Grafdelvers dragen beschermende kleding als zij coronaslachtoffers naar een speciaal deel van de begraafplaats brengen.Beeld AP

CoronacrisisVS & Rusland

Grootmachten raken grip kwijt: hoe Trump en Poetin zichzelf in een lastig parket brengen

Twee traditionele grootmachten van deze wereld, de Verenigde Staten en Rusland, worden zwaar getroffen door het coronavirus. En dus krijgen de leiders van die landen het zwaar te verduren: de kloof Donald Trump en zijn experten groeit steeds meer, terwijl Poetins populariteit diepe dalen bereikt.

Verenigde Staten: Trump op ramkoers met experten

Amerikaanse deskundigen keren zich steeds openlijker tegen de aanpak van het coronavirus door president Trump, die voor een snelle ‘heropening’ van zijn land ijvert.

Over de bestrijding van het coronavirus in de Verenigde Staten gaapt een steeds wijdere kloof tussen de regering-Trump en deskundigen binnen en buiten de overheid. Een hoge ambtenaar, Rick Bright, die opzij werd geschoven als directeur van de Biomedische Onderzoeks- en Ontwikkelingsautoriteit, getuigde voor het Congres hoe zijn waarschuwingen schouderophalend werden afgedaan. En terwijl Trumps meest prominente medische adviseur, immunoloog Anthony Fauci, waarschuwt tegen snel loslaten van beperkende maatregelen, juicht Donald Trump dat juist toe.

President Trump lijkt steeds minder geneigd zijn medische experten te volgen.Beeld Getty Images

De president zei donderdag in een tv-interview te verwachten dat er eind dit jaar een vaccin is. Maar diezelfde ochtend zei ex-directeur Bright dat eind volgend jaar al heel optimistisch is. ‘Dan moet alles perfect gaan,’ zei hij tegen een Congres-commissie. ‘En ik heb het nog nooit perfect zien gaan.’

Bright ziet zichzelf als klokkenluider. Hij zegt dat hij vanwege zijn standpunten is weggewerkt als directeur van zijn organisatie, die binnen het ministerie van gezondheid moet zorgen voor de beschikbaarheid van beschermingsmiddelen en vaccins. Volgens hem noemden zijn bazen hem een onruststoker. Hij had al vroeg alarm geslagen over het gebrek aan medisch materiaal voor ziekenhuizen dat de overheid in voorraad had. Op het hoogtepunt van de pandemie bleek die vrees terecht.

In één geval omzeilde Bright zijn volgens hem te passieve superieuren met behulp van Peter Navarro, één van de belangrijkste adviseurs van Trump in het Witte Huis. Die regelde een militair vliegtuig om staafjes voor het afnemen van tests uit het buitenland te halen.

Rick Bright getuigt voor het Congres.Beeld Getty Images

Bright was ook tegen het zonder onderzoek al breed beschikbaar maken van het malariamedicijn hydroxychloroquine. Dat werd door de president een tijdlang aangeprezen als het middel dat het virus onschadelijk kon maken. Inmiddels lijkt het door de medische wereld voor dat doel afgeschreven.

Bright maakt zich zorgen over de geringe greep die de federale overheid heeft op de maatregelen die de afzonderlijke staten nemen. Zonder een landelijk beleid kunnen de VS ‘de donkerste winter van de moderne geschiedenis’ tegemoetzien. Trump noemde Bright in een tweet een ‘ontevreden ambtenaar, niet geliefd of gerespecteerd door mensen die ik heb gesproken’.

De president keerde zich de afgelopen dagen ook tegen Anthony Fauci, die dinsdag in een getuigenis voor het Congres tot voorzichtigheid gemaand had wat betreft het loslaten van de coronamaatregelen, en dan met name wat betreft het heropenen van scholen. ‘Dat is geen acceptabel antwoord,’ aldus Trump. In een tv-interview donderdag zei hij over het versoepelen: ‘We willen het veilig doen, maar ook zo snel mogelijk. Het kan niet zo doorgaan, er is nu al oproer in de straten. Dit kan zo niet.’

Rusland: Steun voor Poetin bereikt dieptepunt

Twee maanden geleden dacht Rusland nog corona onder controle te houden en zelfs hulp naar het buitenland te kunnen sturen. Inmiddels gaat er van alles mis in de bestrijding van het virus.

