Rechtszaak Weinstein

Gloria Allred & Donna Rotunno: de schrik van Weinstein en de advocaat van de duivel

Op het proces tegen filmbaas Harvey Weinstein lopen niet alleen de beschuldigde en zijn slachtoffers in de schijnwerpers. Ook de advocaten zijn sterren in hun vakgebied. Gloria Allred, raadsvrouw van één van de slachtoffers, is zelf ervaringsdeskundige als het op seksueel misbruik aankomt. Zij staat oog in oog met Donna Rotunno, die al – mét succes – tientallen mannen verdedigde die verdacht werden van seksueel misbruik. Een portret van twee spijkerharde dames.

Donna Rotunno: ‘Bereid om snoeihard te zijn tegen vrouwen’

Het was ergens in mei 2019 dat Harvey Weinstein moet hebben gevoeld dat de bodem van de schier eindeloze put waarin hij lag toch nog een niveau lager bleek te kunnen zakken. De filmproducent, die publiekelijk door tientallen vrouwen werd beschuldigd van seksueel geweld, stond aan de vooravond van een proces dat hem levenslang achter tralies kon doen belanden.

Diverse supersteradvocaten waren gekomen en weer gegaan. Weinstein had ze zelf de laan uitgestuurd. Of ze konden niet overweg met zijn weerspannige karakter. Of ze konden niet leven met de onophoudelijke kritiek en druk van buitenaf.

En nu, slechts drie maanden voor aanvang van het proces, was ook de relatie met zijn hoofdadvocaat Jose Baez ernstig verziekt. Baez stond op het punt zijn ontslag in te dienen (wat hij uiteindelijk een maand later zou doen).

Het was laat op een meiavond dat in de Audi van de toen nog vrij onbekende Donna Rotunno de telefoon overging. In Chicago, op weg van kantoor naar huis, ontving ze het bericht: Harvey Weinstein heeft een ‘procesadvocaat en een aanvoerder’ nodig.

Het zou weleens het belangrijkste telefoontje kunnen zijn dat Weinstein ooit liet voeren (zelfs zijn belangrijkste telefoontjes pleegt Weinstein niet zelf). En Rotunno zou de belangrijkste hoofdrolspeler kunnen zijn die de Hollywood-producent in zijn hele leven heeft gecast.

Donna Rotunno: ‘ Als een man iemand venijnig ondervraagt, wordt-ie gezien als een pestkop. Als ik het doe, knippert niemand met zijn ogen. Dat is heel effectief gebleken.’Beeld John Haggart HH / The New York Times Syndication

Donna Rotunno (44) is de advocaat die ervoor kan zorgen dat Harvey Weinstein vrijuit gaat, in de eerste strafrechtzaak tegen de filmproducent in het Hooggerechtshof in Manhattan. Nadat Weinstein in het najaar van 2017 door The New York Times en The New Yorker werd ontmaskerd als ‘seksueel roofdier’ en zo’n tachtig Hollywoodsterren en filmmedewerkers daarna hun ontluisterende verhalen deden, begon (na uitstel) in januari dit jaar het proces waarin Weinstein twee gevallen van verkrachting en aanranding ten laste worden gelegd. Ook proberen de aanklagers een patroon van seksueel geweld te bewijzen.

Deze week ging de strafzaak écht van start, met de openingspleidooien van de aanklager en van Weinsteins advocaten. In de weken ervoor werd een jury geselecteerd, zeven mannen en vijf vrouwen, die over ongeveer twee maanden (unaniem) moeten beslissen: is Weinstein schuldig, of toch niet?

Dus staan de aanklagers en advocaten om de beurt voor de jury, om hen van hún versie van het verhaal te overtuigen. Hoewel Weinsteins juridische team vooral uit mannen bestaat, zullen de ogen de komende weken vooral op teamleider Rotunno gericht zijn.

