Heleen Debruyne: 'Moeders hebben toch geen spijt?'

‘Ik weet het wel, de roze wolk bestaat niet,’ zegt ze. Een paar meter verder slaapt een rozig verse baby in haar kinderwagen, alsof er geen muziek, gelach of getinkel van glazen is. ‘Maar ik heb nog niemand ooit horen zeggen dat ze spijt hebben van hun kinderen.’ ‘Hm,’ repliceert de verse babymoeder, die zich voor het eerst in maanden op een feestje waagt. ‘Ze bestaan, hoor.’ Spijt voelt ze niet, maar nu ze moeder is, kan ze zich inleven. ‘Er is geen marge om daarover te praten. Iedere klaagzang wordt haastig afgesloten met: maar het is het waard!’ vult een andere moeder aan. ‘Ja maar, je hoort ze toch nooit, moeders die echt spijt hebben?’

Dat komt, volgens de sociologe Orna Donath, omdat het een enorm taboe is. Mensen reageren woest op het boek dat ze over het onderwerp heeft geschreven. Vooral in Israël, waar goed burgerschap betekent: de staat van mensenvlees voorzien. Maar ook de Engelse vertaling veroorzaakte oproer. Die moeders met spijt zijn egoïstisch, wordt geroepen, klaagtrutten, ze zitten te veel op Instagram en janken daarom dat ze zelf geen beeldig plaatje van een leven hebben. Zo niet, zullen ze wel een probleem hebben: postnataal, in diepe armoede, slecht getrouwd, een gehandicapt kind, labiel misschien. Nee, stelde Ornath vast: alle soorten moeders kunnen spijt hebben. Ze houden wel van hun kinderen, maar de rol van het moederschap past hen niet en gaat hen ook nooit passen. De verkrampte commentaren die haar boek uitlokt, verklaren waarom moeders hun spijt liever in stilte opvreten. Ze verklaren ook waarom er zo weinig onderzoek naar is gevoerd. Ik hoor vaders overigens ook nooit beweren dat ze hun koters liever niet hadden gekregen. We doen met z’n allen alsof dat niet kan, spijt hebben van je eigen vlees en bloed.

Spijt is een sociale emotie. Kinderloze mensen wordt voortdurend gevraagd of ze spijt hebben van hun besluit. Na een misstap worden we ook geacht spijt uit te drukken. Zelfs wanneer je vindt dat je redenen had om vreemd te gaan, wanneer je baas in die felle discussie toch écht ongelijk had, moet er spijt worden betuigd. Om de plooien glad te strijken. Maar een kind, of een lange, slechte relatie, of een professionele vergissing mogen we ons niet berouwen. ‘We hebben er toch iets uit geleerd,’ zo bezweren we onze mislukkingen. What doesn’t kill you, makes you stronger, kwelen we. Maar dat is vaak een nuttige illusie. Die moeders hoeven niet beter, sterker, of slimmer te worden van hun kinderen. Ik heb níéts geleerd uit die relatie waar ik te lang in bleef hangen. Het waren verloren jaren. Hèhè, dat voelt lekker, spijt bekennen.

Ik snap plots de aantrekkingskracht van de biechtstoel. Niet uit elke nederlaag hoeven we iets te leren. Niet elke tegenslag maakt van ons rijpere mensen. Niet elke vergissing is een stap op het pad naar de verlichting. Soms is het leven kut. En dan wil je spijt bekennen – laten we gul zijn met onze absolutie.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234