Het beste volgens Humo in 2014: de boeken

2014 was het jaar van de non-fictie. De wereldwijde veroveringstocht van Thomas Piketty en Naomi Klein zette twee oververhitte hangijzers onwrikbaar op de agenda: de ongelijkheid en de klimaatverandering, beide ontredderend en ontwrichtend. Dit demonische duo wordt in Humo’s eindejaarslijstjes omringd door een breed aanbod aan heerlijke romans, nu eens beschutting biedend tegen de onheilstijdingen en dan weer ze empathisch uitdiepend.


De fictie Top 10 van:

1 Rachel Kushner ‘De vlammenwerpers’

Reno reist vanuit het westen naar New York, haar droom om landschapskunstenares te worden achterna. Algauw belandt ze bij de fine fleur van de Amerikaanse kunst, op de snelste motor uit de geschiedenis en bij de Autonomia-protestmars in het Rome van de Rode Brigades. Rachel Kushner schakelt met lef tussen New York en Italië, verkent de raakpunten van verschillende werelden en bericht verrassend over het eeuwige duel tussen mannen en vrouwen. Het boek van het jaar.


2 Phil Klay ‘Oorlogsverhalen’

Irak-veteraan Phil Klay debuteert met een splinterbom: in twaalf verhalen vertellen evenveel militairen over hun traumatiserende wedervaren, in de hitte van de strijd en de woestijn én na hun diensttijd aan het thuisfront. Die twaalf scherven leggen samen een onthutsend mozaïek dat het complexe gelaat van de Irak-oorlog toont. Met de trefzekerheid van een literaire sniper analyseert Klay het leven in een hel met zelfmoordaanslagen en bermbommen, shellshock en guerrilla, obsceniteit en gruwel.


3 Leonard Nolens ‘Opzichtige stilte’

Leonard Nolens vindt woorden voor wat onzegbaar is, geeft vorm aan het onnoemelijke. Te midden van lotgenoten evoceert hij de dagelijkse routine van een gehavend gezelschap dat onder medisch toezicht van drank, pillen of coke afgeholpen wordt: ‘Wij niksen de klok rond en fiksen het gat in ons hoofd.’ ‘Uitersten maken solisten als wij solidair’ luidt het – een regel als een boodschap aan een tijdsgewricht, in de zoveelste klassieke cyclus in een indrukwekkend oeuvre.


4 Dave Eggers ‘Uw vaderen, waar zijn zij? En de profeten, leven zij voor eeuwig?’

Een zevenvoudige kidnapper registreert, hoewel niet helemaal helder in het hoofd, ‘de onvermijdelijke ineenstorting van alles wat ooit zeker leek’. Hij hekelt het gebrek aan een maatschappelijk project in het Amerika van vandaag en raakt met zijn bijtende cultuurkritiek aan ongemakkelijke waarheden. Met deze lichtvoetige en bescheiden roman, volledig opgebouwd uit dialogen van een indrukwekkende taalgevoeligheid, empathie en dramatische kracht, toont Dave Eggers zich opnieuw de maatschappelijk meest relevante Amerikaanse schrijver van deze tijd.


5 Nina Weijers ‘De consequenties’

Het Nederlandstalige debuut van het jaar is een kunstenaarsroman. Minnie Panis vertrekt vanuit haar eigen leven voor haar conceptuele kunstwerken, die perceptie, intimiteit en identiteit onderzoeken. Nina Weijers formuleert cerebraal maar doorleefd, hanteert een ironische afstandelijkheid die het onverwacht goed kan vinden met ernst en wezenlijkheid, en toont zich een gulle stilist en levenswijze nieuwkomer – gepaste troeven om een overdadig verhaal over de consequenties van een drukkende kindertijd ruimschoots spannend en relevant te houden.


