KlimaatactivisteGreta Thunberg

Greta Thunberg: 'Het is eigenlijk een schande dat de focus op mij ligt'

In coronatijden zou een mens haast vergeten dat de aarde niet stopt met opwarmen, maar de Zweedse activiste Greta Thunberg houdt ons graag bij de les. Zij bezocht de voorbije weken de machtigste vrouwen van Europa en wees ze op hun plichten. 'Iedereen praat over het brandalarm in plaats van het vuur te blussen.'

- Je hebt samen met Anuna De Wever en andere activistes een gesprek gehad met de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Zij kent het klimaatdossier door en door, maar volgens jou handelt ze er niet naar. Waarom, denk je?

GRETA THUNBERG «Het is duidelijk dat ze de steun van de bevolking nodig heeft, en politieke druk, anders zal ze geen ongemakkelijke beslissingen nemen. Maar politici wereldwijd staan niet genoeg onder druk, omdat we ons te weinig bewust zijn van de ernst van de klimaatcrisis. Ze moet gewoon zeggen waar het op staat. Maar dat geldt voor alle leiders, ik wil haar niet viseren.»

- Je hebt ook een videogesprek gehad met Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie.

THUNBERG «Ook dat verliep zoals ik had verwacht. Als je met politici praat, vallen ze voortdurend in herhaling.»

- Heb je al een politicus ontmoet die doeltreffende maatregelen heeft genomen?

THUNBERG «Nee, nog niet. Die zou door de media ook als radicaal afgeschilderd worden.»

- De media zijn volgens jou een deel van het probleem.

THUNBERG «Vaak ontbreekt het ze aan milieubewustzijn, maar even vaak zijn ze afhankelijk van adverteerders en moeten ze schrijven wat de mensen willen lezen - anders zijn ze in geen tijd failliet.»

- De meeste journalisten zijn er nochtans van overtuigd dat compromissen sluiten de kern van een democratie is. Daarom zijn ze sceptisch als jij je als woordvoerder van natuurwetenschappers gedraagt: in de wetenschap bestaan compromissen niet.

THUNBERG «Dat begrijp ik. Maar dat verandert niets aan het feit dat wij de waarheid moeten vertellen om deze existentiële crisis aan te pakken.»

- Zie jij jezelf na twee jaar campagne voeren als een politicus?

THUNBERG (lacht) «Nee. Ik heb helemaal niets met politiek. Ik ben een klimaat- en mensenrechtenactiviste. Dat het in de klimaatcrisis om politiek zou gaan, is een groot misverstand: het gaat om het voortbestaan van de mensheid.»

- Je bent de woordvoerster van één van de succesrijkste bewegingen in de geschiedenis. Tegelijk heeft Fridays for Future nog geen resultaat geboekt voor haar belangrijkste doelstelling, een daling van de CO2-uitstoot. Moeten jullie van strategie veranderen?

THUNBERG «Ten eerste ben ik niet de woordvoerster. Elk lid is even belangrijk binnen de beweging. Maar je hebt gelijk: we hebben resultaten nodig. We kunnen staken zoveel we willen, als de politiek en de media deze crisis niet als dusdanig willen zien, brengt dat geen zoden aan de dijk. Maar de klimaatbeweging is eigenlijk nog niet echt uit de startblokken geschoten, we zitten nog maar in de vroegste fase.»

- Bij Fridays for Future zitten vooral witte mensen. Is dat geen probleem?

THUNBERG «We zijn een witte beweging, dat klopt. Maar we hebben van het begin af gezegd dat we geen top-downbeweging willen zijn. Bijgevolg kunnen we ook niet bepalen hoe ze samengesteld is. We hebben trouwens niet de tijd om structuren op te zetten of mensen titels te geven. Als we een echte organisatie waren geweest, hadden we niet bereikt wat we nu al bereikt hebben.»

- Het lijkt ook vooral een beweging van hoger opgeleide jongeren uit welgestelde gezinnen te zijn. Hoe kunnen jullie de arbeidersklasse aanspreken?

THUNBERG «Minder geprivilegieerde jongeren en arbeiders hebben niet de tijd of de energie om te doen wat wij doen, dat is waar. Zij proberen er vooral voor te zorgen dat er eten op tafel komt, en ze zullen zich niet snel bezighouden met zaken die zich in de toekomst afspelen. Nochtans heb je elders in de wereld wel activisten die het niet zo breed hebben, en zelfs al alles verloren hebben door de klimaatcrisis.»

- Je hebt onlangs ook mijnwerkers gesproken. Hoe ging dat?

THUNBERG «Ze waren heel vriendelijk. Mijnwerkers zijn echt wel te vinden voor een omslag, zolang ze er zelf niet de dupe van worden. En dat is precies wat ook wij vragen: dat niemand uit de boot valt.»

- Kun je als vertegenwoordiger van de klimaatbeweging nog wel een stap terug zetten?

THUNBERG «Ik ben helemaal geen vertegenwoordiger van de beweging, ook al stellen de media dat graag zo voor. Doordat veel mensen horen wat ik zeg, bevind ik me wel in een bijzondere positie. Maar ik voel geen enkele druk. Ik kan op elk moment zeggen dat ik niet meer meedoe, en daar zou niemand een probleem mee hebben. Alles wat we bereikt hebben, was als beweging, en niet als individu.»

- Je zou dus ook je twijfels mogen laten blijken?

