Geen man maar ook geen vrouw: Hanne Gaby Odiele, Belgisch topmodel in New York en interseksueel, getuigt

‘Hi, I’m Hanne and I was born intersex.’ Begin dit jaar ging het YouTube-filmpje waarin het West-Vlaamse topmodel Hanne Gaby Odiele wereldkundig maakte dat ze intersekse is, als een speer het internet rond.

'Ik zal nooit weten wat het is om een kind te krijgen, of wat het is om maandelijks te bloeden. Maar ik sta evenmin rechtop te plassen'

Hanne Gaby Odiele woont in Williamsburg, rond de millenniumwissel dé New Yorkse buurt voor jonge creatievelingen, omdat een appartement of loft er nog betaalbaar waren. Vijftien jaar later swingen de vastgoedprijzen ook hier de pan uit, maar de locals doen er alles aan om de sleazy uitstraling van hun buurt intact te houden: het krioelt er van de vintage klerenboetieks, tweedehandsplatenwinkels, koffiebars en bebaarde hipsters. En topmodellen, dus. Hanne verhuisde naar New York nadat ze op haar 17de ontdekt werd op het Novarock-festival in Kortrijk. Op haar 29ste is ze een veteraan in de business, met covers voor Vogue, Elle en Harper’s Bazaar en advertenties voor Alexander Wang, Balenciaga, Mulberry en vele anderen.

Hanne Termote, zoals ze eigenlijk heet, kwam op 8 oktober 1987 in Kortrijk ter wereld als de dochter van Frank en Annie Termote. Toen het baby’tje twee weken na de geboorte last leek te hebben van een infectie aan de urinewegen, zorgde een bloedtest voor een schok: Gaby Odiele had XY-chromosomen en was genetisch dus een jongetje. Ze bleek te lijden aan het androgeen ongevoeligheidssyndroom: haar lichaam reageerde niet op de mannelijke hormonen die het produceerde, maar zette die om in vrouwelijke. Aan de buitenkant was Gaby Odiele een meisje, vanbinnen had ze geen baarmoeder of eierstokken, wél niet-ingedaalde teelballen.

Op aanraden van de artsen verzwegen Hannes ouders de waarheid over haar geslacht. Toen ze bij hun 9-jarige dochter, eveneens op aanraden van de dokters, haar niet-ingedaalde testes operatief lieten verwijderen, dacht Hanne dat ze geopereerd werd aan de urinewegen. Pas op haar 17de ontdekte ze de waarheid, via een tijdschriftartikel over intersekse. Maar uit het intussen beroemde YouTube-filmpje blijkt dat ze haar bijzondere identiteit probleemloos omarmt: ‘Intersekse is niet zo zeldzaam. Ongeveer 2 procent wordt zo geboren, dat is evenveel als er roodharige baby’s zijn.’

'Ik voel me nog heel West-Vlaams en ik hou nog altijd van het accent en het eten. En het platte landschap, dat mis ik ook'


Menopauze

Het hondenweer is me naar New York gevolgd, en de Hanne Gaby Odiele die druipnat voor me komt zitten in café Sugarburg op Metropolitan Avenue, is ziek. Ze hoest en kucht, maar wil per se dit interview doen alvorens ze weer in haar bed kruipt.

Hanne Gaby Odiele «Toen ik nog in België woonde, was ik een grote fan van Humo. Vooral van Cowboy Henk en Uitlaat. En Raketman (lacht).»

HUMO Je bent intussen het boegbeeld van de organisatie InterACT, Advocates for Intersex Youth. Praten over intersekse lijkt wel een voltijdse job geworden.

Gaby Odiele «Dit is iets wat ik al heel lang wil doen. Het is meer, hoe zeg je dat, heartwarming dan modellenwerk. Mijn hele kindertijd werd me verteld dat ik een probleem had met mijn blaas, maar ik voelde al heel vroeg dat er ‘iets’ niet in de haak was. Ik moest als kind vaak naar de dokter en ik moest me daar vaak helemaal uitkleden. Ze waren te veel naar mijn geslacht aan het kijken, ik voelde dat dat niet klopte.

