'Helicopter Heist': Humo sprak met de daders van de meest gedurfde geldroof in de Zweedse geschiedenis

Het was de meest spectactulaire geldroof in de Zweedse geschiedenis. In 2009 landden vier jonge criminelen met een helikopter op het dak van het best beveiligde gelddepot in Stockholm en gingen met miljoenen aan de haal. De gedurfde overval zette de politie te kijk en gaf de daders een sterrenstatus. De Zweedse schrijver Jonas Bonnier schreef er de thriller ‘Helicopter Heist’ over, Netflix werkt aan de verfilming van het verhaal, Humo sprak met twee van de overvallers. ‘Trots? Natuurlijk waren we trots, toen we beseften hoe bijzonder het was.’

'Ik was niet bang, geen seconde. Zodra ik mijn bivakmuts opzet, stap ik in een rol en word ik ijzig kalm'

‘Waar gaat het naartoe als gangsters de politie kunnen misleiden met trucs die zo uit een jongensboek komen?’ schreef een columniste van de krant Aftonbladet na de roof.

In de vroege ochtend van 23 september 2009, even na vijf uur, was in het zuiden van Stockholm een helikopter geland op het dak van het gelddepot van G4S in Västberga, één van de grootste geldtransportfirma’s in Zweden. Met explosieven en ladders drongen drie donkere gedaanten via de glazen dakkoepel het gebouw binnen. Daar lag meer dan 1 miljard Zweedse kronen opgeslagen, zo’n 150 miljoen euro. Binnen filmden bewakingscamera’s hoe de gemaskerde boeven kluizen en kasten routineus leeghaalden en postzakken vol geld propten. ‘Alsof ze het elke dag deden,’ zei een verbijsterde bewakingsagent die het live zag gebeuren op de schermen in de alarmcentrale.

Het personeel van G4S – die nacht waren er 21 werknemers in het gebouw – had zich verschanst in een trappenhal en wachtte vergeefs op de politie. Die werd vertraagd door kettingen met kraaienpoten die over de wegen naar Västberga waren gespannen. Politiehelikopters konden niet opstijgen omdat er explosieven waren geplaatst aan de helikopterloods – achteraf bleken die nep.

Speciale eenheden stonden besluiteloos aan het Västbergagebouw, niemand gaf het bevel om binnen te vallen. Ze konden alleen toekijken hoe de helikopter een half uur later ongemoeid wegvloog, volgeladen met cash en vier euforische gangsters. Onmiddellijk daarna begon de politie een koortsachtige klopjacht. Er waren geen slachtoffers gevallen, maar het gezichtsverlies voor de Zweedse politie was immens, zeker toen bekend werd dat ze op voorhand getipt was.

Charbel Charro (40), een Zweed van Libanese afkomst met dik, glanzend haar en een perfect getrimde baard, stond ten tijde van de overval bij de politie bekend als één van de meest notoire dieven van Stockholm.

Charbel Charro «Voor mij was het een klus als een andere. Pas achteraf, toen we voorpaginanieuws werden in alle kranten en we merkten hoe kwaad we de politie gemaakt hadden, begon het door te dringen dat we iets gepresteerd hadden voor in de geschiedenisboekjes. Na onze arrestatie werden we als helden onthaald in de gevangenis. Ik heb ontzettend veel fanmail van vrouwen gekregen.»

Charro – in het boek heet hij Michel Lamoot – wordt gezien als het brein achter de roof. Hij kwam op het idee, bracht de vier kopstukken bij elkaar, zorgde voor telefoons, auto’s en wapens – ‘erg gemakkelijk te krijgen in Zweden.’ Hij gaf ook de orders aan de loopjongens die de kraaienpotenkettingen over de weg spanden en de valse bommen plaatsten aan de loods van de politiehelikopters.

