Gered door de e-sigaret (2): rokers hebben gemiddeld zes pogingen nodig om te stoppen

‘De beste manier om te stoppen is: als roken gewoonweg geen optie meer is.’ Bij Elke Neuville was dat haar zwangerschap. Maar volgens Suzanne Gabriëls kan het ook op een minder ingrijpende manier: met behulp van Champix en nicotinevervangers.


Lees meer over de e-sigaret »

Suzanne Gabriëls: ‘Ook een regendans helpt’

Suzanne Gabriëls (Stichting tegen Kanker) «De IQOS is bij ons nog niet op de markt. Het apparaat is uitgetest in Zwitserland en Japan en later ook gecommercialiseerd in Nederland en Frankrijk. België is niet prioritair voor Phillip Morris omdat we een streng rookbeleid hebben: het verbod op reclame en roken op openbare plaatsen geldt ook voor aanverwante producten zoals de e-sigaret. Dat maakt het moeilijk om nieuwe tabaksproducten te promoten.»

HUMO Maar u kent het product?

Gabriëls (knikt) «Het bedrijf zegt dat het weliswaar een tabaksproduct is, maar minder schadelijk, omdat er geen verbranding is. Specialisten-tabakologen zetten daar serieuze vraagtekens bij: recent onderzoek wees al uit dat er bij heatsticks nog steeds kankerverwekkende stoffen vrijkomen, waaronder – en dat is het verschil met de e-sigaret – ook koolstofmonoxide. Voorts is het verslavend effect even groot omdat de nicotine even snel wordt opgenomen in de hersenen. Bovendien komt het product rechtstreeks van de tabaksindustrie, die zich heel graag een nieuw imago wil aanmeten nu iedereen zich stilaan bewust is van de schadelijke effecten van roken. Maar het is vooral een manier om hun dalende verkoopcijfers te compenseren: als ze echt tot inzicht waren gekomen, zouden ze in landen waar nog niet veel gerookt wordt niet meer zo agressief sigaretten in de markt zetten. In New Delhi heeft de deelstaatregering onlangs opgetreden omdat Phillip Morris gratis sigaretten uitdeelde. Dat valt niet te rijmen met de mooie voornemens over de IQOS: ‘Wij zijn respectabele ondernemers.’»

HUMO De CEO van Phillip Morris wil zich niet vastpinnen op een tijdstip, maar vermoedt dat zijn bedrijf ‘ergens in de komende tien jaar’ stopt met roken. Realistisch?

Gabriëls «Goh. Ik hoop van wel, maar in de Europese landen waar ernstig wordt nagedacht over het endgame van tabak stelt men meestal 2035 voorop.»

HUMO Bij ons zijn ze vrij te koop. In mijn stad zijn de laatste maanden twee vape shops in het straatbeeld verschenen, waar je e-sigaretten en cartouches met allerlei smaakjes en kleurtjes kunt kopen. Een onrustwekkende evolutie?

Gabriëls «Als je het met de bril van de verslaafde roker bekijkt, dan kan de e-sigaret in sommige gevallen een oplossing zijn. Het is geen bewezen rookstopmiddel, maar we weten wel dat een leven lang vapen minder erg is dan levenslang roken. Het probleem is dat zo’n vape shop ook een aantrekkingspool kan zijn voor jongeren. Tot op heden is er weinig bewijs voor de gateway-theorie – de e-sigaret als opstap naar de gewone sigaret – maar ik zie wat ik zie: op de Bondgenotenlaan in Leuven heb ik al jongeren tot op straat zien aanschuiven. Gelukkig heeft België een strenge wetgeving. Het rookverbod op café geldt ook voor damptoestellen – in Amerika en Nederland is dat niet zo. Dat kan een dam zijn.»

HUMO Maar het is dus gezonder dan roken?

