Het buikgevoel van Wine Dierickx ('Plan Bart')

Wanneer Wine Dierickx de hal van de Rotterdamse Schouwberg betreedt, is de diagnose snel gesteld: hoogzwanger. Dat is toevallig precies de toestand waarin Sarah, haar personage in de romantische komedie ‘Plan Bart’, op niet geheel conventionele wijze probeert te geraken.

Regisseur Roel Mondelaers kreeg het idee voor ‘Plan Bart’ op een feestje: een vriendin deed daar haar beklag over een net beëindigde relatie. En hoe zou ze nu nog ooit aan kinderen geraken? Waarop een andere vriend opperde dat hij wel wilde meewerken aan een bezwangering, als ze tegen haar 35ste nog geen geschikte vent had gevonden. Een verhaal dat Mondelaers model vond staan voor bepaalde keuzes waarmee een mens geconfronteerd wordt. Op een gegeven moment moet je springen, anders gebeurt er niks – die gedachte.

HUMO Wanneer heb jij laatst gedacht: ‘Springen, Wine, anders gebeurt er niks’?

Wine Dierickx «Toen mijn vriend en ik een kindje maakten (lacht). Dat was een heel bewuste keuze: ‘Als ik het nu niet doe...’ Ik wist al langer dat ik een kind wilde. Alleen is mijn liefdesleven lange tijd nogal woelig geweest, waardoor een kind nooit de natuurlijke uitkomst van een relatie was. Ik heb zelfs een tijdlang gedacht dat kinderen misschien niet voor mij waren weggelegd. Nu paste dat voor het eerst wél in mijn relatie. Mijn vriend (de Nederlandse acteur Ward Weemhoff, red.) en ik zijn nu vier jaar samen. Die kinderwens was er bij ons allebei. Alleen is hij vijf jaar jonger en was zijn drang om eraan te beginnen minder groot dan de mijne. Maar hij vond het niettemin prima.»

HUMO Wat als hij dat plots niet meer prima had gevonden, zoals het lief van Sarah?

Dierickx «Ik snap wel dat Sarah plots in paniek raakt en met iets als ‘plan Bart’ op de proppen komt. Zo’n gek idee leek me dat niet eens. Had ik me dat niet zo vlotjes kunnen inbeelden, dan had ik de rol ook niet zo graag gespeeld, geloof ik. Er zijn ook vrouwen die naar een exotisch eiland trekken, met één of andere gast naar bed gaan en dan een mooi mulattenkindje krijgen. Persoonlijk zou ik het liever niet op die manier doen, maar je weet nooit – hormonen kunnen heftig zijn.

»Gek hoe het thema van de film en mijn persoonlijke leven zich hebben verweven. Toen ik het scenario van ‘Plan Bart’ las, speelde het kinderthema al een tijd door mijn hoofd. Ik was toen 34 en kreeg steeds vaker de vraag: ‘En... wanneer gaan jullie eraan beginnen?’ Soms stoorde dat me wel. Mensen met kinderen durven zich weleens superieur te voelen aan mensen zonder. Waarom? Je kunt een even vol leven leiden zonder kinderen. Maar tegen dat we de laatste scènes filmden, was ik zelf zwanger.»

HUMO Was je het soort meisje dat al van jongs af met een prematuur mamagevoel rondloopt?

Dierickx «Absoluut niet. Ik was ook geen stoere meid, tot mijn spijt. Ik hing heel erg aan mijn broer en zus – ik ben het middelste kind, met telkens twee jaar ertussen. Eerst sliep ik samen met mijn zus op een kamer. Toen zij haar eigen kamer kreeg, ging ik bij mijn broer slapen. Na een tijdje kreeg ik ook mijn eigen kamer, maar zelfs dan ging ik altijd bij één van de twee anderen logeren: dan pakte ik mijn matras en legde ik die bij één van hen in de kamer. Ik heb me dus altijd enorm genesteld in ons gezin.