Geldschieter achter de schermen was de boomlange, slanke Goran Bojovic (47), een Zweed van Joegoslavische afkomst en een charismatische vrouwenmagneet en miljonair, altijd strak in Armanipak, met een gigantisch netwerk aan contacten. In het boek heet hij Zoran Petrovic en is hij, net als in het echte leven, eigenaar van een imperium van horecazaken, schoonheidssalons, een schoonmaakbedrijf en een bouwbedrijf. ‘Maar dat heeft het gerecht me allemaal afgenomen,’ zegt hij.

Bojovic zat bijna zes jaar in de cel. Toen hij vrijkwam, schonk hij zijn vriendin voor haar 30ste verjaardag een romantische vlucht met precies dezelfde helikopter die gebruikt was voor de overval. Bojovic vloog met haar boven het gebouw waar ze hadden toegeslagen, over de uitgestrekte bossen buiten Stockholm waar ze de explosieven hadden getest, en over het meer waarbij de helikopter na de roof was geland en waar de gangsters elk hun eigen weg waren opgegaan met een speedboot.


Snel geld

We ontmoeten Goran Bojovic in een Stockholms restaurant, samen met zijn vriend Charbel Charro en schrijver Jonas Bonnier, die voor zijn boek ‘Helicopter Heist’ eindeloze gesprekken voerde met de overvallers.

Jonas Bonnier «Goran was de eerste die ik ontmoette. Ik was toen nog niet zeker of ik dit verhaal zou schrijven. Het agentschap Salomonsson had me gevraagd of ik interesse had, maar ik had nog nooit een misdaadverhaal geschreven.

»Toen Goran mijn kantoor binnenstapte, vroeg hij om een glas lauw water – dat hij tijdens het gesprek niet één keer aanraakte – en begon te praten, drie uur lang. Over de overval en zijn vrienden van de straat, maar ook over zijn rijke zakenvrienden en de jetset waarin hij zich bewoog. Hoe hij elk jaar naar het filmfestival van Cannes ging en naar de races in Monte Carlo, en daar in de duurste hotels verbleef... Ongelooflijke verhalen van een vreemde, mysterieuze man, die in Montenegro, waar zijn familie vandaan komt, ook connecties heeft in regeringskringen. Hij vormt een soort schakel tussen de boven- en de onderwereld.

''Goran vertelde drie uur lang ongelofelijke verhalen: hij vormt een schakel tussen de boven- en onderwereld.'' Schrijver Jason Bonnier

»Tot aan de helikopteroverval kénde de politie hem niet eens, hij was altijd clean gebleven. De politie kwam hem op het spoor omdat hij werd verklikt. Na de roof op Västberga kwam hij voor het eerst in de gevangenis terecht. Ik vroeg hem of hij dat erg vond, en hij zei: ‘Alleen voor mijn 200 werknemers. Wie zal hen nu hun kerstcadeau geven?’ Mijn mond viel open. Kerstcadeaus voor de werknemers? Toen wist ik dat ik het boek moest schrijven.»

Twee jaar later zijn de rechten van ‘Helicopter Heist’ verkocht in 34 landen en heeft Netflix plannen voor een film met Jake Gyllenhaal, die volgend jaar uitkomt.

HUMO Waarom werkten jullie mee aan dit boek en de film? Vinden jullie het fijn om beroemd te zijn?

goran Bojovic «Ach, nee. Ik ben gewoon lui. Ik zoek altijd manieren om snel geld te verdienen zonder te moeten werken. Ik heb mijn verhaal verteld aan Jonas, maar het boek heb ik zelfs niet helemaal gelezen. Mijn vriendin heeft het gelezen, dat is goed genoeg voor mij.»

HUMO Waarom lees jij het niet?

Bojovic (haalt de schouders op) «Het gaat over nauwelijks drie maanden van mijn leven. Peanuts. Iedereen heeft het over die helikopteroverval, maar dat is maar één van de vele dingen die ik gedaan heb.»