Donna Rotunno, kleindochter van een politieman, dochter van een kruidenier en een onderwijzeres, groeide op in een buitenwijk van Chicago. Als meisje keek ze graag naar de tv-serie ‘The Paper Chase’, over een eerstejaars student aan Harvard Law School. Zelf ging ze rechten studeren aan de universiteit van Chicago. Na een gestage carrière bij openbaar aanklagers in de staat Illinois (Rotunno hield zich vooral bezig met huiselijk geweld), sloot ze zich op haar 27ste aan bij een advocatenkantoor, en besloot ze twee jaar later ‘in haar eentje toe te slaan’, en een eigen kantoor te beginnen.

In Chicago bouwde Rotunno ­– alleenstaand, geen kinderen – een stevige reputatie op, daarbuiten had ze nauwelijks bekendheid. Tot dat ene telefoontje.

Van de vele kwaliteiten die Rotunno bezit, is er één dat ze een vrouw is. Dat vindt Weinstein ­– want wat is overtuigender dan een vrouw die aan zijn zijde strijdt tegen de ‘leugenachtige’ beschuldigingen van seksueel misbruik door andere vrouwen. En dat vindt Rotunno zelf ook. De strafrechtadvocaat die door haar collega’s in Chicago ‘een bulldog in de rechtszaal’ wordt genoemd, en geprezen wordt om haar ‘bereidheid tijdens kruisverhoren snoeihard tegen vrouwen te zijn’ (ook als die nog minderjarig zijn), die stelde in een interview als vrouw met veel meer weg te kunnen komen in de rechtszaal. ‘Als een man iemand venijnig ondervraagt, wordt-ie gezien als een pestkop. Als ik het doe, knippert niemand met zijn ogen. Dat is heel effectief gebleken.’

Een andere kwaliteit van Rotunno ­– en een reden dat Weinstein op haar te leunt ­– is haar indrukwekkende staat van dienst. Al lang voordat de onthullingen over Weinsteins machtsmisbruik de #MeToo-beweging in gang zetten en vrouwen wereldwijd zich uitspraken over hun ervaringen, bouwde Rotunno aan een carrière als strafrechtadvocaat gespecialiseerd in het verdedigen van mannen die worden beschuldigd van seksuele misdrijven. Ruim veertig keer pleitte ze de afgelopen vijftien jaar voor die mannen in de rechtbank; ze verloor maar één keer.

Neem de zaak die haar op de kaart zette. In 2013 verdedigde Rotunno een modeontwerper uit Chicago; een buurvrouw in zijn appartementencomplex zei door hem te zijn verkracht. De man ontkende en beweerde dat de vrouw hem probeerde af te persen, maar hij werd niet geloofd.

Rotunno confronteerde de vrouw tijdens de hoorzitting met videobeelden van een beveiligingscamera, waarop de vrouw – een aantal dagen na de vermeende verkrachting ­­– op een gang met de kledingontwerper praat. Ze draagt een pyjamabroek die past bij het pyjamajasje dat ze aan de politie heeft gegeven, en waarvan ze stelt dat ze die droeg toen de buurman haar overmeesterde.

‘Van alle kleding in uw kledingkast,’ vroeg Rotunno haar, ‘kiest u ervoor de broek te dragen waarin u ‘verkracht’ bent?’

Typisch Rotunno. Eerst eindeloos zoeken naar bewijsmateriaal. Dan inconsistenties blootleggen in getuigenissen. Vervolgens de vraag oproepen wat normaal gedrag is na een seksueel misdrijf. En zo de jury ervan overtuigen dat zij maar één conclusie kan trekken. De jury sprak de modeontwerper vrij.

Maar Rotunno’s allergrootste kracht is haar overtuiging. Ze gelooft dat ze strijdt tegen een groot onrecht dat mannen wordt aangedaan. ‘Seksueel misbruik is het enige misdrijf waarbij iemand veroordeeld kan worden terwijl er nul bewijs is dat de beschuldiging stut, anders dan iemands verhaal. Bij elke rechtszaak staan we meteen 21-0 achter’, zei ze in 2018 tegen dagblad Chicago Tribune. Daarbij haalde ze ook flink uit naar politie en justitie, die veel te goedgelovig zouden zijn bij aangiften van seksueel misbruik ­– terwijl uit onderzoek vaak juist het tegendeel blijkt.