»Later, toen ik toneel ging studeren in Maastricht en op kot ging, heb ik erg moeten wennen aan het alleen-zijn. Ik wist echt niet waar ik het had als ik in die kamer zat, met niemand om tegen te praten. Ik kende dat niet. Ik was me ook overbewust van mijn alleen-zijn. Pas na een tijd slaagde ik erin om alleen te zijn zónder voortdurend te denken: ‘Hè, ik ben alleen.’ Ik heb in Maastricht dan maar snel een lief gezocht – dat was mijn oplossing (lacht). Intussen kan ik enorm genieten van in mijn eentje zijn, ‘maar ik heb het moeten leren.

»Misschien klink ik nu als een ongelofelijk huiselijk type. Dat ben ik niet. Avontuur, het exotische heeft me altijd aangetrokken. We woonden in Sint-Niklaas, maar op mijn veertiende ben ik in Antwerpen muzische vorming gaan studeren. Dat was een bevrijding. Dat dubbele heb ik nog steeds: ik hecht me erg aan mensen, heb vriendschappen die ver teruggaan, maar ik krijg het snel benauwd als ik te lang op één plek blijf hangen. Het was ook mijn keuze om later ver van huis, in Nederland, te gaan studeren. Eigenlijk wilde ik naar de toneelschool in Amsterdam. Toen ik afstudeerde aan de middelbare school, was het om de één of andere reden ín om naar Nederland te trekken. Op een dag vertelde ik Eva Van Der Gucht, die mijn beste vriendin speelt in ‘Plan Bart’ en met wie ik op school zat, over mijn ambitie om, net zoals zij, naar Amsterdam te gaan. Waarop zij: ‘Maar Wine, die audities zijn al begonnen!’ Ik heb nog huilend aan de telefoon gehangen met een meneer van die school, maar ik mocht alleen nog auditie doen voor de afdeling kleinkunst en dat wilde ik niet. Toen is het Maastricht geworden. Daar ben ik achteraf blij om. Niet omwille van de stad – na vier jaar had ik het er wel gezien – maar omdat het zo’n degelijke opleiding was. En ik heb er mijn kompanen van Wunderbaum ontmoet, het theatergezelschap waarmee ik sinds mijn afstuderen voorstellingen maak.»

Zomaar een lulverhaal

HUMO Bij welke ouder valt jouw acteertalent te traceren?

Dierickx «Geen idee. Mijn ouders zijn allebei psycholoog. Als kind zat ik op ballet, speelde ik piano, deed ik toneel. Bij ons thuis was de muziekschool vanzelfsprekend, maar al de rest deed ik op eigen initiatief, beïnvloed door mijn vriendinnetjes. Ik herinner me wel dat mijn vader met ons toneelstukjes maakte op familiefeesten. Dan schreef hij een tekst en terwijl hij die voorlas, beeldden de kinderen alles uit, compleet met oneliners.

»Ik heb nooit een drang gevoeld om per se op een podium te gaan staan om applaus te krijgen. Mijn fascinatie voor theater is ontstaan toen we in de lagere school met de bus naar het KJT gingen, nu HetPaleis. Het had meer te maken met nieuwsgierigheid: wat gebeurt er achter die coulissen? Dat had voor mij iets magisch en ik wilde dat doorgronden. Zodra ik zelf begon te spelen, was het me te doen om de roes die ik voelde. Ik ging er op een heel kinderlijke manier helemaal in op. Helaas leer je die roes ook een beetje af op de toneelschool: daar leer je om niet alleen zélf in die roes te kruipen, maar het publiek in een bepaalde toestand te brengen. Een ontnuchterende gedachte. Of klink ik nu te zweverig? (lacht)»

HUMO Heeft acteren je nog meer bijgebracht?

