null Beeld

Hans Bonte (SP.A) klaagt aan: hoe Citibank 4.000 Belgen van hun spaargeld beroofde

Zo gaat dat. Het ene moment zit je te tobben over een berg OCMW-dossiers, het andere moment krijg je een journaliste aan de lijn die een stuk over armoede wil schrijven. 'Maak iets over Citibank,' zeg je: om snel van haar af te zijn, maar ook omdat je in al die dossiers gelezen hebt hoe geslepen die Amerikaanse bank argeloze consumenten strikt voor de rest van hun leven: een kredietkaart van Citibank is, voor wie niet uitkijkt, een enkeltje richting doffe ellende. De journaliste schrijft haar stuk, Citibank raakt in opspraak, en voor je het weet ben jij de doodgraver van de tweede grootste bank ter wereld.

Het is Hans Bonte overkomen, SP.A-kamerlid en voorzitter van het OCMW in Vilvoorde. En stoemelings werd hij de spreekbuis van de meest kwetsbare mensen in de samenleving die, met dank aan hun kredietkaart, in een bodemloze put van almaar grotere schulden en niet meer af te lossen leningen werden gestort. In juni dit jaar werd Citibank voor die praktijken veroordeeld.

En nu is er een nieuw dossier. Twéé vuisten dik, dit keer: mails en brieven van mensen die bij Citibank onder valse voorwendselen een belegging kochten van Lehman Brothers, de Amerikaanse zakenbank die sinds midden september onder curatele staat. De beleggers werden door Citibank verleid met hoge winstbeloften en 100 procent kapitaalsgarantie, maar ze zullen hun geld waarschijnlijk nooit meer terugzien. Onder de slachtoffers: premier Leterme en minstens één andere minister. De bank bedient zich van haar beproefde techniek: ze wast haar handen in onschuld. Ze weigert ook maar één cent terug te betalen. En dus zucht Bonte: 'Citibank is een criminele organisatie. Hoe noem je anders een bedrijf dat elke dag opnieuw de wet overtreedt?'

Hans Bonte «Sinds 2007 heeft Citibank veertien beleggingen van Lehman Brothers aan de man gebracht. Producten met ronkende namen, zoals de Double Opportunity Note, die werden verkocht als een soort spaarboekjes, maar dan met grotere winsten. Uiteraard waren het geen spaarboekjes; het waren riskante beleggingen. Achter de fancy etiketten van de beleggingen zat gewoon een pakket aandelen van Lehman Brothers.

Véél Belgische banken hebben Lehman-producten verhandeld. Alleen: Citibank is daarmee blijven doorgaan láng nadat Lehman in problemen was gekomen. Deutsche Bank, Swiss Life en Ethias begrepen snel: dit komt niet goed. En ze hielden ermee op. Citibank zei: 'We steken nog een tandje bij.' En ze gingen méér verkopen.»

HUMO Goed ingevoerde beurswaarnemers hadden Lehman Brothers in het voorjaar al getipt als mogelijk slachtoffer van de kredietcrisis.

Bonte (knikt) «In maart was het al duidelijk. Toen gaven ze een persconferentie om herstructureringen aan te kondigen. Ze vertelden erbij dat ze op zoek gingen naar 25 miljard dollar. En dat brengt ons bij de essentie: Citigroup, het moederbedrijf van Citibank, heeft financiële belangen in Lehman Brothers. Met andere woorden: als Lehman Brothers failliet gaat, zit ook Citibank in de rats. Dáárom zijn ze dringend cash gaan ophalen. Overal ter wereld hebben filialen van Citibank de opdracht gekregen om beleggingsproducten van Lehman Brothers aan de man te brengen. Pure poker, want op dat moment wist niemand of Lehman zich zou redden. Ook Citibank België heeft van het hoofdkantoor de opdracht gekregen x miljard op te halen met Lehman-beleggingen.»

HUMO De bank ging daarbij erg agressief te werk: cliënten werd met aandrang gevraagd hun spaarcenten om te zetten in andere beleggingen.

Bonte «Ik heb mails gekregen van cliënten die over de telefoon onder druk werden gezet om in zeven haasten toe te zeggen, waarna de kantoordirecteur 's avonds snel nog bij hen thuis binnensprong voor een handtekening. Vaak werden documenten geantedateerd, een praktijk die niet ongewoon is bij Citibank. Veel mensen hebben zo toegehapt. Ik begrijp dat: het was zogenaamd een 100 procent veilige belegging, mét kapitaalsgarantie en zes procent intrest in twee jaar tijd. Dat is heel aanlokkelijk.»

HUMO Citibank nam het ook niet zo nauw met het zorgvuldigheidsprincipe dat elke bank moet respecteren.

Bonte «Als je een belegging verkoopt, moet je een cliënt accuraat informeren over de risico's en technische details van het product. Dat staat duidelijk in een Europese richtlijn die de belegger beschermt, de zogenoemde MiFid-regels. Bij Citibank hebben ze daar hun voeten aan geveegd. Ze hebben mensen beleggingen aangesmeerd: 'Hier tekenen, alstublieft. De brochure, de prospectus en de technische fiches volgen later wel.' Meestal wisten cliënten niet eens dat Lehman Brothers die beleggingen uitgaf. In het beste geval stond het in kleine lettertjes in de brochure die ze achteráf kregen. Of op een reclamefolder, verborgen achter een asterisk. Op het product zelf werd het niet vermeld.

(Legt zware ringmap op tafel) Dit is de officiële code of conduct die alle werknemers van Citibank uit het hoofd moeten kennen. Een handleiding voor het verkopen van producten: wat kan, wat moet, wat mag niet? Het is een officieel document, gecontroleerd door de Bankcommissie. Ik heb dit exemplaar gekregen van iemand binnen het bedrijf. Wat er zo interessant aan is, zijn de aantekeningen in de marge. Dat zijn namelijk de officieuze richtlijnen, de truken van de foor: 'Dit horen we volgens de wet zus te doen, maar we doen het zo.' Díé notities krijgt de Bankcommissie natuurlijk niet te zien.»

HUMO Greep Citibank in toen duidelijk werd dat Lehman Brothers op de fles zou gaan?

Bonte «Integendeel. Een man heeft me uitgelegd dat hij in juni al naar zijn plaatselijke Citibank-kantoor was gestapt omdat hij alarmerende berichten had opgevangen over de - ik citeer - 'deplorabele toestand van Lehman Brothers'. Hij wilde zijn geld terug, maar de bankdirecteur stuurde hem naar huis met de melding dat hij zich geen zorgen hoefde te maken. Op vrijdag 15 september ging hij terug: Lehman Brothers zat diep in de miserie. Maar de directeur zei: 'Als u uw geld vandaag niet nodig hebt, zou ik nog even wachten.' Wel, die mens wacht nog altijd: de maandag daarop heeft Lehman Brothers chapter 11 aangevraagd (hoofdstuk uit de Amerikaanse faillissementswetgeving dat noodlijdende bedrijven beschermt tegen hun schuldeisers, red.) en werd alle geld bevroren. Dat is toch onvoorstelbaar?»

(ja)

Lees het volledige artikel in Humo 3562 van 09-11-08.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234