»Op een keer was ik met mijn poppen aan het spelen en flapte ik eruit dat ik later een groot gezin wou, waarop mijn moeder begon te wenen. Dan voel je als kind: ‘Hier klopt iets niet.’ Nog wat later, op mijn 11de, heb ik het rechtuit aan mijn ouders gevraagd: ‘Zal ik later baby’s hebben?’ En toen hebben ze me voor het eerst duidelijk gezegd van niet. Zij wisten op dat moment ook niet veel hoor, niet meer dan wat de dokters hun verteld hadden. En dat was bitter weinig. Ik ben degene die mijn ouders de term intersekse heeft leren kennen, veel later, op mijn 17de.

»Toen ik in de puberteit kwam, wist ik ook al dat ik nooit maandstonden zou hebben. Ik was gedegouteerd door mijn eigen lichaam. ‘Ik ben geen echte vrouw,’ dacht ik, ‘ik heb geen maandstonden, ik kan geen baby’s krijgen. Wat is toch het probleem?’ Het was moeilijk, echt moeilijk. Intussen kan ik ermee leven dat ik geen kinderen zal krijgen, ik weet dat ik zo ook een vol leven zal leiden. Maar als kind en zeker als tiener waren dat harde noten om te kraken. Ik wou dat het toen allemaal beter was uitgelegd – aan mij én aan mijn ouders. Daarom heb ik ervoor gekozen om de stilte te doorbreken: praat erover, steek het niet weg. Want intersekse zijn is niet zo erg.»

HUMO Onvoorstelbaar dat je de waarheid over je lichaam ontdekte door een artikel in een Nederlands tienerblaadje.

Gaby Odiele «De Fancy was het, een nogal expliciet blad. Ik stootte op een artikel over een meisje dat geen maandstonden had, als kind verschillende operaties had ondergaan en geen kinderen kon krijgen. ‘Dit ben ik!’ dacht ik, en de volgende keer dat ik naar de dokter moest, vroeg ik het hem. ‘Is dit wat ik heb?’ Hij antwoordde bevestigend. Eindelijk kwam ik erachter wat ik had: het androgeen ongevoeligheidssyndroom. Dat was een opluchting, vooral omdat ik nu wist dat ik niet de enige was. En omdat er eindelijk een eind aan de geheimzinnigheid kwam.»

HUMO Je zocht via de redactie van dat blad ook contact met het Nederlandse meisje dat zij geïnterviewd hadden?

Gaby Odiele «Ik heb een e-mail naar het tijdschrift gestuurd, die zij naar dat meisje geforward hebben. Via haar kwam ik ook in een Nederlandse zelfhulpgroep terecht: AIS Nederland (Intussen herdoopt tot DSD Nederland, wat staat voor Differences of Sex Development, de officiële wetenschappelijke naam red.). Maar daar ben ik maar één keer naartoe kunnen gaan, want even later kwam mijn modellencarrière van de grond.

»Mijn ouders konden in het pre-internettijdperk nog niet zo makkelijk antwoorden zoeken op hun vragen. Maar nu al die informatie wél online voorhanden is, gebeuren de wantoestanden die ik heb moeten meemaken, nog iedere dag. Dat is iets wat ik niet begrijp: dat er nog steeds kleine kinderen zijn die de operaties en de onwetendheid moeten doorstaan. Daarom doe ik dit: hoe meer erover gepraat wordt, hoe minder nodeloze ingrepen er zullen gebeuren, hoe minder trauma’s er zullen zijn. Ik krijg via Facebook en Instagram heel veel berichtjes, zowel van kinderen als van hun ouders. En onlangs heb ik een mail gekregen van een Belgisch ouderpaar: ‘Dankzij jou gaan we geen operatie laten uitvoeren op ons kind.’ Dan denk ik: ja, het is goed wat ik doe. Zelfs de VN heeft zich er vorig jaar over uitgesproken: die operaties zijn een schending van de mensenrechten.»

