Happy hour met Cat Power: 'Als tiener in de muziekscene van Georgia heb ik vrienden aan alles zien sterven: aids, overdosissen, zelfmoord... '

Ze heeft een nieuwe plaat en daar hoort een openhartig gesprek bij. ‘Ik praat nooit over wat me ’s nachts wakker houdt. Uitzonderlijk eens tegen een therapeut, maar niet in een interview als dit (veegt haar tranen weg)

'Mijn jeugd was pretty crazy: er woonde een band in ons huis, en iedereen nam er drugs'

Na haar ziekte volgde een radiostilte, tot Chan (spreek uit als Shawn) Marshall in 2015 met een Instagrampost liet weten dat ze was bevallen van een zoontje. De vader of de naam? Geen idee. Dat is Marshall ten voeten uit: altijd gehuld in mysterie, eerlijk maar nooit een open boek. En nu is er ‘Wanderer’, haar ode aan ‘folkmuzikanten en blueszangers, mensen die van stad naar stad trekken met hun gitaar en hun verhaal. Net als ik’. Het is ook de plaat waarover ik het met haar probeer te hebben in een hotel tegenover het centraal station van Amsterdam.

Chan Marshall (rommelt met haar vapekit) «Sorry, mijn vorige fucking vaper is stuk, en deze krijg ik maar niet aan de praat. Vind je het erg als ik ’m nog eens in elkaar probeer te steken?»

HUMO Be my guest. Ben je gestopt met roken?

Marshall «Ik was gestopt en ben dan opnieuw begonnen. I fucking love smoking, but I fucking hate it. Dit is een nieuwe poging om ermee op te houden. (Neemt een trekje) Ugh, verschrikkelijk!»

HUMO Als je wilt stoppen met roken zijn er betere plekken om te bezoeken dan Amsterdam.

Marshall «Als je Johnny Depp bent misschien. Maar ik hoef geen wiet. Ik vind het een belangrijk geneesmiddel, maar zelf gebruik ik geen drugs. Ik ben altijd bezig geweest met mijn gezondheid, zeker omdat ik niet het sterkste gestel heb – ik móét wel opletten. Ik wil een gezond lijf en zo weinig mogelijk rotzooi.»

HUMO Hoe zat dat precies met jouw immuunziekte?

Marshall «Mijn vorige label (Matador, red.) had enorm veel druk op me uitgeoefend om een (rolt met haar ogen) hit record af te leveren. Dat heb ik geprobeerd, zonder mijn integriteit te verwaarlozen. Maar de dag nadat ‘Sun’ was verschenen, bleek mijn immuunsysteem volledig naar de vaantjes. Oververmoeidheid, stress... Het heeft me een jaar gekost om te leren omgaan met m’n gevoelens van mislukking. Het was alsof Matador niet in mij geloofde. Ze doen alsof ze artistieke integriteit hoog in het vaandel dragen, maar eigenlijk gaat het bij hen alleen maar om business. Nu zit ik bij een ander label (Domino, red.).

»Na de ‘Sun’-tour, eind 2013, wilde ik resoluut mijn eigen pad bewandelen. Ik wilde opnieuw mijn eigen liedjes schrijven op piano en gitaar, zonder dat iemand me vertelde hoe dat precies moest. Af en toe ging het beter met me, dan weer slechter, en intussen bleef ik op mijn gitaar tokkelen. En dan ontdekte ik dat ik zwanger was (lachje).»

HUMO Was je toen alweer gezond?

Marshall «Ik had nog pijn, maar niet veel meer. De grote ommezwaai kwam er toen ik een fantastische holistische dokter ontmoette. Bij hem ontdekte ik een bepaald kruid dat alle verschil heeft gemaakt. Ik stopte meteen met klassieke geneesmiddelen – prednison, bijvoorbeeld, een soort steroïde – en ik begon met acupunctuur. Maar het beste geneesmiddel was mijn kind. Toen ik zwanger werd, kon ik letterlijk zien hoe mijn lichaam veranderde. Mijn nagels werden hard. Mijn haar was dik. Mijn huid zag er ongelofelijk mooi uit. Ik weet hoe vreemd dat klinkt, maar ik zag hoe ik vernieuwd werd. Misschien omdat er een tweede ziel in me huisde, die verbonden was met mijn lichaam, ik weet het niet.