Het is een tegengeluid dat Rotunno meer en meer is gaan oppoetsen en bijvijlen toen de #MeToo–beweging vleugels kreeg. Die maatschappelijke omwenteling heeft meer kwaad dan goed gedaan, vindt zij. ‘Mannen worden in de publieke arena veroordeeld tot hun onschuld bewezen is.’ En: ‘We kunnen geen bewegingen gebruiken die ons beroven van onze fundamentele rechten. Dat is gevaarlijk.’

Gekleed in een elegante designerjurk, op vlijmscherpe pumps en met wapperende lange haren: zo kwam Donna Rotunno deze maand op een van de voorbereidingsdagen van het Weinstein-proces aan in het New Yorkse Hooggerechtshof. Een rijzige gestalte met Hollywood-allure, in een wereld waarin grijs en onopvallend de dresscode is. Om haar hals droeg de van oorsprong katholieke Italiaans-Amerikaanse een gouden kettinkje. Niet met een kruisje, zoals een verslaggever van The New York Times opmerkte, maar met een hangertje met de woorden ‘Not guilty’.

Wie Rotunno’s denkwijze over mannen en seksueel misbruik tot zijn uiterste consequentie doortrekt – en dat doet Rotunno – belandt bij het standpunt dat mannen slachtoffers zijn. Die door haar breed uitgevente opvatting heeft haar geen windeieren gelegd. Ook heeft het haar de verdenking opgeleverd minstens net zo zeer door grote geldbedragen te worden gedreven als door haar juridische principes.

Die omkering van verdachte en slachtoffer zet Rotunno ook in de rechtszaal in. Harvey Weinstein lijkt er opnieuw een ideale kandidaat voor. Alles wijst erop dat Rotunno voor de jury een beeld van Weinstein zal schetsen als een man die niet misbruikt heeft, maar zelf gebruikt werd.

De twee vrouwen die Weinstein beschuldigen, stelde team-Weinstein al in het openingspleidooi, hebben in werkelijkheid gewoon ingestemd met de seksuele contacten. Hoe anders zijn de liefhebbende mailtjes te verklaren die zij nog lang na de vermeende verkrachtingen (‘Miss you big guy’) aan hem stuurden?

‘De aanklagers zullen zeggen dat Harvey Weinstein een machtige man was die alles kon krijgen wat hij wilde en die daarvoor tot het uiterste ging,’ zei Rotunno een paar dagen voor het begin van het Weinstein-proces tegen Vanity Fair. ‘Ik zie dat radicaal anders. Ik kijk naar Harvey Weinstein en ik zeg: Harvey Weinstein was de man met de sleutels van het paleis waar iedereen naar binnen wilde. En wat mensen deden, was hem gebruiken, en gebruiken, en gebruiken.’

Donna Rotunno: ‘Harvey Weinstein was de man met de sleutels van het paleis waar iedereen naar binnen wilde. En wat mensen deden, was hem gebruiken, en gebruiken, en gebruiken.’Beeld Getty Images

In een opiniestuk dat ze schreef in Newsweek, gaat Rotunno nog een stap verder. De ‘eenzijdige en vernietigende berichtgeving’ over Weinstein in de media heeft een eerlijke rechtszaak onmogelijk gemaakt, stelt ze. Om daarna op onnavolgbare wijze uit te zoomen en van Weinstein, ondanks de tientallen beschuldigingen tegen hem, een man als iedereen te maken, en van iedere man een Weinstein. ‘Er is niets dat voorkomt dat u de volgende bent. Lang voordat u voor een rechter staat, kunnen de beschuldigingen van slechts enkelen uw leven overhoop gooien en uw reputatie vernietigen.’