HUMO De artsen zeiden dat de operatie op je 9de nodig was om het risico op teelbalkanker te elimineren. Volgens verschillende sites en fora over intersekse is dat een misverstand: bij mannen verhogen niet-ingedaalde teelballen inderdaad het risico op teelbalkanker, maar bij personen met het androgeen ongevoeligheidssyndroom zou het niet hoger of lager liggen dan het risico op borstkanker bij de gemiddelde vrouw. Klopt dat?

Gaby Odiele «Bij sommige vormen van intersekse – één term voor minstens dertig verschillende varianten – is er wel degelijk een verhoogd risico op kanker. Maar dan kun je nog altijd wachten met een operatie tot het kind op latere leeftijd zélf kan beslissen. Ik ken een meisje dat haar interne testes op haar 18de heeft moeten laten weghalen: ze maakten amper hormonen aan, ze hadden geen functie. Maar zij had niet de variant die ik heb. Bij mij hebben ze op mijn 9de perfect gezonde testes weggehaald die gezonde hormonen aanmaakten. Dat weet ik, want ik heb mijn medische dossiers ingekeken.

»Naar mijn gevoel is de ingreep bij mij en vele anderen gebeurd uit angst voor lichamen die niet strikt vrouwelijk of mannelijk zijn.»

HUMO Je strijd is er eigenlijk één om zelfbeschikkingsrecht. Stel dat je nooit geopereerd was: hoe zou je hier dan nu voor mij zitten?

Gaby Odiele «Ik kén interseksuele vrouwen die nooit geopereerd zijn, en dat zijn prachtige vrouwen. Emily Quinn bijvoorbeeld (een Amerikaanse animatrice op Cartoon Network, red.). Zij heeft nooit haar niet-ingedaalde testikels laten verwijderen, en dat is geen enkel probleem: die interne testikels produceren dus wel mannelijke hormonen, maar omdat zij net als ik aan het androgeen ongevoeligheidssyndroom lijdt, zet haar lichaam die om in vrouwelijke hormonen en zorgen ze in de puberteit bijvoorbeeld ook voor borstgroei. Dat zou bij mij dus ook het geval zijn geweest, was ik niet geopereerd. Ik zou dus geen baardgroei ontwikkelen of zo, ik zou er net hetzelfde hebben uitgezien.

»Sinds mijn operatie maakt mijn lichaam géén mannelijke geslachtshormonen, die dus ook niet meer naar vrouwelijke hormonen worden omgezet. Gevolg: vanaf mijn 9de moest ik vrouwelijke hormonen slikken. Op dat moment ben ik gedragsproblemen beginnen te krijgen. Ik weet nu dat dat komt omdat ik in de menopauze belandde. Dat is een neveneffect van die ingreep: een kinderlichaam dat symptomen krijgt van de menopauze. Ik ken in mijn zelfhulpgroep meisjes van 13 die te maken krijgen met osteoporose, botontkalking, iets waarmee vrouwen normaliter pas te maken krijgen in de overgang. Ikzelf moet trouwens dringend een botscan laten nemen, maar dat is een ander verhaal.»

'De mensen en de media zijn geobsedeerd door het begrip 'normaal'. Maar dit is 2017: we zouden niet meer op die manier mogen denken'


Genitaal verminkt

HUMO Hadden je niet-ingedaalde testikels ooit voor vruchtbare zaadcellen kunnen zorgen? Met andere woorden: had jij je met behulp van een donoreicel en een draagmoeder ooit kunnen voortplanten?

Gaby Odiele «Nee, dat is een onmogelijk scenario, iets voor sciencefictionfilms (lacht). Me voortplanten was van meet af aan onmogelijk, ik ben steriel geboren.