Gabriëls «Ik zou het omdraaien: het is minder ongezond. Want er zíjn slechte effecten. Onze longen zijn niet gemaakt om allerlei kunstmatige stoffen te inhaleren. Het zou schadelijker kunnen zijn dan we op dit moment denken. De smaakstoffen die worden toegevoegd, zijn enkel onderzocht als voedingsmiddel dat via de mond wordt geconsumeerd, niet als aerosol. Het effect op de longen en de algemene gezondheid op de lange termijn kennen we niet. En kanker manifesteert zich natuurlijk niet onmiddellijk. Dan is er nog een ander pervers effect mogelijk, met nauwelijks gezondheidswinst: in plaats van te stoppen, gaan sommigen afwisselen – roken waar het toegestaan is, en waar het verboden is dampen. Wie de sigaret inruilt voor de e-sigaret, zou misschien ook naar een tabakoloog kunnen stappen om definitief verslavingsvrij te leven.»

HUMO Wat is wél efficiënt als hulpstopmiddel?

Gabriëls «Het meest succesvol zijn het medicijn Champix en nicotinevervangers. De slaagkans verhoogt merkbaar als mensen zich laten begeleiden. Maar als iemand op eigen houtje wil stoppen: doe maar. Elke poging is pure winst, ook als ze mislukt. Rokers hebben gemiddeld zes pogingen nodig voor ze definitief gestopt zijn.»

HUMO Fanatiek sporten werd mij aangeraden toen ik met de sigaret kapte: helpt dat?

Gabriëls «Zeker. Omdat je bewuster omgaat met je lichaam en je gezondheid als je stopt met roken. Een globale aanpak – inclusief sporten – is efficiënter. Bij het sporten komen ook endorfinen vrij, en nicotine werkt ook op het beloningssysteem van de hersenen.»

HUMO Circuleerde een tijdje als wondermiddel in kringen van rookstoppers: hypnotherapie en acupunctuur.

Gabriëls «Dat is geen evidence based hulpmiddel, maar als je ergens heel erg in gelooft, vergroot dat op zich al de slaagkans.»

HUMO Een regendans kan dan zelfs helpen?

Gabriëls «We zullen mensen die ons om advies vragen niet tegenhouden, we zullen wel waarschuwen dat charlatans er geld uit proberen te kloppen. Vaak gaat het om financieel kwetsbare mensen, want roken is meer en meer een verhaal van de lagere sociaal-economische klassen.» (tp)


Elke Neuville: ‘Rokende dokters’

Elke Neuville «Ik ben pas rond mijn 20ste beginnen te roken, omdat ik dacht dat ik op die leeftijd niet meer vatbaar zou zijn voor verslavingen. Het was dus een weloverwogen keuze: ik was niet van plan een verstokte roker te worden. Redelijk naïef, hoewel ik tijdens mijn studentenjaren effectief een gelegenheidsroker was die dagenlang zonder sigaretten kon. Ik ben pas écht beginnen te roken toen ik bij Het Laatste Nieuws begon te werken. Ik maakte toen deel uit van een ‘rebellenkantoortje’ in Leuven: met drie andere pas afgestudeerde collega’s moest ik het nieuws in Leuven volgen en doorbrieven naar de hoofdredactie. We paften van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat boven ons toetsenbord en deden alsof we echte journalisten waren (lacht).

»Nu doorzie ik alle regeltjes die je als roker voor jezelf maakt om die slechte gewoonte goed te praten: ‘Ik zal een sigaretje opsteken: dan kan ik beter nadenken.’ Je kunt er jezelf ook mee motiveren: ‘Als ik eerst nog deze zes mails beantwoord, mag ik roken.’ Als eindredactrice van ‘Man bijt hond’ had ik er destijds af en toe echt nood aan om een luchtje te gaan scheppen en alle hectiek even achter me te laten, maar om dan op het balkon níéts te staan doen, vond ik ook maar onnozel. Dus wat doet een mens dan (lacht)? Op den duur was élk moment goed: ging het verkeer even niet vooruit, dan stak ik een sigaret op in de auto. Omdat je al die gelegenheden met een sigaret associeert, maak je jezelf wijs dat je die nicotine ook nodig hebt om iets tot een goed einde te kunnen brengen. Wat natuurlijk niet klopt.»

HUMO Je bent hoogzwanger: je zwangerschap was de reden dat je gestopt bent met roken?

