null Beeld

Het annus horribilis van Vital Borkelmans, ex-assistent van Marc Wilmots

‘Niets zo belangrijk als een mensenleven,’ zegt Vital Borkelmans (53), wiens vrouw ziek werd, zoon in de cel zat en pasgeboren kleindochter in coma lag terwijl hij zelf ondanks een geperforeerd trommelvlies met de Rode Duivels op het EK Voetbal in Frankrijk zat.

'Jelle heeft fouten gemaakt, maar hij blijft mijn zoon, en voor mijn kinderen doe ik alles'

Vital Borkelmans «Ik heb vier jaar met plezier met de coach samengewerkt. Mijn bewondering voor hem is enorm. Wat hij als speler in het buitenland heeft gepresteerd, was in die tijd uniek voor België. Nog altijd wordt hij in Duitsland onthaald als een held. De kritiek die hij hier krijgt, begrijpen ze daar totaal niet. Toen wij er samen aan begonnen, stond België nergens. Echt niet evident hoe wij moesten functioneren. Toch is het ons gelukt. We hebben de mentaliteit veranderd en een sfeer gecreëerd die, ook in de relatie met de buitenwereld, voor een boost heeft gezorgd. Ik heb in die vier jaar nooit een akkefietje gezien. Jamais.»

HUMO Het zit zo te horen diep. Ik had nog niet eens een vraag gesteld.

Borkelmans «Ik weet toch waarover je gaat beginnen. (Onverstoorbaar) Je zal van ons nooit kritiek horen op een andere trainer. Maar als ze na ons iemand aanstellen (Roberto Martínez, red.) die op de vraag wat hij van de Belgische ploeg denkt, antwoordt: ‘Heb je twee uur?’ dan stuit me dat enorm tegen de borst. Het is respectloos en belachelijk. Hij is zelf ontslagen bij Everton: daar zouden we ook vijf uur over kunnen praten.

»Wat voorbij is, is voorbij. Kijk vooruit! Wij hebben iets neergezet en we hebben ervan genoten: nu is het aan iemand anders. Doet hij het goed, dan zal ik de eerste zijn om hem te complimenteren.»

HUMO En, hoe doet hij het?

Borkelmans «Je kan er nog niet veel van zeggen: ze hebben tegen Janneke en Mieke gespeeld.»

HUMO Tiens, da’s dan precies wat jullie de voorbije vier jaar, buiten de toernooien zelf, ook hebben gedaan.

Borkelmans «Wát?! Deze kwalificatiepoule is totaal niet te vergelijken met de onze, zeker niet met die voor het WK in Brazilië: Kroatië, Servië... Bovendien zaten wij toen met spelers zonder toernooi-ervaring, die soms niet eens vaste waarden waren in hun clubs. Doe het maar!»

undefined

null Beeld

HUMO Je blijft Marc Wilmots consequent ‘de coach’ noemen. Waarom?

Borkelmans «Ik doe dat met alle trainers – ook Broos, Leekens, Anthuenis – die meer hebben gepresteerd dan ik. Uit respect. Tuurlijk hoor ik hem nog. Ik kan je zeggen: hij is erg ontspannen. En fier op wat hij heeft gedaan.»

HUMO Waarom klikte het zo goed tussen jullie?

Borkelmans «Omdat we open en eerlijk waren met elkaar. De coach weet waar hij vandaan komt, en ik ben ook maar een gewone werkmens. Hij kende mij als speler: gedreven op het veld, ernaast iemand die goed kon luisteren. Dat was ook mijn opdracht: een vaderfiguur zijn voor de spelers. ‘Hoe voel je je?’ Ik was de schakel tussen de spelers en de coach.

»De coach stond altijd voor iedereen open. ‘Als er iets is, kom het mij dan zeggen.’ Maar nooit heeft er iemand iets gezegd. Tot Courtois na de wedstrijd tegen Italië (de eerste van België op het voorbije EK, red.) opstond, als enige. Weet je, een speler heeft altijd makkelijk praten: hij kijkt alleen naar zichzelf. En een keeper die doelpunten slikt, is altijd kwaad – da’s normaal.»