»Het trauma dat de operaties veroorzaken, ligt elders. Het is deels psychologisch – je hele identiteit wordt overhoopgegooid – en deels lichamelijk: er is die vervroegde menopauze, maar ook het risico op incontinentie en mogelijk het verlies van sex drive. Bij sommige interseksuele meisjes snijden ze de clitoris er zowat af, waardoor ze seksuele en relationele problemen ondervinden in hun latere leven. Dat is genitale verminking, en het moet ophouden.»

HUMO Vind je dat je zelf genitaal verminkt bent?

Gaby Odiele «Ja. Ik geniet van lichamelijkheid en seks, maar ik heb een lange weg afgelegd. Ik heb het geluk gehad dat ik een heel geduldige partner ben tegengekomen (lacht).»

HUMO Je hebt het over je echtgenoot John Swiatek, dj en wholesale director bij het Zweedse kledingmerk Acne Studios. ‘We hebben een normaal heteroseksueel seksleven,’ heb je in Vogue gezegd.

Gaby Odiele «Ik heb toch wat spijt van die uitspraak. Want wat is een normaal seksleven? De mensen – en de media – zijn zo geobsedeerd door dat ‘normaal’. Naar mijn gevoel zijn de ingrepen op mijn lichaam indertijd ook gebeurd omwille van die hang naar normaliteit. Maar dit is 2017: we zouden niet meer op die manier mogen denken.»

HUMO Je hebt het nu ook over de vaginale ingreep die je rond je 18de onderging. Je vagina, die dus niet uitmondt in een baarmoeder, werd operatief dieper gemaakt.

Gaby Odiele «Ook dat bleek in de praktijk geen verbetering. Laten we het daarop houden.

»Ik heb in vroegere relaties heel lang de boot afgehouden: ik beëindigde nog liever een relatie dan dat ze fysiek werd en ik eerlijk moest zijn over mezelf. Maar bij John ging alles gemakkelijk en spontaan. We zijn nu acht jaar samen, en ik heb hem in het begin verteld dat ik geen kinderen kon krijgen. Hij zei: ‘Oké, ik ben zelf geadopteerd.’ Mijn interseksualiteit is nooit een issue geweest. Ik heb veel geluk gehad, want toen ik jong was, heb ik daar vaak over gepiekerd: zou er ooit iemand van mij kunnen houden?»

HUMO Was het ook een meevaller dat je in de modewereld bent terechtgekomen, waar homoseksualiteit en androgynie van oudsher omarmd worden?

Gaby Odiele «Toen ik net de waarheid over mijn lichaam had ontdekt, kreeg ik de meest vrouwelijke job ter wereld. Ik voelde me hier in New York een echte piraat, alsof ik die hele modewereld eens ging kapen. Niemand wist dat ik interseksueel was. Ik was hier ook niet langer de weirdo: iederéén was hier raar (lacht).»

'Mijn boodschap is: repareer niks dat niet kapot is'


Modellenleven

HUMO Toen je als 17-jarige de catwalk werd opgestuurd, werd de modellenwereld wel geregeerd door de ultravrouwelijke, sexy Braziliaanse topmodellen als Gisele Bündchen en Adriana Lima.

Gaby Odiele «De Braziliaanse en de Russische modellen: dat waren de zogenaamde glamazons, zij konden (beweegt haar schouders heen en weer) het beste op de catwalk lopen. Ik voelde me in het begin echt een infiltrant, maar op een goeie manier: nadat ik net de hele waarheid over mijn lichaam had ontdekt, kwam die job als een godsgeschenk. Het hielp me om mijn lichaam te accepteren en mijn vrouwelijkheid te ontdekken.»

HUMO Je was nog maar pas naar New York verhuisd, toen in 2006 het noodlot toesloeg: je werd in Manhattan aangereden door een auto. Het ongeluk zadelde je op met twee gebroken benen, verschillende breuken en maanden revalidatie.