Charro «Toen Goran vrijkwam, werd hij overspoeld door Hollywoodstudio’s die het verhaal wilden verfilmen. Onderhandelen met de filmindustrie bleek makkelijker als er eerst een boek was. Ik was in het begin niet helemaal overtuigd. Waarom zouden we een boek over onszelf laten schrijven? In mijn business ben je niet op zoek naar aandacht. Maar Jonas heeft het goed gedaan.»


Afgeluisterd

HUMO Jullie groeiden samen op in de wijk Fittja, aan de rand van Stockholm. Die wijk wordt geassocieerd met criminaliteit, armoede en sociale problemen. Door jullie jeugd daar vertrouwen jullie elkaar bindelings.

Charro «Dat moet. Als je zulke dingen samen doet, moet je als broers zijn. Ik droomde er al jaren van om een slag te slaan in Västberga, net omdat de beveiliging er zo legendarisch was. Tot bij de kluis komen was onmogelijk. Toen leerde ik een meisje kennen dat bij G4S werkte op de afdeling van de geldtellers, waar óók miljoenen te rapen vallen. Die tellers zaten net onder de piramidevormige koepel op de bovenste verdieping, vertelde ze. Ze had geen idee van mijn plannen en kletste er maar op los. Overvallers moesten niet langs de voordeur naar binnen, zei ze lachend, maar via het dak.»

HUMO Dus de passage in het boek over Alexandra, je liefje dat bij G4S werkt en je de zwakke plek van het gebouw aanwijst, is echt gebeurd?

Charro (verlegen) «Ik ben bang van wel. Ik voelde me een beetje schuldig dat ik haar zat uit te horen, want ik had haar graag. We zijn inmiddels niet meer samen. Ik vind het moeilijk om over haar te praten.»

HUMO Goran, jij zocht ook al lang naar een kans om binnen te raken bij G4S, maar dan op een heel andere manier.

Bojovic «Ik wilde zaken doen met G4S. De firma bevoorraadt elke dag honderden banken en voorziet 99 procent van de Zweedse geldautomaten van cash. Voor het geldtransport gebruiken ze hyperbeveiligde ‘plofkoffers’, met exploderende verfampullen die het geld onbruikbaar maken. Als ik plofkoffers aan G4S kon leveren, kon ik miljoenen verdienen. Ik had een prototype laten ontwerpen, maar ze hádden al een onkraakbaar model. Ik heb een jaar lang geprobeerd om dat te ontmantelen. Ik huurde technici in om de koffers te openen zonder de explosieven te laten afgaan. Het plan was om te filmen hoe je zo’n koffer kraakt, en dat op YouTube te plaatsen. Dieven in de hele wereld zouden dat zien en G4S zou die koffers niet meer kunnen gebruiken. En dan zou ik daar staan, met mijn eigen koffer die nóg beter was.

''Ik heb alles geleerd van ­Clark ­Olofsson (foto), die in 1973 aan de basis lag van het Stockholm­syndroom, toen de gegijzelden bij een overval sympathie voor hem kregen. Een uitstekende leermeerster.'' Goran Bojovic

»Helaas waren die koffers écht heel moeilijk te kraken. Het werd een dure onderneming. Ik moest grote containers huren in een bos, waar de technici ongestoord konden experimenteren en ik moest aan genoeg plofkoffers geraken. Op het einde had ik al mijn hoop gevestigd op een soort guillotine met vlijmscherpe titaniumbladen, aangedreven door chemische raketmotoren. Die moest de verfampullen in één vloeiende beweging van de koffer afhakken. Bij de grote test hadden we zes videocamera’s gericht op de koffer, en toen blokkeerde de guillotine. Ik wist dat de droom voorbij was. Het project had maanden geduurd en honderdduizenden kronen gekost. En toen kwam Charbel met dat plan om Västberga te overvallen via het dak.»