6 Werner Bräunig ‘Rummelplatz’

De 25ste verjaardag van de val van de Berlijnse Muur werd gepast gevierd met de publicatie van een baksteen van een roman: ‘Rummelplatz’, in 1965 verboden door de DDR-autoriteiten. In zijn drukkende kroniek van het fictieve DDR-dorpje Bermsthal vlak na de Tweede Wereldoorlog, borstelt Werner Bräunig de verweesde ontgoocheling van de arbeiders van de uraniummijn en hun families. De losbandige stijl en hypnotiserende vaart illustreren de subversieve kracht van verhalen.


7 Jeroen Brouwers ‘Het hout’

Jeroen Brouwers evoceert de beklemmende duisternis van een jongenspensionaat anno 1953. Zijn roman ontleent zijn naam aan de pernambukhouten strijkstok waarmee leerlingen worden getuchtigd als voorspel tot erger. Broeder Bonaventura staat erbij, kijkt ernaar en verbijt zijn woede. Tot hij uiteindelijk handelt, geleid door het hartverwarmende licht van de liefde dat in het laatste kwart van de roman de donkerte breekt. Brouwers’ fonkelende taalpracht beklijft, verrast en betovert.


8 Silvia Avallone ‘Marina Bellezza’

In het leeggebloede Noord-Piemonte laait een tienerliefde na jaren onbedwingbaar terug op. Maar de toekomstbeelden van de geliefden stroken niet: Marina hoopt hun terneerdrukkende geboortestreek achter zich te laten middels een zangcarrière, Andrea wil ze in ere herstellen door in de bergen een boerderij te beginnen. Silvia Avallone verkent de puinhopen na twintig jaar Berlusconi en verbeeldt het verlangen naar een maatschappij waarin het leven het kapitaal dicteert, en niet omgekeerd.


9 Gustaaf Peek ‘Godin, held’

Gustaaf Peek heeft een vorm en een toon gevonden die het mysterie, de vervoering en de teleurstelling van de liefde eer bewijzen. De focus van zijn roman ligt bij de onstuimige drift van het liefdespaar Tessa en Marius, wier verhaal Peek achterstevoren vertelt. Het maakt hun tintelende verlangen verrassend tastbaar voor de lezer. Deze roman over de beroezende liefde weet het heimwee naar de onbetamelijke oerkracht van Jan Wolkers te stillen.


10 Haruki Murakami ‘De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren’

Tsukuru Tazaki, als student ruw verstoten uit een hecht vriendengroepje, reconstrueert zestien jaar na de feiten de noodlottige gebeurtenissen die zijn leven tot een feest van doelloosheid en hunker gemaakt hebben. Haruki Murakami verkent als vanouds het grensgebied tussen droom en werkelijkheid, maar gaandeweg laat de Japanse grootmeester de hocus pocus steeds meer achterwege in zijn haast testamentaire roman over het verstrijken van de tijd en het verliezen van de eeuwige jeugd.

De non-fictie top 10 volgens (ms)

1 Thomas Piketty ‘Kapitaal in de 21ste eeuw’

‘Het belangrijkste boek van het jaar – misschien wel van de komende tien jaar,’ schreef The New York Times, en al hadden we tijdens de lectuur zelf een dipje zo rond pagina 432 (‘Pareto en de illusie van stabiele ongelijkheid’), we hebben niet de neiging de krant ongelijk te geven: het is een enorme prestatie van Frankrijks slimste en bescheidenste om het debat over het verdelingsvraagstuk wereldwijd op de kaart te hebben gezet. Dat een boek dit soort kracht kan hebben, waren we bijna vergeten: het nieuwe ‘Das Kapital’ volstaat op zich al om van 2014 het jaar van de non-fictie te maken.


2 Philipp Blom ‘Alleen de wolken. Cultuur en crisis in het Westen 1918-1938’

De historicus Blom, een Duitser die in Wenen in het Engels zit te schrijven, brak door met zijn boek ‘De duizelingwekkende jaren: Europa 1900-1914’, en brengt nu een even geslaagde evocatie van het interbellum: de politieke én de culturele geschiedenis, de grote lijnen én de details vinden elkaar in een soepel relaas. En het verhaal van de moderniteit heeft ook een moraal: Blom wijst de cultus van de markt ferm af.


