Het geld van de Rode Duivels: hoe het plan Kompany voor steeds meer verdeeldheid zorgt

Zaterdag nemen de Rode Duivels het in de voorronde van het WK 2018 in Rusland op tegen Griekenland. Behalve voetballen staat er ook een rondje vergaderen op de agenda, over premies en portretrechten. Geld, dus. In beide discussies speelt Vincent Kompany een sleutelrol.

Op 10 augustus 2016 richt Vincent Kompany zich met een videoboodschap op zijn Facebookpagina tot de wereld: ‘Voortaan schenk ik alle premies en bonussen die ik als Rode Duivel ontvang weg aan positieve projecten en organisaties.’ Een genereus gebaar, dat evenwel niet overal in goede aarde valt. Uitpakken met liefdadigheid: hoort dat wel? En zet hij zo zijn ploegmaats bij de nationale ploeg niet te kijk? Want als de aanvoerder afstand doet van premies en bonussen, waar wachten al die andere grootverdieners dan op om hetzelfde te doen?

Kompany’s timing is niet toevallig. Zijn imago heeft een oppoetsbeurt nodig. De verdediger van Manchester City staat al drie maanden geblesseerd aan de kant en heeft het EK in Frankrijk aan zich moeten laten voorbijgaan. Over het vervolg van zijn carrière heerst twijfel. Bovendien is er het sluimerende conflict rond de portretrechten van de Rode Duivels. Vermoedens van belangenvermenging hebben zijn imago een deuk bezorgd.


Alarmbellen

Het WK in Brazilië in de zomer van 2014 is het eerste grote toernooi waarbij de commerciële rechten van de Rode Duivels collectief worden geëxploiteerd. Tot dan toe stak de Belgische voetbalbond alle inkomsten uit merchandising en sponsoracties in eigen zak, voor de spelers viel er niets te rapen. Vanaf 2012 – de meeste internationals spelen ondertussen bij de grootste clubs in Europa – rijpt het idee om hier komaf mee te maken. Bij de spelersgroep neemt Kompany het heft in handen: hij overlegt met het advocatenkantoor Altius over de oprichting van een nieuwe juridische structuur.

Op 19 maart 2013 mandateert de spelersraad van de Rode Duivels – behalve Kompany bestaande uit Timmy Simons, Thomas Vermaelen en Daniel Van Buyten – Altius om de spelersgroep te vertegenwoordigen in een stille handelsvennootschap die met de Belgische voetbalbond wordt opgericht. De bond zal optreden als werkende vennoot, de spelers als stille vennoten: zij zullen bij de afrekening gewoon hun deel van de inkomsten opstrijken.

Fast forward naar augustus 2014. Het WK is ruim een maand afgelopen: België heeft de kwartfinales bereikt en daarin roemloos verloren van Argentinië (1-0). Marouane Fellaini richt in Londen een vennootschap op voor het gebruik van zijn naam en portret. Tot zijn verbazing ontdekt hij het bestaan van de stille handelsvennootschap, waarin de Belgische voetbalbond diezelfde rechten al exploiteert. Alarmbellen gaan af: nog meer spelers en zaakwaarnemers blijken niet op de hoogte te zijn, of beseffen plots iets te hebben getekend waarvan ze de draagwijdte niet doorhadden.

Fellaini neemt een advocaat in de arm. Twee jaar lang zal die brieven om opheldering te vragen versturen naar de voetbalbond, Kompany en de spelersraad. Antwoorden blijven uit. In mei 2015 bereiken de eerste berichten ook de buitenwereld: nog altijd hebben een aantal internationals geen euro ontvangen voor het gebruik van hun image rights voor en tijdens het WK in Brazilië. Ten einde raad stelt Fellaini twee bedrijfsrevisoren aan. Die staan op 11 augustus 2016 een eerste keer op de stoep van het bondsgebouw in Brussel. In de weken daarna volgen nog twee inspecties. De revisoren vallen van de ene verbazing in de andere.

'Verstandig: Marc Wilmots koos ervoor zijn rechten zelf te gelde te maken en niet toe te treden tot het spelerscollectief.'

