Het lichaam van een vrouw naast een fiets in Boetsja.  Beeld Zohra Bensemra / Reuters
Het lichaam van een vrouw naast een fiets in Boetsja.Beeld Zohra Bensemra / Reuters

Oorlog in Oekraïne

Getuigenissen van de gruwel in Boetsja: ‘De tank die achter mij reed was aan het schieten. Honden’

Nu de laatste Russische troepen zijn vertrokken, wordt duidelijk dat gruwelijke taferelen zich hebben afgespeeld in Boetsja. De stad, op nog geen 30 kilometer van Kyiv, is bijna totaal verwoest. Maar veel erger zijn de tientallen doden die overal liggen.

Michel Maas

Waarschuwing: dit artikel bevat beelden die als schokkend kunnen worden ervaren.

Mensen zijn doodgeschoten naast een fiets of zomaar ergens tussen het puin, of in groepjes op een binnenplaats achter een kapotgeschoten huis: sommigen met de handen op de rug gebonden. Steeds nieuwe foto’s en filmpjes duiken op het internet op, met steeds meer lichamen.

Tientallen zijn het er, minstens, en volgens burgemeester Anatoly Fedoruk van Boetsja zijn er nog eens 280 doden begraven in massagraven in de stad. ‘Al deze mensen zijn doodgeschoten’, zegt Fedoruk tegen AFP. Journalisten die dit weekend Boetsja binnengingen zagen de doden met hun eigen ogen – twintig tellen de journalisten van AFP er – allemaal in burgerkleren, achtergelaten op straat. Drie liggen er naast hun fiets, waarmee ze kennelijk onderweg waren toen ze werden neergemaaid, anderen liggen naast met kogels doorzeefde auto’s.

Overlevenden weten niet of ze moeten huilen of vloeken. ‘Klootzakken’, zegt de 66-jarige Vasily tegen Reuters terwijl hij woedend kijkt naar de doden in de straat voor zijn huis. ‘De tank die achter mij reed was aan het schieten. Honden.’

Taai verzet

De vele uitgebrande tanks zijn een bewijs van het taaie verzet van het Oekraïense leger. Boetsja was het toneel van de eerste hinderlaag waarin een hele Russische colonne pantserwagens en tanks werd verwoest. Er zouden nog veel van dat soort hinderlagen volgen.

Sommige slachtoffers in Boetsja hadden de handen op de rug gebonden.  Beeld Ronaldo Schemidt  / AFP
Sommige slachtoffers in Boetsja hadden de handen op de rug gebonden.Beeld Ronaldo Schemidt / AFP

De Russische opmars liep dood voordat de Russen de stad Kyiv konden bereiken en nu heeft het leger zich uit de hele regio rond de hoofdstad teruggetrokken. Zelf zegt Rusland dat het ‘zijn oorlogsdoelen heeft bereikt’ en dat het zich nu wil concentreren op het zuiden en het oosten van Oekraïne. Maar het vertrek uit Boetsja heeft meer weg van een vlucht na een nederlaag.

Bewoners vertellen de BBC dat na de verwoesting van de eerste colonne, eind februari, jonge Russische dienstplichtigen de bewoners smeekten hun niet aan de Oekraïense troepen over te leveren. Een 70-jarige man, die zich ‘oom Hrisja’ noemt, had zelfs medelijden met ze, zegt hij: ‘Ze waren zo jong, 18 tot 20, ze hadden hun hele leven nog voor zich.’

Maar nu lijkt het erop dat ze zelf veel slachtoffers hebben gemaakt. Een van hen is Maksim Levin, een 40-jarige Oekraïense oorlogsfotograaf. Hij werd sinds 13 maart vermist. Zijn lichaam werd vrijdag gevonden in een dorpje even buiten Boetsja. Volgens een woordvoerder van het Oekraïense OM was hij door twee kogels ‘uit een klein kaliber wapen’ gedood.

Een Oekraïense militair in Boetsja loopt langs de doden op straat.  Beeld Vadim Ghirda / AP
Een Oekraïense militair in Boetsja loopt langs de doden op straat.Beeld Vadim Ghirda / AP

Afgesloten steden

Vijf weken hebben Russische troepen Boetsja, Irpin en andere voorsteden van Kyiv bezet en beschoten. Irpin werd wereldberoemd door de brug die Oekraïense troepen hadden kapotgeschoten om de Russische opmars af te remmen. De ingezakte brug diende als schuilplaats voor de inwoners van Irpin, die van daaruit een voor een over planken en stenen schuifelend de rivier naar Kyiv overstaken. Meer dan eens werden deze vluchtelingen beschoten door Russische troepen, wat ook al leidde tot internationale verontwaardiging.