THUNBERG «Ja, maar ik ben niet vertwijfeld. Ik voel wel druk van oudere generaties, die in ons een bron van inspiratie zien. Maar het is niet oké dat die hoop op onze schouders rust en dat wij de kastanjes uit het vuur moeten halen. Je mag de klimaatcrisis niet overlaten aan kinderen en jongeren.»

- Is er geen materieel conflict tussen de ouderen, die minder last van de crisis zullen ondervinden, en de jongeren?

THUNBERG «Veel mensen denken dat wij de wereld niet begrijpen en dat we naïef en onervaren zijn. Maar dat wij anders naar de wereld kijken, heeft ook voordelen: wij geloven niet dat je niets kunt veranderen omdat alles is zoals het altijd al is geweest. En veel ouderen zetten zich graag in voor de toekomst van hun kinderen en kleinkinderen.»

- Zou je ijveren voor een verlaging van de leeftijd om te mogen stemmen? Dat zou jullie zaak toch ten goede komen?

THUNBERG «Nee, dat is naast de kwestie. Ik zou er niets op tegen hebben, maar ik ga er ook niet om vragen.»

- Bijna een jaar geleden heb je de Verenigde Naties toegesproken, en je leek erg woedend te zijn. Was het verkeerd om dat te tonen?

THUNBERG «Nee, want de mensen hebben er toch over gepraat.»

- Je hebt ook veel mensen bang gemaakt.

THUNBERG «Bedoel je dat er echt mensen bang zijn van een klein meisje?»

- Blijkbaar. Hoe voel je je dit jaar?

THUNBERG «Op persoonlijk vlak ben ik erg gelukkig. Ik zie ook geen enkele reden om angstig te zijn, zolang we met onze beweging alles in het werk stellen om de klimaatcrisis te bedwingen. Ik ben niet overmatig bezorgd of gefrustreerd, ik ben woedend noch verdrietig. Ik wil mijn tijd ook niet verdoen met erover na te denken hoe de toekomst er zou kunnen uitzien. Ik wil die liever zelf veranderen.»

- Fridays for Future bestaat nu twee jaar. Ter gelegenheid van jullie verjaardag heb je gezegd: 'Wij zijn niet het slag volk dat feestviert.' Ik hoop dat dat een grapje was.

THUNBERG «Ik denk dat we wel wat beters te doen hebben.»

- Het lijkt erop dat we het klimaat niet kunnen redden met alleen maar technologische oplossingen. We zullen ons leven moeten veranderen. Wat moeten we opgeven, vind je?

THUNBERG «Het is niet aan mij om dat te zeggen.»

- Waarom niet?

THUNBERG «Omdat ik nog een kind ben.»

- Echt? Waarom voel je je nog een kind? De meeste 17-jarigen zouden zichzelf toch geen kind meer noemen?

THUNBERG «Mja, ik denk dat ik dat volgend jaar niet meer zal doen (Greta wordt op 3 januari 18 jaar, red.). Maar om op je vraag terug te komen. We moeten niet afwegen wat beter is om te doen of te laten: niet meer vliegen, of minder vlees eten of zo. We moeten gewoon álles doen wat in onze macht ligt.»

- Waarom willen mensen zo graag consumeren, vlees eten of voor alles en nog wat plastic gebruiken, en jij niet?

THUNBERG «Mensen zijn ervan afhankelijk omdat het in ons systeem bijna onmogelijk is om duurzaam te leven. Niemand kan 100 procent clean leven, ik ook niet. Maar ik geef niets om oppervlakkige zaken zoals mooie kledij. Ik kan best zonder. Veel anderen kunnen dat blijkbaar niet, en in die zin ben ik wel geprivilegieerd.»

- Denk je dat de economie kan groeien en dat we tegelijk het klimaat kunnen redden?

THUNBERG «Misschien wel, misschien niet. Voor mij is het vooral belangrijk dat we de klimaatcrisis niet als een gewone crisis beschouwen, maar als één die ons bedreigt in ons voortbestaan.»

- Heeft corona meer voor het klimaat gedaan dan jullie?

THUNBERG «Corona is gewoon een tragedie. Oké, er is minder CO2 uitgestoten, maar dat is slechts tijdelijk. Dat mag je niet als een echte klimaatpolitiek zien. De kostprijs van de coronacrisis en die voor de bescherming van het klimaat zijn niet te vergelijken.»

- Heb je voorbeelden?

THUNBERG «Mahatma Gandhi is er zeker één. Hij heeft getoond wat je met geweldloze burgerlijke ongehoorzaamheid gedaan kunt krijgen. Je kunt de wereld veranderen zonder iemand te verwonden.»

- De Afro-Amerikaanse mensenrechtenactiviste Rosa Parks weigerde in 1955 haar plaats op de bus af te staan aan een witte passagier: haar actie mondde uit in een grote protestbeweging.

THUNBERG «Van haar heb ik geleerd dat het niet altijd de grootste lawaaimakers met de spectaculairste acties zijn, die het meest bereiken. Ook stille mensen kunnen de vonk zijn die het vuur aansteekt.»

- Zie je jezelf als een voorbeeld?

THUNBERG «Nee. Ik doe gewoon wat ik kan. Ik vervul mijn morele plicht, meer niet.»

- Je wordt niet alleen met veel agressie geconfronteerd, maar ook met bewondering. Doet het je iets?

THUNBERG «Niet echt. Het is eigenlijk een schande dat de focus op mij ligt, maar ik kan ook wel begrijpen waarom. Het is lastig om over de klimaatcrisis te schrijven, dus hebben de media het liever over mij. Dat is alsof ze over het brandalarm praten, in plaats van het vuur te blussen.»

© Die Zeit

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234