null Beeld

'Ghosteen': Nick Caves toegangsbewijs voor het paradijs

Op 9 en 10 mei 2015 zagen we in het Koninklijk Circus twee avonden lang een zeer goeie en goedlachse Nick Cave. Het waren zijn laatste onbezorgde concerten. Twee maanden later ontaardde die euforische tournee in een bad trip: zoon Arthur Cave viel onder invloed van LSD van een krijtklip. Sindsdien perste zijn vader de ene catharsis na de andere uit zijn inktzwarte verdriet.

Nick Caves Red Letters zijn ook de tactische zet van een controlefreak: Nick selecteert vragen van fans en neemt ruimschoots de tijd om te antwoorden. Dat lijkt openhartig en moedig, maar is het moediger dan zich blootstellen aan de directe aanpak van journalisten die ook kritische vragen in petto hebben? Zoals eentje over de olifant in de kamer, waarover in honderden Red Letters noch in het toch erg lange ‘One More Time with Feeling’ ook maar één woord werd gewijd, namelijk: heeft de voormalige heroïneverslaafde Nick Cave tegen zijn kinderen iets zelfkritisch gezegd over zijn toch ietwat gemythologiseerde en dus cool lijkende junkiedom? En is het voor een voormalige junkie niet een tikje gênant en extra gruwelijk als de voortijdige dood van zijn 15-jarige zoon wordt veroorzaakt door druggebruik?

Ik bedoel maar: sinds 14 juli 2015 is Nick Cave onaantastbaar, dankzij zijn talent en indrukwekkende oeuvre, maar ook door die recente inktzwarte vlek op zijn blazoen. Wie durft nog kritiek leveren op een gevestigde rockster die een kind heeft verloren?

Maar wie objectief alle songtitels, alle teksten, alle onderwerpen en zijn keuze van films en nevenprojecten overschouwt – de murder ballads, zijn ongezonde fascinatie voor alles wat rot en kwelt, de eeuwig zwarte kostuums, het zwartgeverfde haar… – kan niet anders dan concluderen dat Cave vroeger iets te gretig donkerte en negativiteit opzocht en bezong. Bovendien hebben The Bad Seeds nooit eerder in zulke grote zalen gespeeld als tijdens de laatste tournee, wat suggereert dat de fanbase nu ook een aantal ramptoeristen telt.

null Beeld

Ook dat heeft de dood van Arthur veranderd: al wat Nick sindsdien deed, kun je samenvatten als één grote omhelzing, als een nadrukkelijk uitdragen van hoop en positiviteit, alsof een kind verliezen iets in hem heeft gewekt en die ramp hem een spiegel voorhield. Tijdens concerten nodigt hij een dozijn of meer fans uit om op het podium mee de sky weg te pushen.

Als vader van een dood kind is Nick meer dan ooit een workaholic, en die onaflatende werkdrang is meer dan ooit overcompensatie, een levensverzekering opdat de duivel geen oorkussen zou maken van Nicks eventuele ledigheid – want het meest zelfredzame dat een voormalige junkie kan doen, is de contraproductieve verslaving inruilen voor een productieve.

Het typeert de tijdgeest en de kleine revolutie die Cave sinds de dood van zijn zoon heeft ontketend dat de mens die het eerst vernam dat de nieuwe dubbele plaat van Nick Cave & The Bad Seeds zou uitkomen geen manager, marketeer of journalist was, maar wel een fan, die in de Red Letters in alle onschuld had gevraagd of Nick een nieuwe plaat voorbereidde. Het antwoord kwam meteen: ‘Ja, ze heet ‘Ghosteen’ en omvat twéé platen: de songs op de ene zijn de ouders van de songs op de andere.’

Vroeger zou Nick Cave een paar showcases hebben gespeeld om een nieuwe cd te promoten. Nu zijn er de luistersessies in platenwinkels en culturele centra, de Red Letters en natuurlijk ‘Conversations with Nick Cave’, de avonden waarop Nick openhartig en gracieus vragen uit het publiek beantwoordt. Soms leek het op die avonden alsof hij niet naakt genoeg kon zijn, alsof het publieke vragenuurtje een soort boetedoening was, een zuiveringsritueel.

