Gent Jazz met Kamasi Washington en Christian Scott aTunde Adjuah: 'Verandering begint bij jezelf'

Strange Fruit’ van Billie Holiday, ‘Mississippi Goddam’ van Nina Simone of ‘Alabama’ van John Coltrane: als er één genre is dat altijd een vuist heeft gemaakt tegen racisme en onrechtvaardigheid, dan wel jazz. Ook nu nog, in deze tijden van politiegeweld en Black Lives Matter. Twee voorvechters van de Amerikaanse protestjazz komen naar Gent Jazz: Christian Scott aTunde Adjuah en Kamasi Washington.

Malcolm X zei het al: ‘Jazz is de enige plek in Amerika waar een zwarte vrij is om te doen wat hij wil.’ In 1939 bracht Billie Holiday ‘Strange Fruit’ uit, een song waarin ze de lynchpartijen op Afro-Amerikanen op de korrel nam. Andere volgden, maar tegen het einde van de jaren 50, toen de burgerrechtenbeweging een nationaal gebeuren werd, mede aangezwengeld door de grote figuren uit de jazz. Toen gouverneur Faubus van Arkansas de zwaarbewapende Nationale Garde optrommelde om negen zwarte tieners de toegang tot hun school te ontzeggen, sneerde Charles Mingus: ‘Name me someone who’s ridiculous / Governor Faubus! / Why is he so sick and ridiculous? / He won’t permit integrated schools.’

John Coltrane baseerde zijn protestsong ‘Alabama’ dan weer op de begrafenisspeech die Martin Luther King Jr. in 1963 hield na een aanslag van de Ku Klux Klan op een kerk in Birmingham, Alabama. Trane verwerkte Kings spraakpatronen, tempowisselingen en mood swings in zijn saxofoonpartijen, en net zoals de dominee in de tweede helft van zijn speech z’n woede de vrije loop laat, gaat drummer Elvin Jones steeds harder meppen. Coltrane drukte het zo uit: ‘Muziek komt rechtstreeks uit het hart, en is dus onlosmakelijk verbonden met wat er rondom ons in de wereld gebeurt.’ Jazz werd de soundtrack van z’n tijd, van sociale gelijkheid en van vrijheid.

Ook vandaag stellen zwarte jazzmuzikanten als Christian Scott aTunde Adjuah en Kamasi Washington de raciale uitwassen in de samenleving aan de kaak. Als jongen werd Christian Scott aan de kant gezet door de politie en kreeg prompt een geweerloop tegen zijn hoofd gezet. Hij schreef er later ‘Ku Klux Police Department’ over, een song waarmee hij persona non grata werd op een aantal Amerikaanse festivals. Kamasi Washington groeide op in een volledig zwarte buurt; naar eigen zeggen wist hij tot zijn twaalfde niet eens hoe een blanke eruitzag. De criminaliteit in zijn wijk tierde welig, maar dankzij de muziek bleef hij vér weg van de arm der wet: ‘De leiders, de mensen die ons tot iets béters inspireerden, waren vaak muzikanten. Toen wist ik: misschien kan ik een impact hebben met wat ik doe.’ Kamasi’s grote held is Malcolm X, en ook songs als ‘Strange Fruit’ en ‘Alabama’ hebben zijn ogen geopend.

Kamasi Washington «Verandering komt van overal, maar ze begint bij jezelf. Toen Billie Holiday ‘Strange Fruit’ uitbracht, wilde haar label haar niet steunen, dus bracht ze het maar zelf uit. Er was toen nog geen burgerrechtenbeweging: het was een individuele daad van verzet, en dat vergt moed. ‘Alabama’ heeft me dan weer laten zien dat je met een saxofoon emoties kon overbrengen. Woorden kun je weerleggen, pure muziek kan je alleen vóélen. Wat je dan voelt, is empathie. Als ik naar ‘Alabama’ luister, weet ik wat Coltrane voelde op het moment dat hij de noten speelde. En als ik dat voel, hoe kan de wereld me dan nog onverschillig laten?»

Christian Scott aTunde Adjuah staat op 7 juli op Gent Jazz en Kamasi Washington op 13 juli. Alle info: www.gentjazz.com

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234