HUMO Van Wilmots is geweten dat hij zich graag met jaknikkers omringt.

Borkelmans «En geen tegenspraak duldt, zeker? Júllie zeggen dat, maar er klopt niets van. Als wij discussieerden, gaf ik hem altijd mijn mening. Dan gebeurde het weleens dat hij antwoordde: ‘Borkeltje, doe maar!’ Ik heb mijn coach altijd gesteund, maar ben ik daarom een jaknikker? Nee. Men zegt me vaak: ‘Jij bent te braaf.’ Maar dat ben ik niet: ik ben open. Als speler stond ik ook altijd voor iedereen klaar. Bij Cercle schilderde ik de kleedkamers en het spelershome, en bij Club regelde ik de huisvesting van de buitenlanders. Ik dacht: als iemand zich daar goed bij voelt, worden wij daar als ploeg ook beter van. Dus dan doe ik dat.»

HUMO Bij Wilmots draait het meestal om zichzelf. Niet toevallig luidde zijn bijnaam ‘Moi-je’.

Borkelmans «De coach zette zichzelf altijd op de tweede plaats: de ploeg stond voorop. Maar je hebt gelijk: hij kende het reilen en zeilen en zei dat ook altijd. Niet om zichzelf in de schijnwerpers te plaatsen, maar omdat hij zijn ervaringen wilde delen met de spelers. Tenslotte had hij het allemaal meegemaakt: WK’s, het buitenland, de media. Spelers die met een transfer bezig waren, stapten zelf op hem af. ‘Wat denk je?’ Dan gaf hij zijn mening. Kennelijk wordt hem dat allemaal zwaar aangerekend. De coach kan tegen veel, maar niet tegen onrecht. ‘Zie je hoe de Vlaamse pers met mij omgaat, Vital?’ Ik was er zelf bij toen een journalist hem zei: ‘Geef me je ploeg en ik maak van jou een toptrainer. Anders maak ik je af.’ Letterlijke woorden!»

HUMO Gaandeweg gaf de coach meer verantwoordelijkheid aan conditietrainer Mario Innaurato, een persoonlijke vriend. Daar had je ’t naar verluidt moeilijk mee.

Borkelmans «Helemaal niet. De trainingen spraken we altijd met z’n drieën door, maar welke spelers er gingen spelen, wisten alleen de coach en ik. Niemand anders. Ik heb me nooit tekortgedaan gevoeld: ik kan leven met een rol in de schaduw. Niemand heeft me er ooit op kunnen betrappen dat ik ergens over klaagde. Eén keer heeft de coach in een interview gezegd dat iets ‘dankzij Vital’ was. ‘Moet je niet doen,’ heb ik hem gezegd. We zijn een team, en een team gaat samen op en samen onder.»

HUMO Waarom ben je niet samen met hem opgestapt?

Borkelmans «Ik kan het me niet veroorloven zelf ontslag te nemen. Maar de coach… (lacht)

»Er zijn eersteklasseclubs die me hebben gebeld. Ik heb neen gezegd, bewust. Als ik de kans krijg een club te trainen – en ik weet dat ik dat kan – kijk ik eerst met wie ik moet samenwerken. Ik ken trainers die ten onder zijn gegaan door een rechterhand die niet te vertrouwen was. Als mijn assistent iemand is die de poten van onder mijn stoel wegzaagt: forget it. Zo iemand spreekt tegen de spelers met zijn eigen mond, niet met die van de trainer. Dat kan niet in een team: daar spreekt iedereen dezelfde taal. Ik wacht dus af. Maar als de coach zegt: ‘Vital, ga je mee?’ dan ga ik mee.»

HUMO Had je erop gerekend dat de voetbalbond aan jou zou denken voor zijn opvolging?

Borkelmans «Totaal niet, dat zouden ze nooit doen. Ze hebben me wel één keer gevraagd of ik wilde doorgaan als assistent van Martínez, maar naar ik begrijp hebben ze wel meer oud-spelers die vraag gesteld. Slim, hè? Mochten ze een Belgische coach hebben genomen, weet ik pertinent zeker dat ik was gebleven: ik had nog een lopend contract.»


