Het einde van de privacy

'Telefoons, kleding, auto's, laptops, allerlei gewone dingen uit ons dagelijks leven verraden waar we zijn, hoe het met ons gaat en waar we naartoe gaan. Wíllen wij dat?' Dat is de pertinente vraag die Raf Jespers, advocaat en mensenrechtenactivist, zich stelt in zijn boek 'Big Brother in Europa' (uitgeverij EPO).


Raf Jespers «Je wordt 's morgens wakker met het alarm op je mobieltje, je zet de computer aan en kijkt welke berichten er zijn binnengekomen, je chat, je gaat naar Facebook, tikt wat zinnen in, je loopt naar buiten langs bewakingscamera's, je koopt iets met je kredietkaart, je laat het op een klantenkaart zetten, je stapt een bewaakte parking in. Je neemt je chipkaart van je werk en betaalt daarmee een middagmaal. Je googelt iemand die je gisteren hebt ontmoet. Je bestelt een reis via internet. Je gaat naar de fitness: je hartslag wordt opgeslagen in de computer. En al die dingen worden ergens opgeslagen.»


HUMO We worden constant in het oog gehouden?

Jespers «De maatstaf is: als het technisch mogelijk is, dan moet het ook maar gebeuren. Als je mobiele telefoon aanstaat, stuurt die een signaal naar antennes: zo kan je constant worden opgespoord. Zo zijn weliswaar al veel misdrijven opgelost, en dat is natuurlijk goed, maar het gaat veel verder. Als je alle mobieltjes die een signaal sturen naar dezelfde antenne aan mekaar linkt, kan je nagaan wie wie ontmoet of wie naar welk evenement gaat. En bellen en sms'jes versturen met je gsm is ook helemaal niet veilig. Niet voor niets wil de Belgische Staatsveiligheid dat de regeringsleden en topambtenaren hun BlackBerry's inleveren.

»Autorijden wordt ook riskant. Vanaf 2013 zullen alle nieuwe auto's uitgerust zijn met een soort zwarte doos: het Cooperative Vehicle Infrastructure Systems (CVIS). Daarmee zullen overheidsdiensten je overal in Europa kunnen traceren. Zo'n box zendt een signaal uit dat kan worden opgepikt om je snelheid te controleren, om rekeningrijden toe te passen, om de verkeersstromen in goede banen te leiden enzovoort. Je rijgedrag, waar je wanneer bent, of je gewoon thuis geparkeerd staat of ergens anders, het wordt allemaal vastgelegd. Voor chauffeurs van koerierbedrijven is dat nu al zo: hun chefs weten precies waar ze rijden en hoe lang ze stilstaan. Zonder dat de chauffeur zelf iets hoort of ziet, wordt die informatie vanuit zijn wagen via een simkaart minuut na minuut doorgestuurd naar een server.»


HUMO Het is toch makkelijk en tja, de veiligheid...

Jespers «Het 'in naam van uw comfort' en 'in naam van uw veiligheid' is zoiets geworden als 'in naam van de Vader'.' Ik heb als advocaat in vele processen ervaren dat het privéterrein van mensen niet wordt gerespecteerd. Het doen en laten van sommige van mijn cliënten, in eerste instantie hun gsm-verkeer, werd afgetapt. Niet alleen in strafzaken: een nieuwe wet gaf de staatsveiligheid onlangs verregaande bevoegdheden om brave burgers stiekem in 't oog te houden.

»Zelfs particulieren schrikken er veel minder voor terug om anderen te controleren. Dat doen ze met spyphones: ze zetten ongemerkt speciale software op de mobiele telefoon van hun doelwit, waarmee ze zijn sms-verkeer, zijn telefoongesprekken én de ruimte waarin hij zich bevindt kan afluisteren. In echtscheidingszaken komt het wel eens voor. Het mag officieel niet, maar veel van die software is zo te krijgen.»


HUMO In strafzaken mag het enkel met toestemming van de procureur of de onderzoeksrechter.

Jespers «Ik kan alleen maar vaststellen dat het afluisteren en traceren van gsm's frequent toegepaste onderzoeksdaden zijn. Elk drugsdossier bevat tegenwoordig pakken informatie uit telefoongesprekken. Vroeger waren die dossiers veel dunner.

»En uiteraard wil men de criminaliteit bestrijden, maar die technologie wordt ook gebruikt om bijvoorbeeld andersglobalisten te volgen. Enkele andersglobalisten organiseerden een paar jaar geleden in Luik een wettelijk toegestane betoging. Met het excuus dat ze deel zouden uitmaken van een criminele organisatie, werd hun mailverkeer getraceerd en hun telefoon afgetapt door de politie. Achteraf hebben die mensen 2.000 euro schadevergoeding gekregen van de Belgische staat, maar ze hebben wel eerst voor het Hof van Beroep moeten bewijzen dat ze niets met criminaliteit te maken hadden.»


HUMO Privacy is niet meer heilig, zegt u. Maar kennelijk vinden veel mensen dat niet erg. Het is bijna gênant om te lezen wat mensen over zichzelf op bijvoorbeeld Facebook vrijgeven.

Jespers «Op Facebook zitten nu 500 miljoen mensen. Wil je echt dat wat jij schrijft door 500 miljoen mensen gelezen kan worden? We merken dat diensten als Facebook bereid zijn om eventueel in te grijpen tegen mensen die sociaal en politiek actief zijn. De CIA investeert in Facebook.»


HUMO In uw boek citeert u de onderzoeksjournalist Walter Goobar: 'Facebook wordt gefinancierd door de CIA, niet enkel om agenten te rekruteren en informatie in te winnen, maar ook om geheime operaties op te zetten.' U verwijst ook naar de schrijver Tom Hodgkinson: die noemde in de Britse krant The Guardian enkele mensen die, naast de zeer bekende 'stichter' Marc Zuckerberg, achter Facebook zouden zitten.

Jespers «Eén van die mensen is Howard Cox. Dat is een risicokapitalist die er twee jaar geleden, via zijn onderneming Greylock Venture Capital, voor zorgde dat Facebook een financiële injectie van 27,5 miljoen dollar kreeg.

»Cox zit ook in het bestuur van In-Q-Tel, het investeringsfonds van risicokapitaal van de CIA. Het doel van In-Q-Tel is nieuwe technologieën ontwikkelen om de CIA te helpen. In-Q-Tel heeft een pak geld geïnvesteerd in Visible Technologies, een softwarefirma die gespecialiseerd is in monitoring van sociale media. Het doorzoekt alle socialenetwerksites, kijkt naar YouTube-filmpjes, doorploegt Wikipedia-items. Het screent dagelijks meer dan één miljoen berichten en conversaties op blogs, online forums, Flickr, Twitter en boekverkoper Amazon. En die informatie verkoopt het aan zijn klanten. Die krijgen in real time informatie over wat er op die sites omgaat. En de CIA krijgt systematisch informatie over politieke figuren, journalisten of mensen die zich kritisch zouden kunnen uitlaten. Een Amerikaanse burgerrechtenbeweging heeft onthuld dat de federale Amerikaanse politie met valse profielen inlogt op socialenetwerksites, op zoek naar foto's, persoonlijke informatie en video's.»

Het volledige artikel leest u in Humo 3650 van dinsdag 17 augustus 2010.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234