3 Naomi Klein ‘No time. Verander nu voor het klimaat alles verandert’

Zeven vertalers kwamen hier aan te pas, maar de Engelse ondertitel blijft de beste: ‘Capitalism vs. the Climate’. Want Naomi Klein is niet bepaald voor een enge aanpak van het klimaatprobleem. Voor haar is redding alleen mogelijk als het hele economische systeem op de schop gaat. Klein komt zich laat in het debat mengen, maar omdat ze het doet met de drive en de intelligentie die we kennen van ‘De shockdoctrine’ en ‘No Logo’ is het geraden van haar argumenten kennis te nemen. En van haar citaten: ‘Hoe treurig is het te bedenken dat de natuur spreekt, maar de mensheid niet luistert.’ (Victor Hugo, 1840.)


4 George Packer ‘De ontluistering van Amerika. Een geschiedenis van het nieuwe Amerika van binnenuit’

Packer, briljant essayist in The New Yorker, pakt het een keer groter aan met een poging het Amerika van de laatste decennia te vatten in een lappendeken van verhalen die onbekende Amerikanen en beroemde landgenoten als Oprah Winfrey, Raymond Carver en Colin Powell hem ingeven. Packer opent de ogen, zonder te beleren.


5 Jonathan Holslag ‘De kracht van het paradijs. Hoe Europa kan overleven in de Aziatische eeuw’

Een geëngageerd wetenschapper die met een prettig breed blikveld en een gevarieerde aanpak onderzoekt waarom ons tijdsgewricht naar het angstzweet van miljoenen onzekere mensen ruikt, en ook nog eens een uitweg uit de crisis aanwijst, dat wil je toch meemaken?


6 Ludo De Witte ‘Huurlingen, geheim agenten en diplomaten’

De Witte schreef een complement bij zijn vermaarde boek over Lumumba dat tot de Lumumba-commissie leidde. Dit keer zoomt hij in op de rellen van 1964 en de prille jaren van dictator Mobutu en zijn westerse steunpilaren. Indrukwekkend speurwerk, noodzakelijk boek.


7 Peter Vermeersch ‘Ex. Over een land dat zoek is’

De afgelopen jaren heeft Peter Vermeersch het gewezen land Joegoslavië op allerlei manieren bereisd. De politiek wetenschapper, slavist én dichter in hem verenigen hun krachten voor een immer boeiend, immer gratieus geschreven verslag van een reis door het dagelijkse Kosovo, Servië, Bosnië, Montenegro en Kroatië.


8 Luc Huyse ‘De democratie voorbij’

Versterk de staat. Tem de markten. Mobiliseer de bevolking. Onze prominentste politicoloog schudde al vroeg in dit activistische jaar de burgers wakker met een analyse van onze kaduke democratie. En ook de remedies staan erbij, in dat heldere proza dat we al decennia van Huyse gewend zijn.


9 Pieter Waterdrinker ‘De correspondent’

‘De literatuur is voor de meesten een sterfgeval.’ Pieter Waterdrinker is een romancier die maar wat graag van zijn pen zou kunnen leven, maar dat niet kan, en daarom ook als journalist in Moskou en Leningrad werkt. Gelukkig, want het bezinksel van zijn correspondentschap levert oersterke verhalen op.






10 Bernard Dewulf ‘Toewijdingen. Verzamelde beschouwingen’

In zijn essays over beeldende kunst organiseert Dewulf altijd een spannende competitie tussen zijn kijk- en schrijflust. Eerder bundelde hij ze in ‘Bijlichtingen’, ‘Naderingen’ en ‘Verstrooiingen’, en voor de bundeling van de bundelingen, met enkele toegiften, vond de dichter alweer een passende titel: ‘Toewijdingen’.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234