De voetbalbond blijkt geen aparte boekhouding van de stille handelsvennootschap te hebben bijgehouden, maar ze te hebben ‘verweven’ in de algemene boekhouding. De revisoren krijgen één map te zien, maar mogen niets kopiëren. In hun verslag hebben ze het over verloren en niet ondertekende contracten, onvindbare facturen en contracten zonder datum, onvolledige contracten en contracten die slechts op mail bestaan, maar waarvan de mails helaas verloren zijn geraakt door een crash van de harde schijf van de bond. Afspraken met financieel directeur Tom Borgions vallen keer op keer in het water. De aanwezige bondsjuriste blinkt uit in onwetendheid.


Dubbel kassa

Uit de beschikbare documenten blijkt dat er tussen 2012 en het WK-jaar 2014 1,56 miljoen euro is opgehaald aan merchandising, en 4,05 miljoen euro aan sponsoring. Te weinig in het laatste geval om iets aan de spelers uit te keren: pas vanaf 4,5 miljoen euro zou er volgens de overeenkomst 5 procent naar de stille vennoten gaan. De revisoren voelen nattigheid: ze vermoeden dat de bond bewust de ruilovereenkomsten uit de boekhouding heeft gelaten om onder de minimumdrempel te blijven.

Andere inkomsten zijn er niet. De documentaire ‘Iedereen Duivel’, aangeleverd door het Leuvense productiehuis Bonka Circus, blijkt niets te hebben opgebracht. Integendeel, ze kóst de stille handelsvennootschap geld: 30.000 euro. Een som die ze kennelijk aan Marc Wilmots moest betalen voor zijn medewerking aan de documentaire: de bondscoach had ervoor gekozen zijn rechten zelf te gelde te maken en niet toe te treden tot het spelerscollectief.

Beide revisoren doen nóg een merkwaardige vaststelling. Op de ereloonstaat van Altius staat vermeld ‘Vincent Kompany & Diables rouges’. Van de bondsjuriste krijgen ze bovendien te horen dat slechts negen spelers Altius hebben gemandateerd voor advies. De revisoren ontdekken verder dat het advocatenkantoor zijn ereloon eerst aan Future Football Club heeft gefactureerd, een vennootschap die is opgericht door de vader, de zus en de broer van Vincent Kompany. ‘Altius is blijkbaar de raadsman van de familie,’ besluit het revisorenrapport fijntjes. Om onduidelijke redenen wordt het ereloon uiteindelijk toch niet aan Future Football Club, maar aan de stille handelsvennootschap doorgerekend.

Na aftrek van de kosten blijkt er van de 1,56 miljoen euro aan inkomsten iets meer dan een miljoen euro over te blijven om te verdelen onder de spelers. Dat komt neer op ongeveer 40.000 euro per Rode Duivel. Een peulschil voor het wereldmerk dat deze generatie ondertussen is geworden. Mochten ze hun commerciële waarde individueel hebben onderhandeld, dan hadden ze er een veelvoud uitgehaald. Fellaini krijgt in oktober 2015 uiteindelijk een kleine 37.000 euro uitgekeerd.

De grote winnaars zijn productiehuis Bonka Circus en het communicatiebureau Boondoggle, dat de bekroonde campagne van de Duiveluitdagingen heeft bedacht. Voor de productie van ‘Iedereen Duivel’ ontvangt Bonka Circus 860.000 euro van de VRT, en 300.000 euro van de RTBF. Boondoggle factureert 229.640 euro aan de stille handelsvennootschap voor de ontwikkeling van een webshop en 341.018 euro voor de Duiveluitdagingen.

Ook bondscoach Wilmots passeert nog eens langs de kassa: 80.000 euro. De enigen die er niets aan verdienen, zijn de hoofdrolspelers van ‘Iedereen Duivel’: de Rode Duivels zelf. Op één Duivel na dan: Vincent Kompany, aandeelhouder bij Bonka Circus – dat hij in 2010 samen met zijn vriend Klaas Gaublomme heeft opgericht – én Boondoggle.


