Van 1 tot 10 oktober was het de 10-daagse van de Geestelijke Gezondheid. Beeld RV
Van 1 tot 10 oktober was het de 10-daagse van de Geestelijke Gezondheid.Beeld RV

coronacrisisgeestelijke gezondheid

Het gaat nu een pak slechter met onze sociale en geestelijke gezondheid dan enkele maanden geleden

De Belg zit duidelijk op zijn tandvlees. Het gaat nu een pak slechter met onze sociale en geestelijke gezondheid dan enkele maanden geleden. Al is er ook goed nieuws: de stijgende coronacurve lijkt te kalmeren.

De tunnel is donker en lang. En we hebben het met zijn allen knap lastig om erdoor te komen. De jongste resultaten van de Gezondheidsenquête van Sciensano bij 30.000 Belgen tonen een somber beeld. De huidige lockdown en bijhorende maatregelen hakken er bijzonder zwaar in.

Vooral het gebrek aan sociaal contact valt ons zwaar. Een ruime meerderheid (64 procent) van de volwassenen is ontevreden over hun sociale contacten. Dat aantal is sinds september bijna verdubbeld. Veertig procent van de Belgen voelt ook weinig sociale steun, een stijging met 30 procent. Jongeren hebben het het zwaarst. Bijna de helft van hen zegt niet tevreden te zijn met hun leven.

Uit de enquête blijkt voorts dat we globaal gezien minder alcohol consumeren dan voor de crisis. Dat lijkt wat contra-intuïtief, maar is volgens Sciensano wellicht te verklaren omdat er minder ‘sociale drinkers’ zijn. Rokers en druggebruikers geven daarentegen aan dat ze meer zijn beginnen te roken of te verbruiken.

Slaap- en kalmeermiddelen

Nog een opvallend en veelzeggend cijfer: één op de vijf Belgen slikt slaap- of kalmeermiddelen. Van die mensen zegt 42 procent dat hun gebruik coronagerelateerd is. Ofwel zijn ze ermee begonnen sinds de crisis, ofwel is hun consumptie sinds maart aanzienlijk verhoogd.

‘Dit is waar psychologen herhaaldelijk voor gewaarschuwd hebben’, zegt Koen Lowet, gedelegeerd bestuurder van de Vlaamse Vereniging van Klinisch Psychologen. ‘De overheid had volgens mij meer kunnen doen om dit te voorkomen.’ Door de crisis niet louter medisch te bekijken, meent hij, maar ook de factor mens te zien. Want zolang er niet volop gevaccineerd wordt, is het menselijk gedrag het enige waarmee je de curves kunt te lijf gaan. Alleen is er te weinig ingezet op het ondersteunen van mensen om hun gedrag structureel aan te passen.

‘We weten dat mensen bovenal voorspelbaarheid nodig hebben en de mogelijkheden om zelf iets aan de situatie te doen’, zegt Lowet. ‘Er had meer ingezet moeten worden op het vormen van cohesie in de samenleving. In de plaats van dat allemaal te bieden, is de overheid de hele crisis door ad-hocmaatregelen blijven nemen telkens als de curves de hoogte ingingen. Het resultaat is nu dat we, ondanks strenge maatregelen, nog altijd met hoge curves zitten.’

Contacten minderen

Het beste middel om de curves naar beneden te krijgen is ongetwijfeld afstand houden. Helaas wordt dat nog te eng geïnterpreteerd als contacten verminderen. De overheid, zeker de nieuwe regering, heeft wel pogingen gedaan om een ploeg van 11 miljoen Belgen te smeden. Maar volgens Lowet is een deel van de bevolking zo bang gemaakt door alle berichten en beelden van geïntubeerde mensen dat ze zichzelf een nog strenger sociaal regime oplegt dan de coronaregels al voorschrijven.

LOWET «Mensen vergeten soms dat niet alles verboden is. Je mag één knuffelcontact hebben en je mag met vier mensen samen iets doen in de buitenlucht. Dat mag vanuit de overheid wel beter benadrukt worden.»

Al is het voor die overheid natuurlijk schipperen om aan de ene kant de ‘angstigen’ ertoe aan te zetten zich niet helemaal te isoleren en aan de andere kant de ‘je-m’en-foutisten’ ervan te weerhouden om massaal op vakantie te trekken of lockdownfeestjes te houden.

Psycholoog Koen Lowet:
Psycholoog Koen Lowet: "Er had meer ingezet moeten worden op het vormen van cohesie in de samenleving."Beeld Photo News

LOWET «Het is moeilijk om iedereen op de juiste manier mee te krijgen in het verhaaL. Maar alles staat of valt met motivatie. En daarvoor hebben mensen duidelijkheid nodig. We hebben gezien bij de motivatiebarometer van UGent, die op geregelde tijdstippen bekijkt hoe het staat met die motivatie bij de bevolking, dat er afgelopen zomer een enorme knak is gekomen in de motivatie. Mensen lieten duidelijk los, hadden hun vertrouwen verloren. En we zien dat dat nog altijd niet is hersteld.

»Er is de hele crisis te weinig gedaan om het mentaal welzijn op peil te houden. De wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg zijn almaar langer geworden en de beloofde capaciteitsuitbreiding is er, na negen maanden crisis, nog altijd niet. Met de start van de nieuwe federale regering startten gesprekken over 1.500 extra psychologen op, maar: “De overheden hadden hier al veel vroeger kunnen anticiperen.»»

Al kwam er woensdag ook goed nieuws. Het aantal nieuwe besmettingen stijgt nog altijd, maar wel minder snel. Daardoor toonden experts zich voor het eerst weer een kleine beetje hoopvol. Biostatisticus Geert Molenberghs (UHasselt) zegt alvast voorzichtig optimistisch te zijn. ‘We hebben een opflakkering gehad, maar nu zijn er signalen dat het daarbij blijft. Dat mogen we goed nieuws noemen.’

Ook Steven Van Gucht, viroloog bij Sciensano, ziet de stijgende trend kalmeren. ‘We zagen de voorbije week wel nog een stijging van het aantal nieuwe besmettingen met 7 procent, maar enkele dagen geleden was dat nog tweemaal zo veel.’

En dan zijn er nog de vaccinaties, die maandag van start gaan in drie woon-zorgcentra. Ook die mogen ons hoopvol stemmen. Volgens de enquête van Sciensano is wel nog maar 60 procent van de Belgen overtuigd van het coronavaccin. Een kwart twijfelt nog. Er is dus nog werk aan de winkel om iedereen mee te krijgen.

(DM)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234