Dierickx (knikt) «Ik heb nu vrede met mijn introverte kantje. Vroeger was ik zo verlegen en daar worstelde ik mee. Eén-op-ééncontacten vielen nog mee, maar luidop lezen in de klas? Vond ik vreselijk! Op de toneelschool gruwelde ik ervan als we in groep iets over onszelf moesten vertellen. Dan werd ik zo rood als een tomaat. Ik was bang om iets verkeerds te zeggen, om me belachelijk te maken. Maar op het toneel kan ik mezelf wijsmaken dat ik vanuit een personage spreek. Daar voel ik een vrijheid die ik niet voel als ik in naam van mezelf moet spreken. Dat is natuurlijk bullshit: ik toon wél veel van mezelf op toneel.»

HUMO Gebruik je acteren dan als een schild?

Dierickx «Nee. Eerder een wapen, waarmee ik de wereld kan toespreken.

»Ik haat het om onvoorbereid opeens het woord te moeten nemen. Alleen al de vraag ‘Wat vind jij daar nu van?’ voelt als een aanval. Waarom moet ik dat delen met jou? Misschien ook omdat ik altijd een eerlijk antwoord wil geven. Ik haat het om zomaar een lulverhaal op te hangen, gewoon omdat het goed klinkt. Ik sta altijd te kijken van acteurs die wel die handigheid hebben om zich overal uit te lullen. Misschien heb ik dat ooit zelfs bewonderd, maar nu denk ik toch vooral: ‘Geef mij maar oprechtheid, ook al komt het eruit als gestuntel.’

»De rust die ik nu heb gevonden, heeft alles te maken met mijn zwangerschap. Ik ben zelden zo rustig geweest als nu. Ik heb het gevoel dat ik aan iets werk, zonder dat ik er veel voor hoef te doen. Het gaat vanzelf.»

HUMO Jij wordt geen overbezorgde mama?

Dierickx «Natuurlijk flip ik ook weleens. Laatst waren mijn vriend en ik crèches aan het googelen en toen kreeg ik het helemaal benauwd. Ik zag mezelf al zo’n klein baby’tje aan één of andere vreemde vrouw overhandigen. Ik wist meteen: ‘Nee, dat wil ik niet.’ Misschien schuilt er dus toch een overbezorgde moeder in mij.

»Ik ben niet van plan die crèche eeuwig uit te stellen, maar wel voor het eerste jaar of zo. Ik wil dat nieuwe leven graag een goeie start geven. Ik heb me zo hard verheugd op dat kindje, dat mijn job er best even voor mag wijken. Ik bekijk het zo: ‘Misschien word ik ooit 80. Wat is dan één jaartje in een heel leven?’ Ik ben ook al wat ouder, waardoor ik kan denken: ‘Een project meer of minder maakt me geen zak uit.’»

HUMO Wat voor mama zie je jezelf worden?

Dierickx «Ik wil mijn dochter – het is dus een meisje – vooral niks opdringen. Elk kind is anders. Dat apprecieer ik aan mijn ouders: ze hebben hun kinderen nooit als eenheidsworst behandeld. Er waren geen vaste regels; beslissingen werden op het moment zelf en op het gevoel genomen. Zo mocht mijn zus al snel alleen met een vriendinnetje op reis en ik niet. Ik was te losgeslagen, te naïef. Ik kon daar wel in komen. Ik was een laatbloeier. In alles. Fysiek – ik was klein, kreeg laat borsten – maar ook mentaal: ik ben lang stiekem met mijn poppen blijven spelen. Tegelijk zat ik ook al met vriendjes in mijn hoofd. Dan frustreerde het me wel dat ik zo’n laatbloeier was, want die jongens zagen me niet staan. Die gingen voor de vroegrijpe meisjes.

»Ik heb niet het gevoel dat ik heb gepuberd. Mijn broer en zus waren veel heviger als puber en fungeerden dus perfect als bliksemafleider. Later, toen ik het huis al uit was, heb ik wel een fase gehad waarin het wat botste met mijn ouders. Alsof ik toen plots wél mijn positie in het leven moest zoeken.»

HUMO Typisch voor een middelste kind?

