Het evangelie volgens de haatpredikers: 'Ons land is een uitvalsbasis voor salafistische imams die in heel Noord-Europa preken'

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) heeft de verblijfsvergunning van de vermeende haatprediker Alami abu Hamza afgenomen, en hij wil nog minstens vier anderen aan de deur zetten. Maar houdt hij daarmee ook hun boodschap buiten?

In de moslimwereld zijn al een paar jaar extremistische Korankenners en -uitleggers actief, die moslims voorhouden dat onverdraagzaamheid, de afkeer voor alles wat niet islamitisch is, en vaak zelfs moord en doodslag een heilige plicht zijn. Volgens hen zal de islam binnen afzienbare tijd met geweld de wereld veroveren, met een alleen met bloed te blussen haat voor de kufr – de kafir ofte niet-gelovige – en nog méér voor de apostaat, de afvallige die zijn geloof in Allah heeft verloren. Ze prediken de verheerlijking van de dood, het obscurantisme en de onwetendheid, en verwerpen westerse instituten en ideeën zoals democratie, secularisme, onderwijs, humanisme en objectieve wetenschap. In ruil bieden ze religieus racisme, vrouwenhaat, antisemitisme, strenge kledings- en beharingswetten en de steeds weerkerende oproep tot haat en geweld.

'Het internet is een hopeloze zaak: een Antwerpse radicale groepering liet zich via Skype onderwijzen door hun mentor in... Jemen' Magistraat

Ook in België zijn die predikers actief. El Alami Amaouch (foto boven) alias Alami abu Hamza is zo iemand, maar zijn er meer zoals hij? ‘Zeker,’ zegt directeur André Vandoren van de antiterreurdienst OCAD, die alle informatie over islamradicalisme en -terreur centraliseert. ‘Hoeveel het er exact zijn, weten we niet. De Staatsveiligheid volgt hen op de voet, maar die informatie is strikt vertrouwelijk. Wij weten alleen dat staatssecretaris Francken al één predikant heeft uitgewezen en dat vier andere uitwijzingsdossiers in behandeling zijn.’

‘Veel zullen het er hoe dan ook niet zijn,’ zegt een gespecialiseerde Brusselse magistraat die anoniem wil blijven.

Magistraat «We hebben het hier niet over honderden of zelfs maar tientallen mensen, maar ze kunnen wel een grote impact hebben binnen de islamgemeenschap. Van belang is hoe je de term haatpredikant definieert. Binnen het salafisme, de dominante stroming in de onverdraagzame en reactionaire tak van islam, heb je mensen die een heel conservatieve manier van religiebeleving aanhangen, en je hebt er die de islam met geweld aan de wereld willen opleggen en andersgelovigen naar het leven staan. Dat zijn jihadistische salafisten die volhouden dat de westerse wereld in oorlog is met de islam en die hun volgelingen oproepen om de wapens op te nemen. Zij zijn het ook die mensen naar Syrië of het Kaukasische kalifaat in Tsjetsjenië sturen om zich aan te sluiten bij religieuze guerrillabendes en terreurorganisaties als Islamitische Staat, of zich te laten klaarstomen om in Europa terroristische aanslagen te plegen. Die Korankenners vormen een direct veiligheidsprobleem en worden continu gemonitord door de Staatsveiligheid, justitie en politie.

»Daarnaast heb je ook radicale imams, die wel bij hun toehoorders haat voor niet-islamieten zaaien, maar die niet oproepen tot geweld. Ze leren hun in het Westen wonende volgelingen wel om zich af te keren van de westerse rechtsstaat en democratie. Daarom vormen zij vooral een samenlevingsprobleem. Zij zijn er immers de oorzaak van dat groeiende groepen moslims weigeren deel te nemen aan het maatschappelijke leven. Uiteraard zal ook dat probleem moeten worden aangepakt, want dat kan nooit goed aflopen. De leer van die radicale imams is vaak een opstap voor verdere radicalisering. Men begint bij het traditionele, onverdraagzame salafisme en eindigt bij het jihadistische salafisme, dat de heilige oorlog propageert.»

HUMO Wie zijn die haatpredikers bij ons?