Neuville «Ik had daarvóór al verschillende pogingen ondernomen. De eerste keer toen ik 30 werd, omdat ik had gelezen dat wie jong stopt, na een tijd weer bijna net zo gezond kan worden als iemand die nooit gerookt heeft. Leek me een goeie gelegenheid, omdat ik toch van plan was er ooit mee te kappen. Twee minuten voor ik 30 werd, ben ik overtuigd gestopt, om de periode daarna te focussen op de voordelen die het bood. Na een zwaar feestje werd ik bijvoorbeeld zonder kater wakker, en ik kon ook gezwinder de trap oplopen. Ik vond van mezelf dat ik het zó goed deed, dat ik een jaar later dacht dat ik klaar was voor de volgende stap: opnieuw gelegenheidsroker worden. Maar na drie dagen zag ik zowat overal een gelegenheid, en na een week rookte ik weer voltijds. Zonde, natuurlijk.

»De tweede keer ben ik gestopt toen mijn zus zwanger was: ze zei me dat ik mijn petekind in spe niet ging mogen vasthouden als ik na haar bevalling nog zou roken. Een goede motivatie, maar ook die poging is na zes maanden gestrand. Ik ben in die periode overgeschakeld op de e-sigaret, die ik van Gilles De Coster gekregen had – hij was op die manier succesvol gestopt met roken. Je kunt zo’n e-sigaret vullen met nicotine, maar dat deed ik niet, omdat nicotine net verslavend werkt. Ik wou vooral de handeling van het roken gradueel afleren. De nicotine is na vier dagen al uit je systeem, maar afraken van de gewoonte om een sigaretje op te steken, duurt veel langer. Ik zag het dus vooral als bezigheidstherapie: je vingers zijn met iets bézig. Handig, in mijn geval, want er zijn echt kilo’s bierviltjes gesneuveld tijdens mijn rookstops. Maar toen die e-sigaret kapotgevallen was, had ik geen zin ze te laten herstellen, en ben ik ook daar maar mee gestopt. Om uiteindelijk weer over te schakelen op sigaretten (lacht).

»Vorig jaar ben ik definitief gestopt omdat ik geopereerd moest worden aan m’n amandelen. Het vooruitzicht van een brandende keel telkens als je een sigaret opsteekt, vond ik niet zo aantrekkelijk. Niet veel later was ik zwanger, waardoor ik mezelf schaakmat heb gezet. Dat is volgens mij de beste manier om te stoppen met roken: als het gewoonweg geen optie meer is. Trouwens: nu ik zwanger ben, kom ik vaak op de campus Gasthuisberg van het UZ Leuven: je zou ervan versteld staan hoeveel dokters er roken!»

HUMO Deden de waarschuwingsfoto’s op de verpakkingen je als roker minder snel naar een sigaret grijpen?

Neuville «In het begin waren ze nog grappig. Ik herinner me dat koppel dat met de rug naar elkaar toe in bed zit, vergezeld van de tekst: ‘Roken vergroot de kans op impotentie.’ Maar tegenwoordig zitten er wel horrorfoto’s tussen. Vooral die foto met dat gat in een keel – het lijkt op een anus – vond ik verschrikkelijk: die wilde ik nooit hebben (onder die foto wordt gewaarschuwd voor mond- en keelkanker, red.).»

HUMO Wat vind je van de voorstellen van Kom op tegen Kanker, om roken op verschillende publieke plekken te verbieden?

Neuville «Tegenwoordig word je al scheef bekeken als je op het terras van een restaurant zit te roken terwijl de mensen aan het tafeltje naast je zitten te eten: of het nu verboden is of niet, het is niet bijzonder sociaal, en je zult er sowieso op aangesproken worden. Het lijkt zichzelf dus op te lossen.

»Als sigaretten écht duurder zouden worden in plaats van voor de hond z’n kloten telkens een paar cent op te slaan, dan zou het aantal rokers gestaag dalen: het ontradend effect wérkt. Maar toen de inkomsten uit tabaksproducten vorig jaar zo’n 150 miljoen euro minder opbrachten dan verwacht, heeft Van Overtveldt (minister van Financiën, red.) luidop overwogen om de accijnzen op tabak terug te verlagen, om niet nóg meer met de begroting in de knoei te zitten. Hoe schaamteloos is dat, als je tegelijk wel rookstopcursussen terugbetaalbaar maakt?»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle verhalen van de Humo rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234