null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Mondmaskers

Hebben mondmaskers wel zin in de buitenlucht?

Ja, mondmaskers helpen tegen de verspreiding van het virus. Maar heeft het ook zin om ze buitenshuis te dragen? Ook dat is voer voor discussie.

Belangrijk is dat we nu weten dat het virus vooral binnenshuis wordt overgedragen. De transmissie gebeurt namelijk niet alleen via grote druppels, maar ook via aerosolen, zeer kleine partikels die virus bevatten en niet meteen naar beneden vallen, zoals de grotere druppels, maar in de lucht blijven hangen. Buiten raken ze snel verspreid, maar in afgesloten ruimten kunnen ze een tijdje blijven circuleren. Men vermoedt dat aerosolen de verklaring zijn voor enkele superverspreider-events, waarbij op één locatie een grote groep mensen het virus opliep door één besmette persoon.

Of het risico op overdracht via aerosolen buiten kleiner is dan binnen, is nog niet duidelijk. Uit één experiment bleek wel dat het virus drie uur lang in aerosolen kan overleven, maar dat was in een gecontroleerde laboratoriumomgeving, en zegt dus niet noodzakelijk iets over de aerosolen in een vol café of een kleedkamer. Hoe aerosolen zich buiten gedragen en hoe ver ze daar door de lucht kunnen zweven, is lastig te onderzoeken, omdat daar méér factoren een rol kunnen spelen. De wind zou er bijvoorbeeld voor kunnen zorgen dat aerosolen verder reizen, en licht en warmte kunnen het virus uitdrogen, waardoor het de wapens verliest waarmee het onze cellen binnendringt. Wetenschappers gaan er wel van uit dat het buiten veiliger is dan binnen, vooral omdat aerosolen binnen, zeker in slecht geventileerde ruimten, langer kunnen circuleren. Het hangt natuurlijk ook af van hoe dicht je buiten bij anderen komt. Veelzeggend: Anthony Fauci (de Amerikaanse Marc Van Ranst) zegt dat hij en zijn vrouw hun masker onder hun kin laten hangen als ze gaan joggen en het alleen over hun mond en neus trekken als ze iemand passeren.

Ook interessant zijn de bedenkingen van Harvard-epidemiologe Julia Marcus. Zij waarschuwde dat te strenge maatregelen een negatief effect kunnen hebben, en dat mensen slim genoeg zijn om in te schatten wanneer een mondmasker al dan niet nuttig is. Volgens Marcus dreigt de overheid het vertrouwen van de bevolking te verliezen, en ook de bereidheid om mondmaskers te dragen, wanneer ze maatregelen oplegt die verder gaan dan wat nodig is, of die niet op wetenschappelijke feiten zijn gebaseerd. Ze verwees daarbij naar de hiv-preventie in de jaren 80: het aanbevelen van veilige seks in plaats van totale onthouding bleek een betere strategie, omdat die optie haalbaarder en langer vol te houden was.

Geven mondmaskers niet een vals gevoel van veiligheid?

Een argument om mondmaskers vooral niet te verplichten, is dat ze een vals gevoel van veiligheid geven. Mensen die een mondmasker dragen, zouden de andere maatregelen - handen wassen en afstand houden - minder goed opvolgen, een fenomeen dat bekendstaat als ‘risicocompensatie’. Dat blijkt niet helemaal te kloppen. Onderzoekers van de universiteit van Cambridge namen enkele oudere studies over het gebruik van mondmaskers tijdens epidemieën en de invloed daarvan op de handhygiëne onder de loep, en kwamen tot de conclusie dat het gebruik van mondmaskers niet tot een slechtere handhygiëne leidde. Eerder is al aangetoond dat dragers van een ski- of fietshelm, op individuele uitzonderingen na, niet meer risico’s nemen. En onderzoekers van het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving stelden recent vast dat mensen op straat niet dichter bij elkaar lopen als ze een mondmasker dragen. Wel opvallend: in de zones in Rotterdam en Amsterdam waar ze hun waarnemingen deden, droeg één op de drie mensen het masker verkeerd.

Lees ook: welk mondmasker biedt de beste bescherming?

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234