Iedereen zwart

HUMO Je refereerde al aan je bescheiden afkomst. Uit wat voor nest kom jij?

Borkelmans «Mijn vader was vrachtwagenchauffeur, mijn moeder werkte bij de douane. We waren met drie broers. Een eenvoudig Limburgs gezin. Limburg stond nog vol mijnen, en elke mijn had zijn voetbalploeg. Ik speelde bij Patro Eisden, in tweede klasse, en koos ervoor om ondergronds te gaan. Na mijn proefperiode wilde men mij overplaatsen, bovengronds, maar dat heb ik geweigerd: ik wilde de vriendschap die ik beneden had gevoeld voor geen geld missen.

»Weet je wat het is? Beneden is iedereen zwart. In de mijn was je een team, en dat heb ik ook altijd willen zien in een groep. Een slechte dag kan je hebben, maar lopen en werken kun je altijd – áltijd. Dat is precies het mooie aan Eden Hazard: ook als het niet lukt, blijft hij proberen, zelfs al schoppen ze hem overhoop. Daar heb ik enorm veel respect voor.»

undefined

null Beeld

undefined

'Bij de Rode Duivels. 'Mijn opdracht was: een vaderfiguur zijn voor de spelers. De schakel tussen hen en de coach.'

HUMO Je was mijnmeter.

Borkelmans «Een job met een grote verantwoordelijkheid. Ik bepaalde in welke richting de gangen werden gegraven, waar dan naar kolen werd gezocht. Met duizenden tegelijk, 750 meter onder de grond, in gangen tot acht kilometer ver. Wij waren de mollen van België. En maar dabben onder de mensen hun huizen.»

HUMO Voor de opnames van een nieuwe reeks van ‘De kleedkamer’, die in maart 2017 wordt uitgezonden, daalde je onlangs af in de mijn van Blegny. Hoe was dat?

Borkelmans «Moeilijk. Mijn beste maat, ook een kompel, geeft er rondleidingen. Het was m’n tweede bezoek en opnieuw kwamen er een heleboel herinneringen naar boven. Ook slechte, héél slechte.

»Ik heb in mijn tijd een mijnramp meegemaakt, in 1984. Ik had die dag gewerkt tot vier uur. Om kwart voor vijf, bij het wisselen van de posten, is het gebeurd. Een zware ontploffing, door een opeenstapeling van CO2-gas. Ik was pas thuis, bij m’n ex-schoonouders, en kreeg telefoon. Ik ben direct teruggekeerd. Het beeld van de mensen die daar toen toestroomden – ouders, vrouwen en kinderen met in hun ogen die vragende blikken: ‘Komt mijn papa nog naar boven? Komt mijn zoon nog terug?’ – vergeet ik nooit. Het is ondertussen meer dan 30 jaar geleden, maar het gaat nooit weg. Daar heb ik gezien hoe sterk kompels zijn. Vrienden voor het leven. ‘Kompel’ zal voor mij altijd een speciaal woord blijven, een woord dat ik meeneem in mijn graf.»

undefined

'Het is nog te vroeg om iets over Martínez te zeggen. De Rode Duivels hebben sinds zijn komst tegen Janneke en Mieke gespeeld'

HUMO Jaren later werd er reuma bij je vastgesteld. Zat je mijnverleden daar voor iets tussen?

Borkelmans «Totaal niet. Ik had een wedstrijdje gespeeld met oud-spelers van Club Brugge tegen Woestijnvis. De volgende ochtend werd ik wakker en kon ik niet meer uit bed. Zomaar, ineens. Griep, dacht ik, maar ik had overál pijn, tot in mijn vingers. Maanden aan een stuk heb ik de dokters afgelopen, maar niemand vond iets. Tot dan toch de diagnose werd gesteld: reumatoïde artritis. Een klap! Ik, een natuurmens die altijd als een beest had getraind en trots was op z’n lichaam, zag datzelfde lichaam nu opzwellen door de cortisone. Al mijn gewrichten waren aangetast. Ik moest medicatie nemen om zelfs maar te kunnen functioneren. Zwáre medicatie: behalve cortisone ook een middel voor kankerpatiënten.

