zeggen: zorg voor een wettelijk kader waarbinnen professionals kunnen werken, maar leg tegelijk ook het gedrag van de amateurs aan banden.

»Bovendien is de wetgeving die het kabinet van Mobiliteit voor de professionals voor ogen heeft, veel te conservatief. Twee derde van het Belgische luchtruim is verboden gebied – dat wordt gecontroleerd door de civiele en militaire luchtvaartleiding. De luchtverkeersleiders zijn categoriek: ‘Wij zien die drones niet op onze radar, dus die mogen niet in ons gebied vliegen. Punt.’ Dat wil zeggen dat wij in slechts een derde van het Belgische luchtruim mogen opereren, en niet hoger dan 60 meter. Daar kunnen we ons niet in vinden. Hoeveel gevaar kan een drone die in Mechelen op 100 meter hoogte hangt, en die wordt gecontroleerd door een ervaren en opgeleide specialist met zin voor verantwoordelijkheid, betekenen voor een Boeing die op het punt staat in Zaventem te landen? Dan heb ik het natuurlijk niet over de grotere drones, onbemande vliegtuigjes bijna, die hoog kunnen vliegen: die zijn wél zichtbaar op de radar en zijn dus onderworpen aan de regelgeving voor gewone vliegtuigen.

»Regelgeving moet er hoe dan ook komen. De media zouden drones willen gebruiken. Bij de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) nemen we binnenkort grote drones in gebruik om olielozingen op zee op te sporen. De Civiele Bescherming heeft twee drones met gasdetectiesensoren gekocht. Tot vandaag moeten ze 17-koppige teams met speciale pakken inzetten bij gaslekken. Daar heeft de hele samenleving toch baat bij?»

HUMO Het is wellicht slechts een kwestie van tijd voor er een terroristische aanslag met drones gebeurt...

Meuleman «We merken inderdaad dat bijvoorbeeld de Staatsveiligheid zich daar zorgen over maakt. Toestellen waar je 5 tot zelfs 10 kg onder kunt hangen, zijn vrij in de handel verkrijgbaar. De Genkse politie heeft zélf drones die 2 kg kunnen vervoeren. In de VS gebruiken smokkelaars die om drugs over de grens te krijgen.

»Drones zijn moeilijk te stoppen, hè. Hoe hou je een drone tegen die op pakweg het Witte Huis afstevent? Hang je netten? Schiet je die uit de lucht? Stuur je er een andere drone op af? Dat zijn ze daar nu aan het bestuderen. En wat doe je tegen een drone boven een dichtbevolkte stad met veel mensen op straat? Wat als je scherpschutter de drone mist of als de kogel afketst? Je zou zijn gps-signaal kunnen verstoren, maar dan stuur je wellicht alle gps-verkeer in de buurt in de war. Als ik morgen in Evere mijn auto in de buurt van de gebouwen van de NAVO parkeer, een drone uit de koffer haal en die naar de ingang dirigeer, hoe gaan ze die tegenhouden?»


Bekijk enkele spectaculaire dronevluchten:

undefined

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234