Verhalen van overlevenden schetsen nu een beeld van Irpin en Boetsja dat sterk lijkt op dat van Marioepol, de totaal verwoeste havenstad in het zuiden. De stad is al weken door Russische troepen van de buitenwereld afgesloten. Ook in Boetsja zaten de mensen vijf weken in schuilkelders of andere plaatsen waarvan ze hoopten dat die veilig waren. Ze zaten daar opgesloten. Naar buiten gaan was levensgevaarlijk, en binnenblijven ook. Want Russische soldaten doorzochten de huizen, ondervroegen mensen en, zoals het nu lijkt, vermoordden die als het ze zo uitkwam.

Ook in Boetsja hadden de Russen stroom, water en voedselvoorziening afgesloten, en ook in Boetsja werd het ene na het andere wooncomplex in brand geschoten. En ook daar, op nog geen 30 kilometer van Kyiv, maakten de overlevenden soms houtvuurtjes buiten hun flatgebouwen om nog wat eten te kunnen koken.

Een Oekraïense militair filmt met zijn mobiele telefoon een verwoeste Russische tank en pantservoertuigen.  Beeld Zohra Bensemra / Reuters
Een Oekraïense militair filmt met zijn mobiele telefoon een verwoeste Russische tank en pantservoertuigen.Beeld Zohra Bensemra / Reuters

Hel van vijf weken

Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch heeft een bewoner geïnterviewd. De 43-jarige Olena woonde in Boetsja, op 3 kilometer van het militaire vliegveld in Hostomel. Op 27 februari kwamen Russische troepen en met hun komst veranderde de stad in een hel die vijf weken duurde. Nergens was meer eten of drinken, maar overal waren tanks en pantserwagens en overal waren ook de Russische soldaten die er hun hand niet voor omdraaiden je dood te schieten.

Dat ontdekte Olena toen ze naar haar huis wilde om haar man Vitya (Viktor) te begraven. Vitya was doodgeschoten in hun eigen huis. Soldaten lieten haar niet door, zelfs niet toen ze zei dat ze hem wilde gaan begraven. Een keer was ze al bijna bij haar huis. Ze zag hun spullen, uitgespreid in de tuin. Op dat moment hielden soldaten haar opnieuw tegen en zeiden: ‘Nog een stap en je ligt daar naast je man’.

‘Ze waren erg jong’, zegt ook Olena. ‘Echt, het waren maar kinderen, geen mannen. Maar wel kinderen met kalasjnikovs.’ Olena moest omkeren, ze weet nog steeds niet wat er met het lichaam van haar man is gebeurd. Toen ze vertrok liet ze een papiertje achter in Boetsja, met de locatie van haar huis. In de hoop dat iemand hem zou vinden en hem een fatsoenlijke begrafenis zou geven.

Wreedheden in Boetsja

De ontdekking van de vele lichamen in Boetsja heeft wereldwijd tot verontwaardiging geleid. Het Oekraïense OM, dat een dossier bijhoudt van alle misdaden die het Russische leger begaat, spreekt van oorlogsmisdaden. Ook buiten Oekraïne valt dat woord steeds vaker.

De Britse minister van Buitenlandse Zaken, Liz Truss, zei tegen de BBC ‘onthutst te zijn door de wreedheden in Boetsja’. Truss is voorstander van een internationaal onderzoek naar Russische oorlogsmisdaden in Oekraïne. ‘Het Verenigd Koninkrijk werkt samen met anderen om bewijzen te verzamelen om een onderzoek door het Internationaal Strafhof naar oorlogsmisdaden te ondersteunen.’

Carla Del Ponte, voormalig hoofdaanklager bij VN-tribunalen over Rwanda en voormalig Joegoslavië, riep in een interview met de Zwitserse krant Le Temps op tot de arrestatie van de Russische president Vladimir Poetin. ‘Poetin is een oorlogsmisdadiger’, aldus Del Ponte. ‘Als het Internationaal Strafhof bewijzen vindt van oorlogsmisdaden, moet je door de bevelsketen omhoog, tot je bij degenen komt die de bevelen geven.’

(VK)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234