'Helden van de grens': bestsellerauteur Dave Eggers pleit voor moed

In ‘Helden van de grens’, zijn achtste roman, dient Dave Eggers z’n bestseller ‘De cirkel’ met mededogen en humor van antwoord. En nu ook Humo: een zeldzaam gesprek met de duizelingwekkend geniale schrijver.

'In plaats van onze wereld beter te maken, vinden we het vaak makkelijker elkaar te verslinden'

Wat in ‘De cirkel’ werd afgebroken, wordt in ‘Helden van de grens’ opgebouwd: in Eggers’ laatste bestseller verkruimelt de persoonlijkheid van Mae door de greep van de technologie en die van een groot bedrijf, in zijn nieuwe roman vindt Josie zichzelf terug, dankzij de natuur en haar kinderen. Maar om thuis te komen moet ze durven verloren te lopen, moet ze angst en onverantwoordelijkheid omarmen en, vooral, de veelvuldige bosbranden ontwijken – alsof alle schepen en bruggen die ze achter zich verbrand heeft, haar blijven achtervolgen.

Toen Eggers in april vorig jaar in Gent geëerd werd met de leerstoel van Amnesty International, was hij druk aan ‘Helden van de grens’ aan het schrijven. Hij vertelde me toen hoe de roman in een stroomversnelling gekomen was: ‘Ik wil onderzoeken hoe het is om vandaag te leven. Nochtans leek de roman waar ik nu aan werk, minder die kant op te gaan. Maar geleidelijk aan sloop de dialoog met deze tijd er toch weer in, en enkele weken terug was er die klik die een boek in zijn definitieve plooi legt. Nu zit het juist, nu stuwt er bloed doorheen.’

HUMO Toen wilde je er niks over zeggen, maar nu kun je rustig verklappen wat die klik veroorzaakt heeft.

Dave Eggers «Josie en haar kinderen hebben het er lastig mee dat ze in een land leven dat in velerlei opzichten nog altijd barbaars is. ’t Is verbijsterend hoe verdraagzaam we hier in de VS tegenover geweld zijn. Josie merkt terecht op dat we geen beschaafde mensen zijn; we beseffen niet eens hoezeer het geweld ons leven tekent. De ouders van Josie werden geruïneerd door een oorlog, haar patiënt Jeremy werd vermoord in een andere oorlog, en in Alaska kan ze niet eens een boogschietbaan bezoeken zonder dat die ingenomen wordt door trigger-happy gekken.

»Toch is zij, net als alle Amerikanen, minstens een beetje medeplichtig aan die waanzin. In de laatste tien jaar zijn er 250.000 mensen gedood door vuurwapens, maar ik heb geen protest in de straten gezien. Maar goed, mijn roman gaat niet over vuurwapens, wel over de alomtegenwoordige nabijheid van geweld. Dat is de centrale rode draad van het boek.»

HUMO Josie is boos op de VS, omdat het land ‘verbeelding mist en tot kannibalisme neigt, tot het opvreten van de jongeren en de zwakken’.

Eggers «In plaats van dingen op te bouwen en onze wereld beter te maken, vinden we het vaak makkelijker elkaar te verslinden. Dat is niets anders dan geciviliseerd kannibalisme. Josie vindt geleidelijk aan een nieuwe manier van leven: ze trekt het onbekende tegemoet.»

HUMO Ze is ook boos op zichzelf en haar leven. Een geweldige scène beschrijft een doorsneedag: ‘Ze was moe van de oneindig vele stemmingen die in een dag samengebald zaten.’

Eggers «Ik denk dat Josie gehoor geeft aan een rusteloosheid die de meesten van ons proberen te smoren in een dagelijkse routine. Meestal laten we een status quo onze rusteloosheid verlammen, we laten het toe dat die energie verdampt en komen tot niets. Maar Josie, die niks meer te verliezen heeft, onderzoekt of het leven geregeerd kan worden door die rusteloosheid, of er iets nobels kan schuilen in rondkijken en bewegen als een manier van leven. Zij en haar kinderen vinden zin in beweging.»

HUMO Die kinderen zijn de ware ‘helden van de grens’, toch? Ik heb zelden zulke volwaardige kinderportretten gelezen.

Eggers «Ik denk dat de kinderen in de romans van Madeleine L’Engle ook heel genuanceerd en heroïsch zijn, maar het klopt dat er niet geweldig veel volledig uitgewerkte kinderen in romans te vinden zijn. Alsof ze pas vanaf hun 12de of 13de interessant zijn voor schrijvers en lezers. Maar ik vind heel jonge kinderen net fascinerend: ze hebben een enorm complex innerlijk leven en zijn in staat tot ongelofelijke daden van moed en mededogen. Ze moeten er alleen de kans toe krijgen. Als je kinderen een eerlijke kans geeft om moedig of onbaatzuchtig te zijn, dan zullen ze je steevast verrassen.»