»Na de geboorte waren veel dingen in mijn leven opeens helderder. Alsof ik een verloren sleutel had gevonden, waarvan ik het bestaan niet eens kende. Alsof mijn voelsprieten een soort van vreugde konden ontvangen, die ik nooit eerder ervaren had. Het ene moment was ik ervan overtuigd dat ik op elk ogenblik een verschrikkelijke verstikkingsdood kon sterven – mijn keel dreigde op te zwellen als door een bij gestoken – en het andere moment kreeg ik een Tweede Leven aangereikt. Eén vol met dingen die daarvoor totaal afwezig waren: liefde, vreugde, veiligheid, geborgenheid, zekerheid. Anders gezegd: een leven zonder alle bullshit waaraan ik gewend was geraakt (lacht).»

HUMO Een knappe zoon: nog voor hij er was, heeft hij je leven gered.

Marshall «Ja! Ik mag mezelf gelukkig prijzen dat ik hier zit. Langs de andere kant wil ik niet te koop lopen met mijn vreugde. In het Westen hebben wij zoveel kansen om ons leven naar believen in te richten. Maar soms kan ik niet stoppen met nadenken over de realiteit van anderen die zulke kansen níét krijgen, die niet eens voedsel, water of onderdak hebben.»

HUMO Je bent erg begaan met onrecht, hè?

Marshall «Als klein meisje wenste ik oprecht dat er vrede op aarde zou zijn (lacht). Al heeft de realitycheck niet lang op zich laten wachten. Ik kom uit Georgia, en als je ziet hoe mensen met een andere huidskleur in die staat behandeld worden... Veel mensen vonden het vanzelfsprekend dat zij superieur waren, maar ik voelde instinctief dat dat verkeerd was. Die hang naar rechtvaardigheid is altijd in me blijven zitten. Ik wil nog altijd dat het leven op aarde voor iedereen dezelfde mogelijkheden biedt. Dat sommige moeders en dochters zo ver moeten stappen voor water, dat niet eens proper is, daar kan ik fysiek ongemakkelijk van worden.»

HUMO Het moederschap lijkt je altijd al gefascineerd te hebben. Ooit zei je dat een kind je ervan zou weerhouden om uit een raam te springen, omdat je verantwoordelijk zou zijn voor een ander. Het moederschap leek wel iets magisch voor je.

Marshall «Ik ben opgevoed door mijn grootmoeder – toen ik geboren werd, heeft mijn moeder me achtergelaten in het ziekenhuis. Dat heb ik nog nooit publiekelijk toegegeven. De enige reden waarom ik dat nu wél kan zeggen, is omdat ik zelf moeder ben geworden.

»Toen ik een jaar of twaalf was, begon ik vaak te huilen als ik een baby in een buggy zag voorbijkomen. Vroeger begreep ik nooit waarom, en nu nog altijd niet echt. Mijn hart zwol gewoon van de overweldigende liefde. Misschien kwam dat doordat ik het hele plaatje zag: de moeder, het kind, de geborgenheid, het veilige gezinsleven...»

HUMO Zelf zou je een erg nomadische jeugd gehad hebben.

Marshall «Ik was voortdurend op de hort, nu eens bij mijn moeder, dan weer bij mijn vader, enzovoort. Zoals de titel van mijn plaat zegt: ik ben een wanderer. Op alle verschillende scholen was ik altijd opnieuw een vreemde.»

HUMO Alleen in het begin, bij je grootmoeder, had je stabiliteit.

Marshall «Zij kwam me halen in het ziekenhuis, nam me mee naar huis en voedde me op alsof ik haar eigen kind was. Mijn zoontje zegt nu tegen mij: ‘Mama, je bent mijn beste vriend. Dat wéét ik!’ Op dezelfde manier ben ik zeker dat zíj mijn beste vriend was.