Donderdag 3 oktober om 11 uur ’s avonds waren er wereldwijd listening events, ook in platenwinkels in Gent, Antwerpen en Leuven – al is ‘event’ een groot woord voor een plaatje draaien. Op YouTube ging een filmpje over de nieuwe plaat in première. Wereldwijd zaten duizenden fans voor hun computer. Zou Nick, die nu in L.A. woont, zelf hebben meegekeken hoe de commentaren op YouTube, Twitter en andere platformen binnenstroomden? Is dat het nieuwe format: de ster die vanuit zijn hol tevreden toekijkt hoe de marketingcampagne zich in real time ontvouwt?

null Beeld

Op YouTube namen de commentaren hysterische vormen aan: ‘The return of the last genius alive!’ en ‘This is like the second coming of Jesus!’ Nou, nou, ik zie Nick ook graag, maar kunnen we de zaken een béétje in proportie zien?

‘Ghosteen’ is Nicks zeventiende album, bests of en andere lovely creatures niet meegeteld. Een dubbelalbum nog wel, dat is geleden van ‘Abattoir Blues / The Lyre of Orpheus’ – een zeldzaam geval van kwantiteit én kwaliteit, één van zijn beste platen.

De albumcover van ‘Ghosteen’ is pure kitsch. Kleurrijk, vrolijk, magisch en vredig – alles wat (de cover van) ‘Skeleton Tree’ níét was. Je ziet een lieve leeuw met welpjes, een regenboog, een maagdelijk wit paard, een lam gods… De symboliek spat eraf: dit is het paradijs, idyllisch en geïdealiseerd, met geen donker wolkje aan de hemel en geen krijtrots in zicht. Een veelzeggende hoes voor iemand die door een drugsdealer uit het paradijs werd verdreven.

Op bijna alle songs praat Nick meer dan hij zingt. Vaak klinkt zijn stem wat schor, wat past bij de dikwijls kwetsbare, tedere songs, en nieuw is zijn falsetto, die bijdraagt tot de ijle sfeer. De muzen zingen op bijna elke song backing vocals – Nick gebruikt op de hele plaat vrouwenstemmen zoals zijn held Leonard Cohen dat deed.

De thema’s zijn níét de usual suspects kommer en kwel, dood, seks, zonde en God. De kernzinnen zijn therapeutisch van inslag: ‘Peace will come in time and time will come for us’ … ‘The future rolls in like a wave, the past with its savage undertow lets go’ (vrij vertaald: er is licht aan het eind van de tunnel). Eigenlijk is er maar één thema: hoe hoop en liefde het uiteindelijk, hopelijk, winnen van het uitzichtloze donker. De meest onrustbarende tekstflard: ‘I’m just waiting now for my time to come, one day soon.’ Daarover chat een fan die ook van Bowie hield verontrust: ‘This better not be a ‘Blackstar’…’

Behalve Arthur zijn er nog een paar grote afwezigen: Bad Seed Conway Savage overleed onlangs, maar ook drums en gitaar ontbreken hier totaal. Als na 65 minuten voor het eerst enkele druppels percussie weerklinken, trolt iemand: ‘The drummer woke up!’ Je voelt sterk de hand van Nicks bloedbroeder Hagrid – pardon: Warren Ellis – op deze plaat.

Op de YouTube-chat verdringen fans én trollen zich om de plaat het eerst te recenseren: ‘Dit is yogamuziek,’ vindt een betweter. ‘Deze pretentieuze onzin klinkt meer als Vangelis, Tangerine Dream, David Sylvian of Sigur Rós.’

‘Ghosteen’ is een plaat zonder mercy seats, en heel wat fans hunkeren schuimbekkend naar fellere songs: ‘Is he ever gonna rock again? We need more Stagger Lee!’ verzucht er één. ‘Bad Seeds turned Good – where’s the Viagra?!’, sneert een ander. ‘Nick werd gecastreerd, hij moet dringend weer heroïne spuiten. Mist dan niemand anders de Nick die aan vrouwenslipjes snoof?!’

‘Is het al begonnen?’ vraagt iemand sarcastisch, halfweg het láátste nummer. En de Belg Koen Verhagen vat de verwarring van velen samen: ‘Ik snap er geen zak van.’

Er is ook positieve commentaar, al neemt ook die soms vreemde vormen aan: ‘I have an erection the size of a milk bottle.’

Zelf vind ik ‘Ghosteen’ een sfeervolle, hypnotische, mystieke, transcendentale plaat, creatieve rouwverwerking met hart en ziel – als je ervan uitgaat dat ‘Ghosteen’ (ghost – teen) naar de rondspokende Arthur verwijst. Het voelt wat onkuis aan om een quotering te geven aan een plaat als deze en een artiest als Nick in deze gelouterde fase van zijn leven, maar ik zou zeggen: vier sterren in de context van zijn oeuvre en veertien sterren in de context van het zootje mindere goden en trollen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234