HUMO De Zweedse procureur Leif Görts bewonderde jullie voorbereiding. Zo’n twintig mensen waren bij de overval betrokken. Zij moesten allemaal tegelijk in actie schieten, terwijl jullie werden afgeluisterd en gevolgd door de politie.

Bojovic «De politie had lucht gekregen van onze plannen. Ik had in Servië een piloot gevonden die met de helikopter wilde vliegen, maar hij heeft ons verklikt aan de Servische overheid, die de Zweedse politie inlichtte. Ze wisten dat we iets van plan waren, ze wisten alleen niet waar en wanneer we zouden toeslaan. Ik wist dat ik afgeluisterd werd en sprak met opzet over 15 september. Dat heeft hen op het verkeerde been gezet. Ik heb gelukkig snel een andere piloot gevonden. De helikopter hadden we al gestolen.»

Charro «Ik had ook snel door dat ik gevolgd werd, en ik heb de politie alle hoeken van Stockholm laten zien (lachje). Ik hing veel rond in de buurt van het Panaxia-gelddepot in Bromma, een andere grote beveiligingsfirma in Stockholm. De politie was ervan overtuigd dat we daar zouden toeslaan.

»De voorbereiding van zo’n job is altijd het leukste. De helikopterroute uitstippelen, de kracht van de explosieven meten... We wisten hoe het gebouw in elkaar zat. We hadden een explosievenexpert die precies wist hoeveel hij moest gebruiken om door het dak te breken en in de afdeling van de geldtellers door de branddeur te geraken.

»De laatste paar dagen voor de job zorg je dat je onvindbaar bent, ook voor je familie. Je verandert je dag- en nachtritme, je let op je voeding, je overloopt het hele lijstje van wat moet gebeuren en je blijft gefocust. Ik had een ritueel: voor een klus at ik altijd een groot menu bij McDonald’s.»


Ijzig kalm

HUMO De grootste les in jullie verhaal: timing is alles.

Charro «Het politiebureau ligt op een steenworp van Västberga. De hele voorbereiding draaide rond de vraag hoe we de politie zo lang mogelijk konden vertragen. De overval zelf zou ongeveer een kwartier duren. Door het kogelwerende glas van het dakraam breken met explosieven, met ladders het gebouw betreden, de veiligheidsdeur forceren, het geld in de zakken stoppen, de zakken naar het dak slepen en in de helikopter heisen: elk van die stappen zou twee tot drie minuten duren. We moesten ervoor zorgen dat de politie het gebouw niet eerder zou binnenvallen. Het zou de politie ongeveer een kwartier kosten om knopen door te hakken en orders uit te delen. De spijkerkettingen zouden ons nog een paar extra minuten geven, net als de nepbommen aan de helikopterloods.

»We dachten dat het genoeg zou zijn, maar het lukte niet meteen om een veiligheidsdeur op te blazen. De overval duurde een stuk langer dan we dachten: 32 minuten. De politie was er ook sneller dan we verwachtten. Toen we terug op het dak stonden met de zakken, keek ik naar beneden en zag ik al die flikkerlichten van politiewagens rond het gebouw... één grote vlek van zwaailichten, blauwer dan de lucht! (lacht)»

HUMO Was je bang?

Charro «Geen seconde. Zodra ik mijn bivakmuts opzet, stap ik in een rol. Dan word ik ijzig kalm. Mijn hartslag gaat naar beneden, ik adem rustiger, ik kan beter nadenken en heb alles onder controle. Ik doe wat er moet gebeuren, zonder er veel bij na te denken.

»Ik heb mijn eerste slag geslagen toen ik 17 was. Een diefstal van een partij uurwerken. Ik werd gepakt buiten de winkel en kreeg een jaar gevangenis, maar ik had één ding geleerd: overvallen plegen was helemaal mijn ding.»

HUMO Hoeveel heb je er gepleegd?

Charro (lachje) «Veel. Ik ga er geen getal op plakken.»

