Heleen Debruyne: 'Al die emoties voor een gebouw waar die mensen misschien één keer binnen geweest zijn'

Ik huil,’ zei Philippe Villeneuve, de hoofdarchitect van de renovatiewerken in de Notre-Dame.

Hij voelt zich vast verantwoordelijk voor de kortsluiting die het monument in lichterlaaie zette. Misschien vreest hij voor zijn verdere carrière. Ik zou ook janken als ik hem was. Dat passanten op straat stonden te huilen, dat heel Facebook en de verenigde wereldleiders in diepe rouw waren, verbaasde me meer. Al die emoties voor een gebouw waar die mensen misschien één keer binnen geweest zijn, na uren verveeld aanschuiven. Waar ze zij aan zij met al de andere toeristen en hun camera’s door schuifelden, om daarna een kaasplankje te gaan savoureren aan de oevers van de Seine. Een donker gebouw bedacht door despotische machtshebbers, waar arbeiders voor van de stellingen tuimelden. Gebouwd voor een geloof dat al die huilende mensen meestal niet eens meer willen en sowieso niet meer moeten aanhangen.

Alsof iedereen behoefte had om het dagelijkse leven even stil te zetten. Allemaal samen een rilling over de rug voelen. Even deel uitmaken van iets groters. De dingen die zo tijdloos zijn dat ze op mokken, sleutelhangers en postkaarten prijken; het plotse besef dat ze zomaar kunnen verdwijnen komt hard aan. Dat weten oorlogsmisdadigers ook. Het platbombarderen van een eeuwenlang bewaarde religieuze plek raakt een volk even hard als het vernielen van scholen en overheidsgebouwen. Het Internationaal Strafhof van Den Haag beschouwt ook het vernietigen van werelderfgoed als een oorlogsmisdaad. Ik word al wat milder voor de huilers. Ik moet toegeven dat ik zelf ook even huiverde bij de beelden van de vuurzee en wanhopig werd van het idee dat het nooit meer precies kan worden zoals het was. Al die oeroude eiken, al die stenen.

Maar architecten zijn minder somber. Lord Foster, Engelands beroemdste architect, ziet een glazen dakconstructie voor zich. Tom Wilkinson provoceerde met het ideetje een minaret te bouwen in plaats van een torenspits, als monument voor de vele Algerijnen die in 1961 protesteerden tegen het koloniale regime, door de politie werden vermoord en in de Seine gedumpt. Als dat niet lukt, dan is een bouwkundige geste naar gele hesjes misschien ook leuk, oppert hij. Ray Makin pleit ervoor te accepteren dat dit gewoon een nieuwe stap is in de ontwikkeling van de kathedraal. Historisch geen gek punt. Zo veel middeleeuwse kerken zijn in fases gebouwd. Een nieuwe toren als er twee eeuwen later weer eens geld is, barokke interieurs, een neogotische make-over. De iconische torenspits van de Notre-Dame is ontsproten aan de fantasie van de negentiende-eeuwse architect Eugène Viollet-le-Duc. Zijn verknipte beeld van de middeleeuwen doet me altijd aan de Efteling denken. Ze popelen, die architecten. Rijke geldschieters genoeg. Ook dat is niet nieuw. De aristocratie vond een kerkbrand altijd al een mooie gelegenheid om aflaten en (het) aanzien van de parochie te kopen. We kunnen alleen maar hopen dat ze smaak hebben. Nu ik niet meer huiver vind ik het prachtig knullig. De kathedraal heeft eeuwen van revolutie, oorlog en aanslagen doorstaan om uiteindelijk ten onder te gaan aan een verdwaald vonkje uit een slordig gelegde kabel.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234