Dierickx «Misschien wel, ja. Omdat ik nooit strijd heb moeten leveren met mijn ouders, kan ik nog altijd geen ruzie met hen maken. Zeker niet met mijn vader – met mijn moeder lukt dat iets beter. Ik ervaar dat als een gemis. Ik kan jaloers zijn op mijn zus, die wel stevige discussies met mijn vader kan hebben. Dan denk ik: ‘Misschien hebben ze een diepere band met elkaar.’ Niet dat mijn vader en ik elkaar niet graag zien. Het is eerder het omgekeerde: we zien elkaar zo graag dat we elkaar iets te vaak sparen.»

Met liefde uit elkaar

HUMO Je woont nu in Amsterdam, dus zal je kindje als Nederlandse opgroeien. Levert dat haar voordelen op?

Dierickx «In Amsterdam hangt er veel positiviteit. De lucht kleurt er blauw, terwijl ik die in Sint-Niklaas eerder grijs vind. Nederlanders lijken over een optimisme te beschikken waar het de sombere Vlaming wat aan ontbreekt. Maar ik sluit niet uit dat we ooit weer in België gaan wonen. Ik vind het zelf prettig dat ik hier een buitenstaander ben. Ik woon hier graag, maar ik hoef niet per se Nederlander te zijn. In België ben ik dan weer de Nederlandse. Nergens echt bij horen, niet te traceren zijn: dat vind ik prima. Wat me vooral bezighoudt, is mijn wens om mijn dochter in een liefdevolle relatie te zien opgroeien. Dat ze ziet dat haar ouders van elkaar houden. Ik hoop dat me dat lukt.»

HUMO Je wil haar hetzelfde warme nest geven als je zelf hebt gekend.

Dierickx «Mijn ouders hebben zeker geen conflictloze relatie. Ze waren altijd warm naar de kinderen toe, maar niet zo erg naar elkaar. Ze zijn erg verschillend en eigenzinnig. Misschien dat ik daarom zo’n romantisch idee heb over hoe Ward en ik warmte voor elkaar moeten blijven tonen.»

HUMO Heeft de liefde je tot dusver meer plezier dan verdriet verschaft?

Dierickx «Het plezier overheerst, al heeft mijn liefdesleven ook wel maffe wendingen gekend. Sinds mijn vijftiende ben ik van de ene vaste relatie in de andere gerold, soms met een overlap. Op een gegeven moment ontwaarde ik er zelfs een angstwekkende structuur in: elke relatie bleef drie jaar duren en dan was het op. Alsof ik de kaap van de drie jaar nooit wist te ronden, alsof de chemie na drie jaar steevast was uitgewerkt. Het einde van die liefdes ging ook nooit zonder slag of stoot, ook als ik degene was die er een punt achter zette. Een relatie die ophoudt, vind ik het droevigste dat er is. Misschien ook omdat ik altijd met veel liefde uit elkaar ben gegaan. Geen enkele ex is een vijand. Ik deed er ook altijd heel lang over om na een relatie afscheid te nemen – je hebt die persoon tenslotte intens graag gezien. (Huivert) Ik mag er niet aan denken dat het ooit nog uit raakt met mijn lief. Nee, dit klopt. Het is niet voor niks dat we nu een kind krijgen. In het begin vond ik ons nochtans niet eens zo goed bij elkaar passen. Ik dacht net: ‘Nu moet ik eens iemand ontmoeten die wat rijper is.’ En dan val ik op zo’n jonge snaak! Maar misschien zorgt dat er net voor dat we gefascineerd blijven in elkaar.»

Zeeën van vrijheid

HUMO Na ‘Smoorverliefd’ en ‘Het varken van Madonna’ is ‘Plan Bart’ je derde romantische komedie op rij.

Dierickx «Daarom heb ik eerst getwijfeld: moet ik wel in dat genre blijven hangen? In het theater ben ik ook niet met dat genre bezig. Ik had plots angst om in een vakje te belanden. Maar het enthousiasme van Roel heeft me overtuigd.»

HUMO Voor sommige critici smaakte de film te veel naar suikerzoete romcoms. Die laten we beter aan Hollywood over, klonk het.