Gaby Odiele «Ik heb toen eerst anderhalve maand hier in New York in het ziekenhuis gelegen, en dan nog een hele periode in een ziekenhuis in België. Ik was bang dat mijn carrière over was, maar ik was bereid om ervoor te vechten, zo leuk vond ik mijn job. Het was ook tijdens die revalidatie dat ik beslist heb om op een dag iets voor intersekskinderen te doen. Dat was de deal met mezelf: als ik hier doorgeraak, moet ik iets terugdoen.»

HUMO Een jaar na je ongeluk kwam je carrière écht van de grond: je liep shows voor Chanel, Louis Vuitton, Miu Miu, Prada...

Gaby Odiele «Voor mijn ongeluk was ik de minst elegante op de catwalk, maar tijdens mijn revalidatie heb ik geoefend in het lopen op hoge hakken, zelfs in mijn rolstoel deed ik mijn stiletto’s aan (lacht). Ik maakte mijn comeback met een veel beter catwalkloopje.»

HUMO Modellen krijgen tijdens castings weleens genadeloze kritiek op hun lichaam.

Gaby Odiele «Ik was altijd bij de slankste meisjes, waardoor ik weinig kritiek kreeg. Er kwamen vaak andere meisjes naar me toe, vol bewondering: ‘Ik wou dat ik jouw lichaam had, super thin and no boobs.’ En als ik dan eens kritiek kreeg, dacht ik bij mezelf: ‘Jullie weten in de verste verte niet wat er écht met me aan de hand is’ (lacht).»

HUMO Is er een speciale band tussen Belgische ontwerpers, modellen en stilisten? Tom Van Dorpe, die je destijds ontdekte op Novarock in Kortrijk, woont en werkt intussen ook allang in New York, als stilist.

Gaby Odiele «Weet je dat mijn broer die dag met zijn groep op Novarock speelde? (lacht) Ik had er nooit van gedroomd om model te worden. Ik wist niet eens dat dat een echt beroep was. Ik was ook nooit geïnteresseerd geweest in modeblaadjes – ik vond kleren cool, maar kende geen merken. Ik ben er echt in gevallen.

»Mijn allereerste job in New York was een show van Marc by Marc Jacobs, in 2005. Elise Crombez liep zeker mee, Anouck Lepere misschien ook, maar daar ben ik niet zeker van. Bij de ontwerpers is Alexander Wang een goeie vriend, en ik heb ook altijd een goeie band gehad met Dries Van Noten en Raf Simons.

»Eigenlijk zijn de Belgen nog altijd mijn favorieten: ze hebben een erg individuele stijl. Dat voel ik hier toch zo aan in New York. Ze willen niet zijn zoals de rest. Ze gaan tegen de stroom in, terwijl veel designers gewoon de trends volgen of kopiëren.»

HUMO Linda, Naomi, Kate: de supermodellen hadden indertijd genoeg aan hun voornaam. Jij doet het met dríé voornamen.

Gaby Odiele «Ook dat komt door Tom: hij had mijn identiteitskaart genomen en mijn drie voornamen in de computer ingevoerd. Toen hij het zo zag staan, vond hij Hanne Gaby Odiele chiquer en internationaler klinken dan Hanne Termote, dus werd dat mijn modellennaam. Een stom toeval, dus.»

'Ik loop sinds mijn outing op wolkjes: dat ik niks meer hoef te verbergen, is het beste gevoel dat er is'


Bevergem

HUMO Keer je soms nog terug naar Kortrijk?