Magistraat «Er zijn een paar bekende namen bij, die de krant al eens gehaald hebben, zoals de Marokkaan Abdelkader Chouaa, uit Verviers, de vanuit Brussel opererende Abdelkrim Aznagui, alias Abou Chayma, en uit Antwerpen komt Tarik Chadlioui (foto links) alias Tarik ibn Ali. Wat bij hen opvalt, is dat ze vaak veel beruchter zijn in onze buurlanden dan hier. De nu door Francken uitgewezen Marokkaan Alami Abu Hamza was niet alleen actief in België. Hij predikt ook veel in Nederland. Ons land lijkt een uitvalsbasis te zijn voor salafistische imams die in heel Noord-Europa preken. Abdelkader Chouaa en Tarik ibn Ali zijn bekend in Frankrijk, Duitsland en Nederland. In België, waar ze hun paspoort gekregen hebben, lijken ze zich meer koest te houden.»


Theo van Gogh

Michaël Privot, directeur van het European Network Against Racism (ENAR) en een bekend islamoloog, kent Verviers goed, en dus ook Abdelkader Chouaa.

Michaël Privot (foto links) «Chouaa moet je situeren in de extreme religieuze stroming van Alami abu Hamza, die je Berbers-salafistisch kunt noemen. Maar in tegenstelling tot Abu Hamza, die zeer opruiende taal sprak in bijvoorbeeld de Bilal-moskee in Verviers, is Chouaa in België altijd low profile gebleven. Voor zover ik weet, heeft hij nooit gepredikt in Verviers. Hij was er de vieux bonhomme, een bedaarde oude man die de moskee bezocht. Heel conservatief, dat wel, maar hij trok nooit de aandacht met radicale standpunten.»

Maar Chouaa blijkt vooral aan de slag te zijn in Nederland, en daar heeft hij een heel ander imago: dat van een hardnekkige haatprediker. In januari van dit jaar was hij uitgenodigd om te preken in Utrecht door de stichting alFitrah, een vereniging die zegt te staan voor ‘opvoeding, educatie en wetenschappelijk onderzoek’. Na een opstoot in de Nederlandse pers moest alFitrah Chouaa echter ijlings van de affiche afvoeren.

Voor hij naar Verviers uitweek, woonde Chouaa in Nederland. Zijn naam viel daar jaren geleden al in het gerechtelijk onderzoek naar de jihadistische Hofstadgroep in Den Haag. Eén van hun leden, de Amsterdammer Mohammed Bouyeri, vermoordde in 2004 de cineast en islamcriticus Theo van Gogh. Chouaa had contact met kopstukken van de Hofstadgroep en preekte onder meer in de Soennah-moskee in Den Haag. Die was in het verleden een broeihaard van extremisme en wordt in Nederland verantwoordelijk gehouden voor de radicalisering van de inmiddels zeer beruchte Haagse Schilderswijk. Vandaag is Chouaa vaak aanwezig in de even radicale Stichting voor Islamitische Jongeren in Breda (SIJB).

Magistraat «Maar het gegeven dat mensen vooral worden geradicaliseerd in de moskee, gaat niet meer op in Europa. De meeste moskeeën hebben geen openlijk extremistische imams meer die oproepen tot geweld en mensen naar Syrië sturen. En zelfs al is de imam radicaal, dan zou hij het niet wagen om daar tot geweld op te roepen. Dat zou echt niet lang duren.»

HUMO Zijn er geen radicale moskeeën meer in België?

Magistraat «Er zijn nog streng salafistische moskeeën, zoals De Koepel in Borgerhout. Dat was aanvankelijk een moskee van Belgische bekeerlingen die helemaal niet radicaal was, integendeel: er werd een beetje lacherig gedaan over ‘die islamitische hippies’. Maar na een aantal conflicten is imam Sulayman Van Ael er opgestapt en de mensen die het er nu voor het zeggen hebben, zijn een veel radicalere weg ingeslagen.

'Groeperingen als Way Of Life proberen de rol van Sharia4Belgium over te nemen' Magistraat

»De radicalisering vindt vooral plaats buiten de moskeemuren. Gelovigen die een radicaal gedachtegoed aanhangen, vinden de imams hier veel te slap en vormen zelf groepen van diehards die in hun eigen gebedsplaatsen bijeenkomen. Vaak in garages, woonkamers of keukens, ver weg van nieuwsgierige ogen. Sharia4Belgium van Fouad Belkacem is daar een mooi voorbeeld van. Die groep radicaliseerde snel, maar had geen banden met een imam of een moskee in België. Ze haalde de mosterd bij radicale moslims in het buitenland.