'Na onze arrestatie werden we als helden onthaald in de gevangenis. Ik heb ontzettend veel fanmail van vrouwen gekregen'

HUMO Goran, jij werd twee dagen na de overval al opgepakt, en Charbel volgde snel. Vonden jullie het erg om in de gevangenis te belanden?

Charro (haalt de schouders op) «Ik wist dat ik dat risico liep. Regel nummer één in dit werk: vroeg of laat beland je in de cel. Als je dat niet kunt aanvaarden, kun je maar beter iets anders gaan doen. Na mijn eerste keer in de gevangenis kreeg ik ook veel betere klussen aangeboden.»

HUMO Je eerste celstraf was een soort van promotie, goed voor je cv?

Charro (lacht) «Op een bepaalde manier wel, ja.»

Bojovic «Ik heb heel lang in afzondering gezeten. De eerste drie jaar mocht ik geen bezoek ontvangen, daarna enkel achter glas. Ik mocht mijn cel maar één uur per dag verlaten en ik kreeg geen televisie. Achteraf heb ik wel spijt gehad van de zeven jaar die ik verloren heb. Na twee jaar had ik al wel begrepen dat het leven om tijd draait, niet om geld.»

Charro «We zijn zo hard gestraft omdat we de politie voor schut hadden gezet.»


Grote slag

HUMO De overval bracht uiteindelijk 39 miljoen kronen op, zo’n 3,7 miljoen euro. Waar is dat geld gebleven?

Charro «Maak je geen zorgen over het geld.»

Bojovic «Ik heb alleen genomen wat ik verloren had aan mijn project van de plofkoffers.

»Bankovervallen leveren eigenlijk niet zo veel op. Op mijn 16de had ik mijn eerste al gedaan. Ik heb ook in België en Frankrijk gezeten. Ik heb alles geleerd van Clark Olofsson, de Zweedse topcrimineel die in 1973 aan de basis lag van het Stockholmsyndroom, toen de gegijzelden bij een overval veel sympathie voor hem kregen. Dat begrijp ik best, want hij is een heel aardige, charmante man, en een uitstekende leermeester. Ik kwam net in het wereldje kijken, en vroeg hem of hij me aan een machinegeweer kon helpen. ‘Je bedoelt a pussy?’ antwoordde Olofsson. Ik begreep niet wat hij bedoelde. Hij nam me dan mee naar een plek in een bos waar hij me een machinegeweer in de handen drukte. Ik raakte de trekker amper aan en het wapen barstte los: ratatata! Ik schrok me rot. ‘Wat is dít?’ Olofsson antwoordde: ‘Dat bedoelde ik net. Dit wapen is voor pussy’s die niet durven te schieten.’

»Mijn eerste grote geld heb ik verdiend tijdens de oorlog in ex-Joegoslavië. In een oorlog is er altijd vraag naar smokkel van wapens, drugs en mensen. Ik heb toen veel verdiend met geldsmokkel. Chantagemateriaal stelen is ook een lucratieve handel. Politici en zakenlui zijn bereid om veel te betalen om een tape of een foto uit een kluis te laten stelen.»

HUMO Wat doen jullie tegenwoordig?

Bojovic «Ik heb mijn vriendin beloofd dat ik me ver weg zou houden van criminaliteit. Ik heb een bedrijf in Montenegro dat robots ontwerpt. En ik help mensen, ik breng ze bij elkaar.»

Charro «Ik ben sinds 2013 vrij. Ik werk nu in de bouw. Spijt heb ik niet, maar ik heb gebroken met mijn verleden. Mijn leven is nu veel kalmer. Soms mis ik het wel, hoor. Ik zie nog altijd kansen, en vrienden porren me soms aan. ‘Nog één laatste grote slag, Charbel?’ Dat liedje ken ik (lacht). Het is altijd de laatste.»

Jonas Bonnier, ‘Helicopter Heist’, The House of Books

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle verhalen van de Humo rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234