Gaby Odiele «Elk jaar met kerst. Ik voel me nog heel West-Vlaams en ik hou nog altijd van het accent en het eten. Dat mis ik hier soms wel: vol-au-vent, stoofvlees (lacht). En het platte landschap, dat mis ik ook. Waar ik vandaan kom, Kooigem bij Kortrijk, is alles plat. Kooigem is het dorpje waar ‘Bevergem’ is opgenomen, hè. Mijn vader is een grote fan van de serie. Op bezoek bij mijn ouders heb ik de hele serie gebingewatcht. Ik vond het erg goed, het was écht heel erg zoals Kooigem. Eigenlijk ben ik dus van Bevergem (lacht).»

HUMO Wat vonden je ouders van je beslissing om je verhaal wereldkundig te maken?

Gaby Odiele «Vorige herfst ben ik naar huis gevlogen om mijn ouders in te lichten. Ze stonden onmiddellijk achter mijn beslissing, het was heel belangrijk voor me dat ze zich er oké bij voelden. Mijn ouders hebben zich lang schuldig gevoeld, maar ik verwijt hun niks, ze deden wat de dokters hun opdroegen. Mijn moeder was in het begin wel wat bang toen ik haar van mijn plannen vertelde, maar voor mijn ouders is het ook een genezingsproces. Er komen veel mensen naar hen toe, zodat ook zij – en mijn broer – er nu eindelijk over kunnen praten. Ik liep na mijn outing ook op wolkjes: dat ik niks meer hoef te verbergen, is het beste gevoel dat er is.

»Ik wil op niemand kwaad zijn. Ik wil ook niet praten over de dokters die me vroeger behandeld hebben, en hoe ik tegenover hen sta: dat brengt toch niks goeds. Maar ik ben wel ontzet dat men nog steeds zo geheimzinnig doet tegen intersekskinderen, en dat de ingrepen nog steeds plaatsvinden. Mijn boodschap is: repareer niks dat niet kapot is.»

HUMO Hoe zie je jezelf nu eigenlijk: als vrouwelijk of mannelijk?

Gaby Odiele «Ik ben een vrouwelijke intersekspersoon. Ik voel me vrouwelijk, maar dat wil niet per se zeggen dat ik me ‘een vrouw’ voel. Ik zal nooit weten wat het is om een kind te krijgen, zal nooit weten wat het is om maandelijks te bloeden. Maar ik sta evenmin rechtop te plassen.

»Op de luchthaven hebben ze me al zo vaak ‘sir’ genoemd – vroeger al hoor, puur door mijn uiterlijk, vooral als ik een jogging draag. Ik ben ook erg lang. En dat vind ik dus écht niet leuk, dat ze me aanzien voor een man. Mijn energie is vrouwelijk: het is een zorgdragende, liefhebbende energie, een zachtere dan de mannelijke. Maar ze kan wél ineens overslaan. Ik had vandaag hoge hakken kunnen dragen, maar het zijn slobberkleren geworden. De ene dag glamoureus, de andere dag butch (lacht). Daarom ben ik ook zo graag model: dan kun je iedere keer in de huid van een ander personage kruipen.»

HUMO Slotvraagje: zal je ooit terugkeren naar België?

Gaby Odiele «Wie weet. Ik ben alleszins heel blij dat ik daar ben opgegroeid, ik besef nu hoe veilig de Belgische sociale zekerheid het voor iedereen maakt. Ik heb Amerikaanse vrienden wier ouders letterlijk één pay check verwijderd zijn van uithuiszetting. En New York is intussen a rich man’s playground geworden: waanzinnig hoe duur het geworden is om hier te wonen.

»Ik ben onlangs naar Coachella geweest, ik heb Kendrick Lamar gezien, en die groep die ik lang geleden op Werchter zag, hoe heten ze nu weer? Ha, Radiohead! Ik ging als kind altijd mee met mijn ouders naar Werchter, ik herinner me vooral dat ik torens maakte met plastic bekertjes, zodat mijn ouders gratis bier kregen (lacht). Op Coachella mag je met je plastic bekertje niet eens het festivalterrein op, er is een speciale drink area. Belgische festivals zijn gewoon de beste ter wereld.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234