Heleen Debruyne: 'De oranje clown en zijn collega's'

Alle New Yorkse auteurs die ik ken, zijn al twee jaar in een permanente staat van alarm,’ zei ze. We zaten in een Brussels café dat de Amerikaanse schrijfster die ik net had geïnterviewd ontiegelijk charmant vond, waarschijnlijk omdat de afgeleefde zetels en vervaalde art-nouveauversiersels precies waren wat ze zich van Europa voorstelde.

Charmant, maar passé, en duur in onderhoud. Ze nipte van haar te weinig aangelengde Ricard, die ze ook al zo Europees vond. ‘Sinds Trump. We hadden het niet zien aankomen. Dat nemen we onszelf kwalijk. En nu herdenken we allemaal ons beroep. Waar we mee bezig willen zijn. Wat we moeten schrijven.’

Door al dat herdenken zit ze helemaal vast. Ze weet niet meer wat ze wil zeggen. Wat zij überhaupt te zeggen heeft. Haar boek ‘Future Sex’, een onderzoek naar de seksuele zeden van de hoger opgeleide westerling, heb ik verslonden. Nu zou ze dat boek zelfs niet meer beginnen te schrijven – zijn de seksfeesten van de beter bedeelden niet al te decadent, als de wereldorde op daveren lijkt te staan?

Een gelijkaardig crisisgevoel spreekt uit het voorwoord van ‘Feel Free’, een recent verschenen bundeling essays van Zadie Smith. Ze verontschuldigt zich bijna voor haar geschriften, allemaal geschreven tijdens de Obama-jaren. ‘Het waren andere tijden,’ zegt ze, suggererend dat haar teksten over literatuur, film, kunst en filosofie futiel zouden zijn nu er een tierende clown met oranjeachtig haar en een tegelijk gigantisch en fragiel ego in het Witte Huis naar Fox News zit te gapen.

Moet ik ook niet schrijven over die drommen migranten die aan de hekken van Europa staan te rammelen? Over hoe begrijpelijk het is, dat zij daar staan? Of over het klimaat, want godverdomme, wat zijn we daar toch mee aan het knoeien. Of over wapenhandel? Over de groeiende macht van China? Over de waarheden en de leugens in het oververhitte integratiedebat? Over die eeuwige economische onderbouw van dat alles? Ik zou het kunnen proberen, maar het is nog maar de vraag of ik het ook zou kunnen.

Eerst moet ik mijn aannames en vooroordelen opzijzetten, om met een lege geest te beginnen. Omdat de werkelijkheid oneindig complex is, zou elk van die onderwerpen jaren studie kosten. Talen leren. Onderzoek doorploeteren. Beleidsdocumenten bestuderen. Dat vooruitzicht duwt me de wanhoop in. Ik krijg spontaan zin om gewapend met mijn notitieschriftje naar een seksfeest te trekken. Het voelt ook als een nederlaag. Waarom zou ik me de vrijheid niet meer kunnen permitteren om te schrijven over wat mijn en andermans leven vorm en kleur geeft? Literatuur, brokjes en beetjes geschiedenis, seks, mensen, films? Mannen, vrouwen, alles daartussenin? Dat leef ik, dat ken ik, dat beschrijf ik, zo goed als ik het kan. Als dat alles te futiel is om over te schrijven, dan is het leven zelf te futiel. Dan hebben de oranje clown en zijn collega’s pas echt gewonnen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234