Dierickx «Niet mee eens. ‘Aanrijding in Moscou’ was ook een romcom én een supergoeie film. Waarom zou je een genre uitsluiten? Ik kijk vol verwachting uit naar ‘Welp’, de eerste Vlaamse horrorprent. We weten dat we goed zijn in Vlaamse klei-films, maar we moeten ons vooral niet daartoe beperken.»

HUMO Had je de kritiek verwacht?

Dierickx «Telkens als de laatste filmscène is ingeblikt, is mijn eerste gedachte: ‘Help, nu kan ik niks meer veranderen!’ Als ik met Wunderbaum een voorstelling maak, dan voel ik me verantwoordelijk voor het geheel. Maar in een film ben je maar één schakel. Dan moet je loslaten en da’s best eng.»

HUMO Met Wunderbaum maak je vooral voorstellingen waaruit een groot engagement spreekt, en een geloof in de maakbaarheid van de samenleving.

Dierickx «Mijn ouders hebben een tijdlang een centrum voor kinderen met een mentale beperking gerund. De mensen die er werkten, waren allemaal vrienden van de familie en samen met hun kinderen heb ik een idyllische kindertijd beleefd. We gingen naar hetzelfde buurtschooltje en na school trokken we naar het centrum om er samen met de gehandicapte kinderen te spelen. Het voelde heel erg hippie, met zeeën van vrijheid. We leerden er ook omgaan met kinderen die anders zijn. Ik heb er een levenslange empathie aan overgehouden.

»Na een aantal jaren is het centrum failliet gegaan. Mijn ouders waren heel idealistisch en te weinig zakelijk. Geld interesseerde hen niet, ze waren alleen bezig met de Goeie Zaak. Daar moet ik soms aan denken als ik mezelf nu met Wunderbaum bezig zie. In hun centrum hadden mijn ouders een democratisch overlegmodel. Ze waren erg tegen autoriteit. Mijn vader is wel de laatste die een ander wil zeggen wat-ie moet doen. Zo werken wij in het collectief ook: iedereen op gelijke voet. Ik kan niet goed tegen autoritaire mensen. Dan denk ik al snel: ‘Wat denkt die wel?’»

HUMO Met ‘The New Forest’, jullie huidige project dat vier jaar in beslag zal nemen, proberen jullie de samenleving een nieuwe invulling te geven.

Dierickx «In de eerste voorstelling van ‘The New Forest’ dachten we na over de democratie. We denken te veel dat democratie een eindpunt is, maar willen we verder gaan, dan zal ook de democratie moeten evolueren.»

HUMO Er lijken wel steeds minder mensen te zitten wachten op het engagement van het theater. Kijk maar naar hoe er met de hakbijl in de cultuurbudgetten wordt gesnoeid.

Dierickx «Ik vind het best om theater als medium ter discussie te stellen. Daarom proberen we met Wunderbaum het theater ook open te breken: we geven seminaries, werken heel vaak op locatie, en zijn nu een documentaire aan het maken. Maar ik sta wel te kijken van de negativiteit, de vijandigheid bijna, die er heerst tegenover kunstenaars in het algemeen. Een paar jaar geleden heeft de Nederlandse cultuursector een besparing van 20 procent moeten slikken. Veel gezelschappen zijn verdwenen. Die mokerslag valt niet zomaar te herstellen. ‘Een linkse hobby’, zo wordt theater hier nu weleens genoemd. Terwijl de ziel van een samenleving toch vaak in de kunst zit. Ik was altijd trots dat we in België kennelijk meer waarde hechten aan cultuur. ‘Daar zijn ze nog niet zo zot geworden,’ dacht ik. Tot nu, dus.

»Het is waar: misschien gaat maar 1 procent van de bevolking naar het theater. Maar daaruit mag je niet besluiten dat het geen belang heeft. De tendens is om de massa te verheffen tot de norm, maar de massa heeft nog nooit de wereld veranderd. Je hebt kantelaars nodig om dingen in beweging te zetten, mensen die in hun eentje met een initiatief komen en dan ook durven te springen. De massa springt niet. En dan gebeurt er niks.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234