Afgelopen weekend  vielen in ziekenhuizen in Moskou en Sint-Petersburg zes doden doordat beademingsapparaten vlam vatten en er brand ontstond. In Moskou kwam één coronapatiënt om, in Sint-Petersburg lieten vijf het leven. Vier van de vijf patiënten raakten vergiftigd door verbrandingsstoffen in de zuurstofslangen, de vijfde overleed door het uitvallen van een verbrande ventilator.

De Verenigde Staten lieten woensdag weten de beademingsapparaten, die het onlangs van Rusland ontving om het coronavirus te bestrijden, niet langer te gebruiken. Volgens een woordvoerder van het Amerikaanse agentschap voor noodsituaties FEMA waren deze apparaten van hetzelfde type als die in Rusland in brand vlogen, de Aventa-M. Een paar uur later meldde ook de Russische consumentenwaakhond dat het gebruik van de Aventa-M wordt opgeschort totdat het onderzoek naar de brand is afgerond.

Een gedenkplek voor artsen die overleden aan corona.Beeld EPA

Intussen is Rusland met ruim 242.000 coronabesmettingen en dagelijks meer dan 10.000 nieuwe gevallen, gestegen naar de tweede plaats op de lijst van zwaarst getroffen landen, achter de VS. Tekenen dat de groei afvlakt zijn er niet, en het lage aantal gemelde doden (2.212) gelooft niemand.

Lokale overheden houden cijfers onder de pet om niet af te wijken van andere regio’s, bang als de ambtenaren zijn voor de toorn uit Moskou. In veel ziekenhuizen geven dokters als doodsoorzaak ‘longontsteking’ of ‘long- en hartfalen’.

Hoe anders was de situatie een paar weken geleden. De Russische president Vladimir Poetin liet toen zelfverzekerd weten dat de situatie onder controle was. Sterker nog, Rusland kon het zich permitteren hulp te bieden aan door corona zwaar getroffen landen als Italië, Servië en de VS.

De Russische media die onder de plak zitten van het Kremlin, toonden vol trots de grote gebaren van Moskou. Ze lieten niet na Europese Unie te bespotten om haar weifelende optreden. Maar dat komt nu als een boemerang terug.

Een Italiaanse topambtenaar klapte al uit de school en zei – anoniem – dat 80 procent van de Russische hulp onbruikbaar is. Bovendien, toen de situatie in Rusland zelf uit de hand begon te lopen, werden de negentien Russische artsen (allemaal in dienst van het ministerie van Defensie, wat ook al achterdocht wekte) schielijk teruggeroepen naar huis.

President Poetin lijkt slecht met de ernst van de situatie om te kunnen gaan.Beeld EPA

Inmiddels ziet Poetin de ernst van de situatie ook onder ogen, maar hij lijkt er slecht mee te kunnen omgaan. Hij blijft halsstarrig weigeren voorop te gaan in de strijd tegen corona en komt met halfslachtige verklaringen. Die gaan soms rechtstreeks in tegen het optreden van de Moskouse burgemeester Sergej Sobjanin.

Afgelopen maandag werd het verschil van inzicht tussen beiden pijnlijk duidelijk, toen Poetin aankondigde dat de maand ‘niet werken’ voorbij was en dat iedereen weer naar kantoor moest. Twee dagen eerder verklaarde Sobjanin nog de quarantaine tot 31 mei te verlengen en de maatregelen in de hoofdstad (met ruim de helft van alle geïnfecteerden in Rusland) te verscherpen: vanaf dinsdag is het verplicht een mondkapje en handschoenen te dragen in winkels en het openbaar vervoer.

Mondkapjes en handschoenen zijn vanaf dinsdag verplicht.Beeld AP

Op Twitter schreef een Rus: ‘De president van Rusland kan dus een boete krijgen van de burgemeester van Moskou als hij naar zijn werk gaat.’

Niemand weet het meer en daarnaast laat Poetin veel over aan de regio’s. Mogelijk wil de Russische president daarmee de verantwoordelijkheid afschuiven voor als het echt misgaat in Rusland. Het feit dat premier Michaïl Misjoestin, een aantal ministers en een Kremlin-woordvoerder zijn besmet, helpt ook al niet voor de beeldvorming. 

De chaos heeft ook al zijn weerslag op Poetins populariteit. In de peilingen zegt nog maar 59 procent de president te steunen. Een laagterecord.

(Trouw/AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234