Haatzaaien voor beginners: 'Les 1: het is maar om te lachen'

De maanlanding is fake, 9/11 was een inside job en Niels Destadsbader is de reïncarnatie van Elvis Presley: het internet puilt uit van de complottheorieën, dikwijls even sappig als ongeloofwaardig. Maar opgelet, waarschuwen documentaire-maaksters Myrthe Buitenhuis en Hansje van de Beek, want steeds meer complotten uit de diepste krochten van het net vinden hun weg naar de mainstream. In de docu ‘Handboek voor haatzaaiers’ tonen ze hoe extreemrechtse witte jongeren racistische complotten salonfähig maken met behulp van memes. Verdorie, waarom klinkt dat zo bekend in de oren?

HANSJE VAN DE BEEK (lacht) «Omdat een wandelend schoolvoorbeeld het in België tot Kamerlid heeft geschopt: Dries Van Langenhove.

»Ken je de theorie dat de blanke, westerse bevolking over enkele tientallen jaren in de minderheid zal zijn, omdat de linkse elites een plan hebben gesmeed om hen door immigranten te vervangen? Die leefde een tijdlang uitsluitend op extreemrechtse fora, maar steeds vaker duikt hij ook op in het publieke debat. Met onze documentaire doen wij uit de doeken hoe zulke extreme ideeën genormaliseerd worden. Dat gebeurt via een vast stramien: er circuleert online zelfs een handleiding om haat te verspreiden.

»Het basisidee is simpel: verpak je boodschap ironisch. Dat is les 1: alles, maar dan ook alles, is eigenlijk maar een grap. Wie zich aangevallen voelt, heeft een probleem met ‘humor’. Maar de boodschap, ook al is het ‘om te lachen’, blijft plakken. Als je een grap maar voldoende herhaalt, vindt de boodschap ingang in onze geesten. Daarom zijn memes zo’n sterk wapen. Dat zag je in de ‘Pano’-reportage over Schild & Vrienden. Niemand weet nog of ze achter de boodschap van die prenten staan, maar dat doet er niet toe: zolang het wereldbeeld maar blijft hangen. In dit geval: het idee dat we ‘ontvolkt’ worden.»

HUMO Nu u het zegt: de kandidaat-voorzitter van onze brave katholieke partij nam dat woord recent in de mond.

VAN DE BEEK «Missie geslaagd! De complottheorie is mainstream geworden. In de VS zijn er nog andere voorbeelden. De klimaatverandering is een hoax, kinderen krijgen autisme van vaccinaties... Allemaal internetcomplotten die via een uitgekiende strategie normaal gemaakt worden. En wie weerstand biedt, wordt online aangepakt door een leger trollen.»

HUMO Wie heeft baat bij de normalisering van complotten?

VAN DE BEEK «Politici. In de VS is een president verkozen door haat en complottheorieën te verspreiden. En nogal wat youtubers verdienen er grof geld mee.

»Een gigantisch probleem is natuurlijk dat haat tot geweld kan leiden. De aanslag in Christchurch werd gepleegd door een man die online was geradicaliseerd en zijn daden vergoelijkte met de ontvolkingstheorie. Het asielcentrum in Bilzen, dat recent in brand gestoken werd? Ik weet niet of de dader op zulke fora zit, maar het is intussen wel duidelijk: geweld gedijt makkelijker in een samenleving waarin zo’n haattheorie normaal wordt.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234