»Sharia4Belgium is de belangrijkste factor geworden in de radicalisering van Vlaamse moslims en de uitstroom van extremisten naar Syrië. Omgekeerd zie je ook hoe de officiële imams en moskeeën een belangrijk tegengewicht kunnen vormen in die radicalisering. Wij vroegen ons af hoe het komt dat er zoveel jongeren uit Antwerpen naar Syrië vertrekken, en dat men daar in steden als Gent en Mechelen veel minder last van heeft. Welnu, in Gent bijvoorbeeld zijn jonge, enthousiaste imams aan het werk, die hier zijn geboren en opgegroeid en die de taal spreken. Dat zijn charismatische imams die de jongeren aanspreken. In Antwerpen heb je die veel minder. Daar werken vooral uit het buitenland ingevoerde imams die geen Nederlands spreken. Hun wat stoffige islam spreekt wel de oudere gelovigen aan, want die spreken vaak nog Arabisch, maar de jongeren herkennen zich daar niet in en wenden zich tot groepen als Sharia4Belgium.»


Jihad-TV

HUMO Die organisatie is inmiddels opgedoekt en Belkacem zit in de gevangenis. Zijn andere groepen in dat gat gesprongen?

Magistraat «Ja, je hebt bijvoorbeeld Way Of Life, die de rol van Sharia4Belgium probeert over te nemen. Daarnaast laten Vlaamse moslimjongeren zich soms leiden door reizende haatpredikers zoals Abu Hamza, die in heel Europa rondtrekken.»

Privot «Dat zijn zelfverklaarde Korankenners die van moskee tot moskee trekken en hun diensten en preken zelfs gratis aanbieden. Meestal hebben ze geen enkele vorm van opleiding en scholing genoten.»

'Ik twijfel aan het praktische nut van de uitwijzing van Alami abu Hamza. Hij steekt daarna toch opnieuw de grens over waar en wanneer hij wil.'

Die amateurs treden op als gastsprekers bij lokale islamgemeenschappen, in moskeeën en op islambeurzen en -conferenties. Maar ze zijn ook actief als ronselaars voor de jihad en als fondsenwervers voor de bouw van radicale moskeeën. Zij maken deel uit van internationaal gestructureerde fundamentalistische netwerken en hebben banden met extreme religieuze bewegingen, die zich vaak verbergen achter humanitaire organisaties, en met terroristische en jihadistische groepen. En ze kunnen ongehinderd van het ene Europese land naar het andere reizen.

HUMO Alami abu Hamza is reizende prediker, maar heeft het zin om zo iemand uit te wijzen? Is hij daarmee zijn invloed in België kwijt?

Privot «Abu Hamza heeft een paar tientallen volgelingen in Verviers, wat niet zo heel veel is in een lokale moslimgemeenschap van tienduizend mensen. Die volgelingen zijn nu hun leider en spreekbuis kwijt. Het is uiteraard belangrijk dat de Belgische overheid zegt: ‘Tot hier en niet verder.’ Maar ik twijfel aan het praktische nut van zo’n uitwijzing. Abu Hamza steekt daarna toch opnieuw de grens over waar en wanneer hij wil. Wie zal hem tegenhouden? En hoe dan ook is er altijd het internet, en dat kent geen grenzen.»

In landen met islamitische regimes als Iran, Pakistan, en Saoedi-Arabië, maar ook in Qatar en andere Golfstaten zijn zeer invloedrijke en vermogende sjeiks en imams actief als predikers. Vaak is er een spirituele en financiële band met die regimes. Op het Arabisch schiereiland, de bakermat van het salafisme en de radicale islam, bekleden ze niet zelden belangrijke openbare functies. Sinds de Arabisch Lente is hun aantal geëxplodeerd. Ze hebben websites uitgebouwd, zitten op sociale media als Facebook en Twitter en verspreiden hun boodschap op tv-zenders. Op dit moment zijn er in Europa om en bij de 1.300 Arabische tv-zenders beschikbaar via satelliet-tv, zegt de in Italië actieve mediaspecialist Naman Tarcha. Een paar honderd daarvan zijn religieuze haatzenders die ongestoord hun boodschap in Europa kunnen verspreiden en een miljoenenpubliek bereiken.

Magistraat «Je kunt de religieuze haatzenders van de satelliet halen, als je dat internationaal voor elkaar kunt krijgen. Maar de vaak onzichtbare en moeilijk te controleren communicatiekanalen via het internet zijn een hopeloze zaak. In Antwerpen had je een geradicaliseerde groep zonder enige band met een moskee of een imam in België. Zij vonden hun spirituele leider in het door religieuze terreur geteisterde Jemen en lieten zich via Skype door hun mentor onderrichten.

»Het radicalisme is echt geglobaliseerd. We zien nu Zweedse moslims opduiken in Antwerpen om geld in te zamelen voor de bouw van een moskee in Zweden. Tenminste, dat beweren ze. Maar wat is daarvan aan?»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234