»(Draait zich opeens naar de speaker van de hotelbar) God, can you turn this fucking song off? Am I right?! (lacht) Klinkt als een slechte parodie op ‘Adagio for Strings’ van Samuel Barber uit de Vietnamfilm ‘Platoon’. Ken je de scène waarin Willem Dafoe aan gort wordt geknald? Al die zeemzoete strijkers!»

HUMO Geen fan?

Marshall «Wel van de film, niet van (wijst naar boven) deze shit.»


Trauma’s opgraven

HUMO Je was niet alleen altijd op de hort, je ouders hielden er ook een rock-’n-roll-levensstijl op na. Je was tien jaar toen je op de zetel lag terwijl vrienden van hen, hippies en muzikanten, in die kamer drugs kwamen nemen.

Marshall «Dat klopt. Toen ik ouder werd, viel het wel mee. Maar toen ik jong was... (Twijfelt) Over sommige dingen wil ik niet spreken, bij momenten was het pretty crazy. Eén huis keek uit over een kerkhof, ergens anders ging ik door de tabaksvelden lopen... Eind jaren 70 woonde er een funkband bij ons thuis, Mother’s Finest. Dan stond Lynyrd Skynyrd op terwijl de motorrijders op de veranda zaten.»

HUMO Wat voor herinneringen heb je aan die tijd?

Marshall «Herinneringen waaruit ik vooral veel heb geleerd. Ik heb er bijvoorbeeld voor gekozen om géén drugs te nemen, op enkele experimenten na dan. I’d seen things, you know? Genoeg om te weten dat je beter van het spul kon afblijven. Toen ik later als tiener in de muziekscene van Georgia zat, heb ik vrienden aan alles zien sterven: aids, overdosissen, zelfmoord... Nog een les: omdat er niemand was die me beschermde toen ik jonger was, kon ik later goed mijn mannetje staan.

»Ik ben dankbaar voor de manier waarop ik ben opgevoed, voor alles wat ik geleerd en gezien heb, en ik ben trots dat ik getuige mocht zijn van enkele magische, wilde avonturen. Die hebben me gemaakt tot wie ik ben. Ik ben in mijn leven zodanig gezegend geweest met mooie momenten dat ik nu zelfs in al mijn twisted memories waarheid en schoonheid kan vinden. Harde waarheid en beangstigende schoonheid, maar toch (lachje).»

'Ik blijf van stad tot stad trekken. Ik weet niet wat ik allemaal nog wil vertellen, maar mijn verhaal is nog niet af'

HUMO Dat neemt niet weg dat je ouders je een paar keer grofweg in de steek hebben gelaten. Je vader zette je buiten toen je op je 16de was gestopt met de middelbare school.

Marshall «Ach ja. Ze waren jong, ze zaten in bands, de sixties waren nauwelijks achter de rug... Geestverruimende drugs waren overal en die kids probeerden hun eigen plek te vinden in een wereld die politiek steeds ingewikkelder en donkerder werd. Ze probeerden barrières neer te halen, de status quo te doorbreken. Ze waren het niet eens met de generatie vóór hen en ze probeerden er iets aan te doen. (Haalt haar schouders op)»

HUMO Heeft het moederschap je gevoelens tegenover je ouders veranderd?

Marshall «Eerlijk gezegd niet. Het is al lang niet meer aan mij om hun gewicht te dragen. Ik heb zo lang geprobeerd om hun liefde te winnen. Maar dat doet er niet meer toe. In mijn hart draag ik een bloem voor hen, dat is genoeg.»

HUMO Ik wil niet de therapeut uithangen, maar misschien had je wel een hang naar het moederschap omdat je het beter wilde doen dan hen.

Marshall «Ik weet niet wat er allemaal aan de hand is in mijn onderbewustzijn (lachje). Ik ben er veel mee bezig, maar ik raak er niet uit. (Wijst opnieuw naar de speaker, waar nu accordeonmuziek uit weerklinkt) Now this shit? Volgende keer wil ik een andere bar! (lacht)»

HUMO Het is natuurlijk niet aan mij om te oordelen, maar ik vind dat je je ouders wel erg makkelijk vergeeft.