»Het was de hel. Ik aanvaardde het niet, zag m’n leven niet meer zitten. Ik zat te huilen bij mijn vrouw: ‘Schat, ik ben op: het gaat niet meer!’ Ik trainde de U19 van Zulte Waregem, maar kon niet eens zelf mijn tas uit de wagen halen. Op de autosnelweg moest ik me aan de kant zetten toen ik het weer eens niet uithield van de pijn. Ik legde me neer in het gras – het was mooi weer – waar de politie me vond: ‘Wat doe jij hier?’ ‘Laat me maar liggen,’ zei ik. Ze zijn bij mij gebleven tot ik weer bij m’n positieven was.

»Een bevriend oud-voetballer, die later psycholoog werd – dezelfde die me had geholpen om het trauma van die ontploffing te verwerken – heeft me toen opnieuw geholpen. ‘Accepteer het en gooi het weg.’ Dat heb ik gedaan. Maar een topsporter gaat altijd op zoek naar wat hem beter maakt, en zo kwam ik in contact met een Duitse verdeler van speciale matrassen, met trilfunctie en infraroodlicht. De warmte stimuleert de bloedcirculatie en zorgt voor hetzelfde effect als wanneer je sport. Wonderlijk! Nog altijd ga ik er elke dag twintig minuten op liggen. Ik sta niet meer op met pijn en neem al drie jaar geen medicatie meer. Dagen als vandaag – vallende bladeren, grote vochtigheid – waren een grote merde vroeger. Nu voel ik me kiplekker.»


39 minuten

HUMO Afgelopen zomer zorgde nieuw lichamelijk leed er bijna voor dat je het EK in Frankrijk aan je voorbij moest laten gaan.

Borkelmans «De ochtend voor het vertrek viel ik uit m’n bed. Bleek ik een gaatje in mijn trommelvlies te hebben, wat leidde tot evenwichtsstoornissen. Het was alsof ik van de aarde af viel. Gedurende dertig minuten was ik helemaal weg. Wellicht had het te maken met het vele vliegen: toch zo’n 130 keer op een jaar. Ik lag de hele dag op intensieve zorgen, ben ’s morgens opgestaan, heb m’n boeltje gepakt en ben rechtstreeks naar de luchthaven gereden.»

HUMO Mocht dat wel, vliegen?

Borkelmans (lachje) «Nee, maar ik heb het toch gedaan. In Bordeaux heb ik de eerste twee dagen gerust, en toen was het over. Ik voelde me niet 100 procent, maar het ging. Pas onlangs ben ik eraan geopereerd.»

undefined

'Als speler stond ik altijd voor iedereen klaar. Bij Cercle schilderde ik de kleedkamers en het spelershome, bij Club regelde ik de huisvesting van de buitenlanders'

HUMO Op dat moment legde je zelf nog de link met enkele ingrijpende gebeurtenissen in je leven.

Borkelmans «Het begon in december vorig jaar. Zowel mijn vrouw als mijn schoonzus kregen toen dezelfde diagnose: kanker. Ze zijn intussen allebei genezen verklaard, maar dat was een klap. Een maand later moest Jelle (zijn oudste zoon uit zijn eerste huwelijk, red.) de cel in. Twee maanden zat hij in voorlopige hechtenis, wegens zijn vermeende betrokkenheid bij rellen tussen supporters van Club Brugge en Napoli, zonder één keer te zijn verhoord. Elke dag – behalve als ik in het buitenland was – ging ik bij hem op bezoek. Moordend. Nog altijd hou ik mijn adem in als ik er voorbijrijd: ik weet nu hoe het daarbinnen is. Pas op, hij hééft fouten gemaakt, dat geeft hij zelf ook toe. Maar hij heeft ervoor geboet. Degenen die verantwoordelijk waren voor de feiten waarvoor ze hem hebben opgesloten, liepen vrij rond. Da’s wreed.»