'De meesten van ons proberen de rusteloosheid te smoren in een dagelijkse routine'


Nood aan chaos

HUMO Deze roman is een pleidooi voor moed, die ver van alle consumentisme in de natuur gevonden wordt. Moeten we moed opnemen in onderwijsprogramma’s?

Eggers «Zou dat niet geweldig zijn? Ik denk vaak na over een ander soort onderwijs: een klasje zou zich verzamelen op een berghelling en de dag doorbrengen met een berg of een bos te verkennen en te leren over de natuur – de ongemakken incluis. Ik ben ervan overtuigd dat het, voor het welzijn van een kinderziel, even belangrijk is dat een kind weet waarom een rivier loopt zoals ze loopt, als dat het kwadraatsvergelijkingen of het juiste gebruik van een puntkomma kent. Onlangs heb ik, hier in Californië, tientallen volwassenen leren kennen die zijn opgegroeid in zogeheten ‘back to the land’-communes. En ondanks vervelende onvolkomenheden en chaos ten gevolge van de drugsovervloed in de jaren 70, groeiden deze kinderen bijna zonder uitzondering op tot evenwichtige, gelukkige en uitermate fascinerende mensen. Ik beweer niet dat er een direct verband is, maar ’t is interessant om vast te stellen.»

HUMO Na een paar weken constateren Josie en haar kinderen schouderophalend: ‘Alle logica was uit hun leven verdwenen.’ Een na te streven ideaal?

Eggers «Ik reis in elk geval liever zonder plan. Zo’n twintig jaar geleden was ik bij de piramides in Gizeh, voor een reisartikel. Ik bracht er anderhalve week door, elke dag van zonsopgang tot zonsondergang. En elk uur zag ik bussen zweterige toeristen uitspuwen die drie kwartier kregen om foto’s te nemen en dan opnieuw de bus op moesten. Een triest spektakel. Maar door er een tijdje rond te hangen, ontdekte ik een heerlijk plekje bij de basis van de piramide. Ik slaagde er ook in de verkopers van me af te schudden – geen pretje – en ik kon een kameel voeden en ronddwalen in ruïnes die niet eens bewaakt werden. En op een dag ontmoette ik een man die me vroeg of ik wilde paardrijden. ‘Graag,’ antwoordde ik: ‘Waar?’ Hij zei dat we naar de Rode Piramide konden rijden, een eind door de woestijn. Ik had geen uitstaans met die vreemde en zijn paarden, maar ik betaalde hem 20 dollar en we vertrokken, negentig minuten door de Sahara. Hij bracht me naar die minder bekende piramide, tot in de binnenkamer. De hele tijd waren we alleen; ik moest die man vertrouwen en hij mij. Ik kon toen ook niet paardrijden, mijn stuitje doet twintig jaar later nog altijd pijn. Maar ik zou die trip voor geen goud hebben willen missen.»

HUMO Probeer je het onbekende ook te omarmen als je niet reist?

Eggers «Een zeker evenwicht is volgens mij onontbeerlijk. Ik denk dat de meeste mensen een zekere mate van voorspelbaarheid nodig hebben – eten, huisvesting, liefde – en dan daarnaast nood hebben aan toevallige ontdekkingen, of zelfs chaos. Het houdt je wakker.»

HUMO Tot slot: in Gent vertelde je ook dat ‘Helden van de grens’ grappig moest worden. Was dat hard werken?

Eggers «Het moeilijkste is: jezelf toestaan om te proberen grappig te zijn. Het kan behoorlijk gênant zijn om met geestige zinnen te komen aanzetten in een roman over een serieus onderwerp. Ik voel me gauw onnozel als ik op de lach mik. En als ik mijn pogingen tot grappen een paar dagen na het schrijven herlees, krimp ik vaak ineen van schaamte. Dus ik schreef, schrapte en herschreef, tot ik het gevoel had dat de humor overeind bleef.»

HUMO Het helpt dat Josie haar avonturen onderweg een plaats geeft in een zelfverzonnen musical.

Eggers «Musicals zijn krankzinnig. Als je naar een opname luistert, lijkt het wel alsof je waanzinnige beesten hoort huilen in de duisternis. Maar op het podium hebben musicals wel degelijk zin. Ik ben geen expert en ik heb maar een paar voorstellingen gezien, maar het heeft me altijd getroffen hoe musicals ons, in al hun absurditeit, een spiegel voorhouden. Als kortlevende objecten die door een eindeloos en onmeetbaar universum racen, hebben we helemaal niet het recht om op een podium te zingen en te dansen en verhalen te vertellen, maar we doen het tóch. Omdat het al even absurd is om het niet te doen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234