Marshall «Als je ouder wordt, heb je steeds meer de neiging om mensen het voordeel van de twijfel te geven. Niemand heeft baat bij conflicten en slechte gevoelens. Door steeds opnieuw trauma’s op te graven, zet je geen stap verder.

»Dat gezegd zijnde: ik heb een vertekend beeld van mijn kindertijd, hoor. Ik kijk erop terug alsof ik in die situaties een volwassene was. En in mijn herinneringen heb ik meer plezier (lacht).»

HUMO Had je als 10-, 12-jarige niet liever gewoon zorgeloos gespeeld als een kind in plaats van nuttige, maar harde levenservaring op te doen?

Marshall «Of als 5-, 6- of 7-jarige! Toen ik 10 was, stond ik al ver in mijn ontwikkeling. Toen wist ik al wel hoe ik mezelf moest beschermen, en wanneer ik het op een lopen moest zetten.»

HUMO Was het echt zo erg?

Marshall «Ja. Maar zo gaat het. You have to go through shit.

»Misschien grijpt het lot van kinderen me daarom zo aan. Als ik zie hoe Trump kinderen wegrukt van hun ouders en in kooien steekt, breekt mijn hart. (Opeens vurig) Heb je gehoord over die Amerikaanse bom die pas nog de dood van – hoeveel waren het er? – veertig schoolkinderen heeft veroorzaakt in Jemen? Kinderen zouden inderdaad bepaalde dingen niet moeten meemaken, but they should also not fucking be dead.

»Dan heb ik het toch getroffen? Ik ben niet gevangen. Ik kan vredevol terugblikken. Je kunt mensen niet verantwoordelijk blijven houden als ze onherroepelijk veranderd zijn. Af en toe moet je een ‘verlaat de gevangenis zonder te betalen’-kaart uitdelen, ook aan jezelf. Want je moet verder. Ik kan niet vergeten, maar wel vergeven.

»Weet je wat helpt? Ik ben nu ouder dan mijn ouders op het moment dat ik bij hen woonde. Zij hadden de context niet om betere keuzes te maken voor zichzelf of hun kinderen. Ze hebben het wel geprobéérd, zeker toen ze ouder werden. En de tijden zijn veranderd: we weten nu veel meer over pakweg depressie of verslaving. Toen was het logisch dat 15-, 16-jarigen lsd slikten en heroïne spoten. Als je maandenlang down was, moest je gewoon opgekikkerd worden. Ze gingen naar Grateful Dead kijken en zagen hoe Jimi Hendrix een overdosis nam. Ze wisten niet beter. I have to give them a fucking break, dat wist ik zelfs als kind.

»Ik kon goed van slecht onderscheiden, maar ik hield vooral van mijn familie, en je had mij nóóit van hen kunnen scheiden. Dan ging ik nog liever dood.»

HUMO Als ik tussen de regels lees, klinkt het alsof je vroeger toch erge dingen hebt meegemaakt. Is er iemand bij wie je met zulke dingen terechtkunt?

Marshall (twijfelt) «Het is niet zo ongewoon, ik ben al veel mensen tegengekomen die gelijkaardige situaties hebben meegemaakt. En je moet heus geen medelijden met me hebben, ik ben géén slachtoffer.

»Ik moet vaak denken aan mijn broertje, die een vorm van hersenverlamming had. Dat heeft hem nooit belet om waanzinnig slim, uitzonderlijk scherpzinnig of hysterisch grappig te zijn. Ik heb mijn broer zien lijden, en daardoor begreep ik al toen ik piepjong was, dat ik dolgelukkig mocht zijn dat ik door de tabaksvelden kon rennen. Ik heb wat jij ‘erge dingen’ noemt nooit zo gezien: ik beschouwde ze als momenten in mijn leven waar ik door moest én kon. Mensen als mijn broer kunnen niet kiezen om de draad van hun leven weer op te pikken.»


grote vijand

HUMO Ik heb je nog niet vaak over je broer horen spreken.