HUMO Misschien werd het je lichaam toch allemaal teveel.

Borkelmans «Dat kan. ‘Je lichaam liegt nooit,’ schrijft Ted Troost (Nederlands haptonoom, red.) in een boek dat me veel inzichten heeft aangereikt. 2016 is een hele boterham geweest. Het heeft me geleerd dat niets zo belangrijk is als een mensenleven. De familie komt op de eerste plaats. Een ontslag kun je plaatsen: je weet dat het kan gebeuren. Het enige moeilijke was dat ik na het ontslag van mijn coach nog een maand op de bond heb gezeten zonder dat er iemand met mij sprak. Pas na drie weken kreeg ik een gesprek met Martínez: 39 minuten heeft dat geduurd.»

HUMO Dat klinkt alsof je het hebt gechronometreerd.

Borkelmans «Ik neem álles op.»

undefined

null Beeld

undefined

'In de koolmijn heb ik de waarde van het leven leren kennen.'

HUMO Ook dit gesprek? Je telefoon ligt al de hele tijd schijnbaar achteloos naast je op de bank.

Borkelmans (knikt) «Ik neem geen enkel risico. Als bekende kop word je vaak misbruikt. Ik heb teveel meegemaakt om mensen nog onvoorwaardelijk te vertrouwen. Zo kreeg ik eens telefoon van een journalist: hij had van de politie vernomen dat Jelle betrokken was bij een vechtpartij in Aalst na een Anderlecht-Club. Ik heb hem Jelle doorgegeven: hij zat naast mij! Dat bedoel ik: mijn zoon heeft vaak moeten boeten vanwege zijn naam. Dat zijn foto dan ook nog eens groot in de krant kwam, was er ver over. Heel mijn familie heeft daarvan afgezien. Er zijn zelfs mensen die bewust niet meer naar het kapsalon van mijn vrouw gaan. Mensen beseffen echt niet welke schade ze kunnen aanrichten.»

HUMO Hoe gaat het nu met Jelle?

Borkelmans «Goed, hij is heel gelukkig. Chapeau hoe zijn vrouwtje hem heeft geholpen, ondanks alles wat ze op hun jonge leeftijd al hebben meegemaakt. Ook met hun kindje: dat lag afgelopen zomer tien dagen in coma en moest een hartoperatie ondergaan.»

HUMO Dat gebeurde terwijl jij op het EK zat.

Borkelmans «Ik verkeerde in euforie. Chloë werd geboren en we speelden een schitterende match tegen Hongarije. Toen kreeg ik telefoon, vlak voor de kwartfinale tegen Wales: ze was met spoed opgenomen. Van de coach kreeg ik toestemming om meteen naar Leuven te rijden. Nog diezelfde nacht was ik terug in het hotel. Voor Jelle en z’n vrouw was het een zware tijd. Zij sliep in een B&B in Leuven, hij ging er dagelijks met de trein naartoe – zijn rijbewijs was hij kwijt, al hebben we die zaak ondertussen gewonnen en heeft hij niet langer een levenslang rijverbod. Jelle is een sterke kerel. Een fiere papa ook: hij doet alles voor zijn vrouw en zijn kindje. Moet ik hem dan scheef bekijken omdat hij fouten heeft gemaakt? Hij blijft mijn kind, en voor mijn kinderen doe ik alles.»

HUMO Jelle en zijn jongere broer Kenzo waren nog prille tieners toen jij en hun moeder scheidden. Dat verliep niet in de beste verstandhouding.

Borkelmans «De rechter – iemand zonder kinderen nota bene – had beslist: Jelle bij mij, Kenzo bij haar. Onbegrijpelijk, mijn advocaat stond aan de grond genageld. Jelle is die scheiding van zijn broer nooit te boven gekomen. Pas jaren later zijn we ook te weten gekomen dat hij werd gepest op school. Zwaar gepest. Dat is allemaal in zijn hoofd gaan spelen. Voor hetzelfde geld had ik hem nu niet meer, want wat doen gasten vaak in zo’n situatie? Die springen van een brug. Daarom zeg ik nu tegen mijn jongste dochter (uit zijn tweede huwelijk, red.): ‘Als je ergens mee zit, spréék!’»