Het is een strategie die past in het Trump-tijdperk waarbij machtige mannen die kritiek krijgen, zich weten te redden door een slachtofferrol aan te nemen. Van Brett Kavanaugh (de van seksueel misbruik beschuldigde kandidaat-opperrechter die in de Senaat begon te schreeuwen, huilen en agressief uithaalde naar zijn ondervragers) tot Chris Christie (de gouverneur die een verkeersopstopping organiseerde om een politieke tegenstander te dwarsbomen, maar zichzelf het grootste slachtoffer vond toen dat uitkwam). En de president zelf voorop. ‘Donald Trump geniet duidelijk van de rol van pestkop, maar zijn grootste talent ligt in het spelen van het slachtoffer,’ schreef New York Times-columnist Frank Bruni deze week onder de kop ‘Laten we allemaal huilen voor Donald Trump’. Bruni geeft een analyse van hoe Trump – elke keer als het even tegenzit – de schuld bij een ander legt. Het 177 pagina’s tellende rapport dat Trumps advocaten opstelden als verdediging tegen diens impeachment, schrijft Bruni, ‘is zo doordrenkt van zelfmedelijden dat het huilt’.

Trump zelf is zich er ook van bewust dat de strategie werkt. In een interview met CNN-anchor Chris Cuomo in 2016 gaf hij toe: ‘Ik ben een geweldige zeurpiet. Ik klaag en ik klaag en ik klaag, totdat ik win.’

Met haar verdediging van de beklagenswaardige mannen is Rotunno een exponent geworden van de backlash op de #MeToo-beweging. Die tegenbeweging wijst op gevaarlijke excessen, zoals toen de Amerikaanse komiek Aziz Ansari na een anonieme melding publiekelijk aan de schandpaal werd genageld na iets dat misschien niet meer was dan een ‘bad date’. Net als bijvoorbeeld Catherine Deneuve zegt Rotunno te betreuren dat door #MeToo ‘mannen niet meer echt mannen kunnen zijn en vrouwen niet meer echt vrouwen’.

‘Ik heb het gevoel dat vrouwen, wanneer niemand hen meer mee uit vraagt, niemand de deur nog voor hen openhoudt, en niemand hun vertelt dat ze er goed uitzien, de dag zullen vervloeken dat dit allemaal begon.’

Je kunt Rotunno wegzetten als politiek incorrect en reactionair. Maar ze heeft een radar voor zaken waarin die houding haar en haar cliënten tot voordeel strekt. En als die radar hapert, dan zit haar dat jarenlang dwars.

In haar kantoor in Chicago heeft ze een rechtbanktekening met plakband op de muur geplakt, van die ene zaak (uit 2011) die ze heeft verloren. Om haar eraan te herinneren wat er op het spel staat. Over twee maanden zullen we weten: komt daar nog een tekening naast te hangen, of niet?

(Anne van Driel, de Volkskrant)

Gloria Allred: ‘Ik voel hun pijn’

Welke ervaring deelt de wegens seksueel wangedrag aangeklaagde Hollywood-bons Harvey Weinstein met zedendelinquenten als rapper R. Kelly, sportster O.J. Simpson, regisseur Roman Polanski, tv-presentator Bill O’Reilly, en wijlen miljardair Jeffrey Epstein? Allemaal werd ze het vuur na aan de schenen gelegd door Gloria Allred. En vast hoorden ze haar briesen: ‘Er zijn regels, er zijn grenzen. Zij (rijke en machtige mannen, red.) moeten die grenzen respecteren. Dit moet stoppen en het zal stoppen. Nu.’

Gloria Allred: ‘Dit is een tijd waarin vrouwen en slachtoffers sterker worden.’Beeld Getty Images

Gloria Allred jaagt nu op de scalp van Weinstein. Alweer zo’n onaantastbaar lijkende vedette die diep is gevallen omdat hij niet van vrouwen af kon blijven. 78 is Allred maar leeftijd zegt in haar geval weinig. Ze blijft een tijger in de rechtszaal, en daarbuiten. Want minstens zo imponerend als haar juridische optredens zijn haar mediaspektakels. Die ‘Allred Show’ is al vier decennia aan de gang met bijna altijd spraakmakende optredens in talkshows en dito persconferenties. Allred praatte al over vrouwenrechten, racisme en seksueel wangedrag lang voordat #MeToo dat aan de kaak durfde te stellen. Tekenend voor veranderde tijden is een optreden in een talkshow in de jaren 70 waar de jonge advocaat van leer trekt en wat oudere actrices op de bank haar eigenlijk weglachen om vermeende naïviteit: ‘Maar lieve schat, als ik niet met hem naar bed was gegaan, had ik de rol niet gehad.’ Zoiets kreeg ze te horen. Ook de presentator en het publiek komen niet meer bij van het lachen om Allred.