Marshall «Ik herinner me één van zijn operaties, toen hij 6 jaar was. Ik was iets ouder. Ik ging mee naar het ziekenhuis, en in het bed naast het zijne lag nog een jongetje. Er lag een wit deken op hem, omdat hij over zijn hele lijf verschrikkelijk verbrand was. Die jongen moet ongeveer even oud als ik geweest zijn. Zijn kleine broertje had een teddybeer in de fik gestoken, en hij had ’m gered. Hij was er zo erg aan toe... Na het ziekenhuis gingen we lunchen en in het eetcafé lag een flyer van zijn familie, om geld in te zamelen voor zijn behandeling. Er stond een foto op van de jongen voor en na wat hem was overkomen. Terwijl de dokters later met mijn moeder praatten over mijn broer, zag ik hoe de verbrande jongen naar me keek. Ik keek in zijn ogen, en ik... (haar stem stokt) Ik zal hem nooit vergeten. Hij heette Michael.

»(Begint te huilen, legt haar gezicht in haar handen, en praat bijna onverstaanbaar tussen het snikken door) We praten over mij, maar er is zoveel méér leed. Er zijn dingen die kinderen niet zouden moeten meemaken. En de mensen die de macht hebben, die kan het geen zak schelen (blijft huilen).»

HUMO (Pakt haar bijzonder ongemakkelijk vast)

Marshall (glimlacht) «Bedankt. Dat had ik even nodig.»

HUMO Sorry, dat was nu ook niet de bedoeling.

Marshall «Neenee! Ik schaam me rot, dit is de eerste keer dat ik instort tijdens een interview. Maar ik denk... Je vroeg daarnet of ik soms met iemand over mijn demonen praat. Wel, eigenlijk niet. Ik praat wel over de muziek, maar niet over wat daarachter zit, over wat me ’s nachts wakker houdt. Uitzonderlijk eens tegen een therapeut, maar nooit in een gesprek als dit (veegt haar tranen weg).

»Pfoeh! Sorry, had je nog vragen?»

HUMO Iets anders misschien: het podium is altijd je grote vriend én je grote vijand geweest. Kijk je ernaar uit om op tournee te gaan?

Marshall «Enorm! Daar gaat ‘Wanderer’ ook over: met mijn verhaal van stad tot stad trekken. Ik wil iets heel moois maken van deze tournee. In oktober sta ik in Brussel. Ik zal proberen om daar niet te wenen (lacht).»

HUMO Vroeger zei je nochtans: ‘In een perfecte wereld zou ik verliefd zijn en kinderen hebben, een réden hebben om op één plaats te blijven. Dan zou ik dit allemaal niet meer hoeven te doen.’

Marshall «Maar nu blijkt dat ik het toch wil blijven doen (lacht). Mijn verhaal is nog niet af. Ik weet niet wat ik nog allemaal wil vertellen, ik weet alleen dat het nog niet afgelopen is.»

HUMO Je bent in wezen erg optimistisch, en ik denk dat je platen daarom zo mooi zijn: ze zijn droevig zonder deprimerend te zijn. Zwaar, maar altijd met een straal hoop die erdoor schijnt. ‘Wanderer’ vind ik in dat opzicht je verheffendste plaat. Ze voelt niet aan alsof ze gemaakt werd door iemand die worstelt met demonen, maar wel als een overlevingsverhaal: ‘Ik heb wat meegemaakt, maar ik sta er nog.’

Marshall «Yeah, man! Met deze plaat maak ik de cirkel rond. Er zijn veel thema’s – familie, eenzaamheid, onzekerheid – waar ik hier een streep onder trek. Ik ben oud genoeg om te weten dat het leven altijd verrassingen in petto heeft, maar het verleden is afgesloten. Ik kijk nu naar de toekomst.»

HUMO Bedankt voor het gesprek. En euh, gaat het een beetje?

Marshall «Jaja, maak je geen zorgen. Ik ben dolgelukkig, echt waar.»

‘Wanderer’ verschijnt op 5 oktober bij V2. Cat Power speelt op 26 oktober in de Ancienne Belgique. Info & tickets: abconcerts.be

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234