HUMO Voel je je schuldig?

Borkelmans «Scheidingen vallen soms niet te vermijden. Ben je daarom een slechte vader? Nee, maar de kinderen zijn altijd de dupe en dat neem je sowieso op jou. Mijn zonen zijn hun beide ouders altijd blijven zien. Dat moet ook. Op de babyborrel voor Chloë zag ik hun moeder en heb ik haar proficiat gewenst met ons eerste kleinkind. Daar gaat het dan om, niet om ons.»

HUMO Sinds vorig jaar geef je voetbaltraining in de gesloten instelling in Ruiselede. Vanwaar dat engagement?

Borkelmans «Misschien omdat ik heb gefaald als vader? Als ik zie hoe de huidige generatie voetballers hun gezin en hun kindjes missen, dan begrijp ik dat. Zij zijn nog meer dan wij in onze tijd van huis weg. Ik kan de klok niet meer terugdraaien, maar het werk in Ruiselede geeft veel voldoening. Elke woensdag geef ik er training, en twee keer per maand spelen we een wedstrijd. Jelle is zelfs een paar keer mee geweest, maar door zijn job kan dat nu niet meer.»

undefined

'Mijn zoon zat twee maanden in voorlopige hechtenis, zonder één keer te zijn verhoord. Hij moest boeten vanwege zijn naam'

HUMO Het leven heeft je niet gespaard. Hoe ben je al die jaren toch overeind gebleven?

Borkelmans «Door positief te denken. Dat zeg ik ook tegen de jongens in Ruiselede: ‘In de ogen van anderen zijn jullie slecht, voor mij niet.’ Sommigen hebben twee, drie, vier kansen nodig: van mij krijgen ze die. Het zijn geen moordenaars. Ze zitten daar wegens zware feiten, maar er zijn slechtere mensen.

»Mentaal ben ik zeer sterk. Mijn vrouw zegt: ‘Jij legt je neer en je slaapt.’ Dat is ook zo. Geleerd van mijn psycholoog. Mijn scheiding, de problemen met m’n kleindochter: als de wedstrijd er aankwam, kon ik het zonder probleem van me af zetten. Omdat het moet, en omdat de koolmijn het mij zo heeft geleerd. Daar, in de mijn, heb ik de waarde van het leven leren kennen. Nooit wist je of je op het eind van de dag het daglicht zou terugzien. Als je dan toch weer boven kwam en het licht je in de ogen viel, dan had je wel iets van ‘Wauw! Mooi!’ Tijdens het EK heeft me dat erg geholpen.»

HUMO Je optimisme is onverwoestbaar. Waar blijf je ’t toch vandaan halen?

Borkelmans «Met mijn huidige vrouw ben ik iemand tegengekomen die even optimistisch is als ik. Als ik in het buitenland ben – en dat was de voorbije vier jaar vaak het geval – stuur ik haar dagelijks berichten. Het gebeurde geregeld dat we met de hele staf en spelersgroep samenzaten en ze me zeiden: ‘Allee Borkel, zit je weer te berichten?’ ‘Jongens,’ antwoordde ik dan, ‘dat is mijn liefde.’ Sommigen belden maar eens om de drie dagen naar huis: ik kon dat niet. Mijn vrouw is altijd bij mij. Wij maken veel plezier, ook met de kinderen: het is mijn manier om door het leven te gaan. Als ik sterf, mag er volop ambiance zijn: er is al genoeg miserie in de wereld. En natuurlijk heb ik veel meegemaakt, maar ik kan ermee leven. Ik heb hard gewerkt voor wat ik heb bereikt. Domme dingen gedaan ook, en veel geld verloren, maar ik onthoud altijd het positieve. En zie ik er niet nog goed uit op mijn 53ste? (lacht)»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234