Amateurisme

Des te merkwaardiger is het daarom dat Altius in het najaar van 2015 een mandaat vraagt van de spelers om uit te vlooien wat er misloopt met de uitvoering van de stille handelsvennootschap. Fellaini heeft zijn geld dan wel ontvangen, een hoop spelers blijft nog altijd in het ongewisse. En dat terwijl het volgende toernooi, het EK in Frankrijk, al in aantocht is. Altius overweegt actie te ondernemen tegen de voetbalbond, die ook in de media onder vuur komt te liggen.

'Door soloslim te spelen heeft Kompany zijn ploegmaats in een lastige onderhandelingspositie geplaatst'

Niet alle Duivels geven gehoor aan de oproep van Altius. Stilaan dringt het door dat het kantoor vooral voor Kompany heeft opgetreden en de belangen van de rest van de groep niet afdoende heeft beschermd. De betalingsproblemen zijn niet alleen het gevolg van het amateurisme van de bond, maar ook van de gebrekkige totstandkoming van de overeenkomst. De indruk ontstaat dat Altius heeft verzuimd na te gaan of alle spelers wel eigenaar waren van hun image rights. In verscheidene gevallen bleek dat niet zo te zijn, maar zaten ze bij vennootschappen, al dan niet gevestigd in fiscale paradijzen. ‘Een waar kluwen,’ verdedigt de voetbalbond zich, beducht om in de fout te gaan nadat ze eerder al de Bijzondere Belastingsinspectie over de vloer kreeg.


One of the boys

Deze week zijn de Rode Duivels nog eens samen. Zaterdag geven ze in het Koning Boudewijnstadion Griekenland partij voor een plaats op het WK 2018 in Rusland. Behalve trainen staat er voor de spelersraad ook een rondje vergaderen op het programma. Bart Verhaeghe, de voorzitter van Club Brugge die ook de sterke man is bij de voetbalbond, wil bezuinigen op de toernooipremies. Met voormalig CEO Steven Martens kwamen de spelers overeen dat ze maar liefst 60 procent van de bruto toernooi-inkomsten onder elkaar konden verdelen. Die afspraak loopt tot het WK in Rusland. Verhaeghe wil ervan af.

Ook de portretrechten komen op tafel. Gehoopt wordt op een akkoord over het financieel rapport van het EK 2016, zodat de internationals dit keer sneller kunnen worden uitbetaald. Daarna is het afgelopen: de bond besliste ondertussen eenzijdig om de stille handelsvennootschap op te doeken. Spelers gaven volgens de bond steeds vaker voorrang aan acties met concurrenten, en dat tastte de collegialiteit aan. Een impliciete verwijzing naar Vincent Kompany, die op dezelfde dag in de krant reclame maakte voor bondspartner Coca-Cola én voor concurrent Pepsi, zijn persoonlijke sponsor. Dergelijke demarches gingen irriteren: ze devalueerden de waarde van de stille handelsvennootschap.

Bart Verhaeghe gaat ervan uit dat de commerciële toernooi-inkomsten nu automatisch weer naar de bond gaan. De spelers betwisten dat. Zij houden hun image rights als stok achter de deur in de premiediscussie. Op Verhaeghe maakt dat weinig indruk: hij dreigt ermee spelers die niet inleveren uit de nationale ploeg te gooien. Door soloslim te spelen en afstand te doen van zijn premies en bonussen heeft Kompany zijn ploegmaats alvast in een lastige onderhandelingspositie geplaatst.

Rond de aanvoerder is het ondertussen stil geworden. Kompany beseft dat zijn status is veranderd, zowel bij zijn club Manchester City als bij de nationale ploeg. Zijn onaantastbaarheid is hij kwijt. City-trainer Pep Guardiola houdt hem nog altijd aan de kant, onder bondscoach Roberto Martínez – die hij meteen na zijn aanstelling welkom heette namens de spelersgroep – speelde hij nog niet. In de tijd van Steven Martens had hij een rechtstreekse lijn met de CEO. Ook dat privilege heeft hij niet meer: op alle niveaus is hij one of the boys geworden.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234