Anno 2020 durft niemand in Hollywood haar uit te lachen. Zeker niet mannen met aanzien en macht die daarmee niet overweg kunnen en menen vrouwen te mogen misbruiken. Allred is dan snel in beeld. Van de vijftig vrouwen die date raper Bill Cosby aanklaagden, werden er 33 door haar verdedigd. Alsof ze even wil weten met wie ze van doen hebben, beginnen haar interventies vaak zo: ‘I am Gloria Allred.’ Op Netflix is de documentaire ‘Seeing Allred’ te zien met haar werkwijze die soms aanschuurt tegen intimidatie. Allred kreeg in de promotie voor de docu het label van ‘bliksemafleider voor controverse’ opgeplakt.

Niet zo vreemd dat Harvey Weinstein – die 28 jaar cel boven het hoofd hangt – heeft geprobeerd zo’n gezaghebbende advocaat als Allred uit het juridische team van de tegenpartij te krijgen. Allred verdedigt voormalige productieassistente Mimi Haleyi die door Weinstein tot seks zou zijn gedwongen in zijn New Yorkse appartement. Ze vertegenwoordigt ook meerdere van de tachtig vrouwen die de afgelopen twee jaar naar buiten zijn getreden met uiteenlopende seksuele beschuldigingen tegen de filmmagnaat. Er was daarbij ook een complicatie omdat Weinstein in het verleden een advocaat had die luisterde naar de naam Lisa Bloom. Zij is de dochter van Gloria Allred.

Allreds eigen leven is ook getekend. In haar eerste huwelijk was ze slachtoffer van huiselijk geweld. Ze kreeg één kind (Bloom) in haar eerste huwelijk en na een verkrachting op haar 27ste onder bedreiging van een pistool in Mexico onderging ze een illegale abortus. Door de complicaties die daarbij ontstonden, kwam ze in het ziekenhuis terecht. Ze deed nooit aangifte. ‘Niemand zou me willen geloven in die tijd. Ik moest kiezen tussen een illegale, onveilige abortus ergens in een achterbuurt of het kindje krijgen.’

In het ziekenhuis snauwde een verpleegster: ‘Jij hebt je lesje nu wel geleerd.’ Dat klopte, alleen de les die Allred trok was dat ze als ervaringsdeskundige verkrachters de oorlog verklaarde. Toen ze de zaak van twee vrouwen tegen de rapper R. Kelly aannam (‘Het grootste seksuele roofdier dat ik ooit heb gezien.’) legde ze uit waarom: ‘Ik voelde hun pijn. Hun verhaal was geloofwaardig. Ik weet hoe zwaar het is naar voren te komen en ze hebben daarvoor goede redenen: ze willen voorkomen dat anderen wordt aangedaan wat hen is overkomen. Daarom verdedig ik ze. Dit is een tijd waarin vrouwen en slachtoffers sterker worden.’

Dat laatste betekent volgens haar ook – en daarop is ze aangevallen in de Amerikaanse media – dat vrouwen schikkingen kunnen treffen waarbij ze in ruil voor veel geld verder hun mond over het gebeurde houden. ‘Ik wil die keuze niet wegnemen want niet iedereen wil dat haar moeder, zus, broer en de hele gemeenschap weet dat ze zijn verkracht of seksueel misbruikt. Sommige mensen vinden dat ze daar te veel schade van ondervinden in een volgende baan.’

(Bob van Huët, AD)

© de Volkskrant/AD

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234