Het grote politiedebat: Eric Goens, maker van 'Niveau 4', en Jan Jambon, minister van Binnenlandse Zaken, kruisen de degens

Het broeit in de Vlaamse centrumsteden. In een nieuwe reeks van ‘Niveau 4’ moeten politiemensen uit Aalst, Hasselt en Sint-Niklaas voortdurend op hun tellen passen. Het respect is verdwenen, de agressie is overal. Televisiemaker Eric Goens heeft het over een nieuw, zorgwekkend fenomeen. Minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) nuanceert: ‘Er zijn niet meer gevallen van agressie tegen de politie, wel meer ziektedagen als gevolg van de agressie.’

'–'Mensen zouden één politieman voor elke twee burgers willen' –'Meer nog: één voor elke burger''

Flashback naar de laatste aflevering van de vorige reeks van ‘Niveau 4’. Jan Jambon heeft net de nacht met Eric Goens doorgebracht op de achterbank van een patrouillewagen in de politiezone Brussel-West, en het duizelt hem nog een beetje. Urenlang hebben ze de wijken en straten doorkruist waar de broers Abdeslam zijn uitgegroeid van kruimeldieven tot nietsontziende terroristen. Jambon had in de nasleep van de aanslagen in Parijs verklaard dat hij Molenbeek zou opkuisen. Maar zover is het dus nog lang niet, blijkt na deze doorwaakte nacht: de kiemen voor een nieuwe golf van geweld zijn nog altijd aanwezig. Voor het oog van de camera buigt Jambon het vermoeide hoofd. ‘Ik dank u,’ zegt hij tegen de politiemensen, ‘met veel schroom.’

HUMO U leek oprecht ontdaan.

Jan Jambon «Dat was ik, door wat ik die nacht had gezien. Ook de omstandigheden waarin de politiemensen moesten werken, lieten me niet onberoerd. Als je zo’n zwaar werk doet, moet je over de nodige middelen beschikken. Laten we zeggen dat het politiekantoor in Molenbeek op het randje was. Ik heb ergere dingen gezien: het lab van de gerechtelijke politie in Antwerpen, bijvoorbeeld. Of het gebouw van de federale politie in Luik. Daar heb ik me, als werkgever, verontschuldigd bij het personeel: ‘Ik bewonder het dat u hier elke dag komt werken.’ Gelukkig hebben we de toestand al enigszins kunnen verbeteren, maar we komen van ver.»

HUMO Het is u niet gelukt Molenbeek op te kuisen.

Jambon «Het woord ‘opkuisen’ is me door een journalist in de mond gelegd, maar goed: we hebben in het kader van het Kanaalplan daadkrachtig opgetreden. We hebben duizenden domiciliecontroles verricht, we zijn nagegaan of mensen inderdaad op hun officiële thuisadres woonden. Zo hebben we behoorlijk wat illegale business weggesneden. Maar het is nog niet helemaal opgekuist, nee. Daarvoor moet je ook de mensen die je oppakt vervolgen en straffen. En daarvoor ben ik afhankelijk van het gerecht.

»De politie heeft forse klappen uitgedeeld aan de drugshandel in Molenbeek, maar het is aan de magistratuur om met harde hand te straffen. Bovendien overstijgt de drugshandel de grenzen van de stad of het land. Daartegen moet je internationaal optreden.»

Eric Goens «In Molenbeek stelt u hetzelfde vast als Bart De Wever in Antwerpen. Hij heeft uitgeschreeuwd dat hij de toestand niet meer meester was door de toevloed aan vis- en telefoonwinkels die drugsgeld witwassen. De onderwereld gaat over in de bovenwereld, zei hij. Dat is precies hetzelfde als in Brussel: Molenbeek is een variant van Antwerpen.»

Jambon «Daar ben ik het niet mee eens. In Antwerpen zijn drugs het doel, de reden waarom rivaliserende bendes een oorlog met elkaar uitvechten. In Molenbeek waren drugs een middel. Een middel om terrorisme te financieren.»

Goens «Of je nu een café in Molenbeek of in Antwerpen voor de vijftiende keer sluit, de problematiek blijft dezelfde, zowel in Antwerpen als in Molenbeek: een aantal criminelen, zeker in het drugsmilieu, gaan zich op den duur onaantastbaar wanen. In Molenbeek hebben we, aan de hand van de levensloop van de broers Abdeslam, gezien waartoe straffeloosheid kan leiden: radicalisering van de ergste soort. Maar ik kan me niet van de indruk ontdoen dat het gevoel van straffeloosheid vanuit de grootstad naar de provincie is overgewaaid. Mensen gedragen zich alsof de politie hun niets meer kan maken.

»Oorspronkelijk was het niet de bedoeling dat ik een vervolg zou maken op ‘Niveau 4’. Wijlen Brice De Ruyver heeft me in het stadion van Club Brugge, toen dat nog een veilige plek was, verzocht toch ook eens te kijken naar de criminaliteit in de provinciesteden. ‘De criminaliteit uit de grootstad is verschoven,’ zei hij, ‘mede door de terreurbestrijding en de Antwerpse war on drugs.’

»Vanaf februari hebben we gefilmd in Hasselt, Sint-Niklaas en Aalst, en ik moet zeggen: Brice De Ruyver had gelijk. De politie is al lang onze vriend niet meer. Er is geen respect meer. De verbale en fysieke agressie waaraan agenten blootstaan, ook buiten de grootsteden, is onwaarschijnlijk.»

Jambon «Noem een politieman of -vrouw geen agent, dat hebben ze niet graag: het is de laagste graad.»

Goens «Oké. Ik heb enkele cijfers meegebracht uit de drie zones. In Hasselt zijn in de eerste acht maanden van 2018 dertig politiemensen arbeidsongeschikt geweest als gevolg van fysieke agressie. In Sint-Niklaas zijn het er negen, in 2017 was dat er maar één. En in Aalst zestien. Die zestien gevallen zijn goed voor, hou u vast, 566 ziektedagen, ofwel 35 ziektedagen per persoon. Dat zijn dus geen mensen die bij een interventie een blauw oog hebben opgelopen, hè. Dat zijn ernstige incidenten.

»In Hasselt hebben we zo’n incident meegemaakt. Een inspecteur van de hondenbrigade komt tussenbeide in een gevecht van verscheidene heethoofden tegen één man. Hij brengt de man in veiligheid. De heethoofden pakken de inspecteur beet, en ongelofelijk, maar waar: die ene man, het slachtoffer, begint hem af te ranselen.»

Jambon «Was hij alleen op patrouille?»

Goens «Met zijn hond.»

Jambon (zwijgt)

Goens «De inspecteur was een beer van een vent, ik zou het niet wagen één vinger naar hem uit te steken. Maar hij moest wel klappen incasseren tot er versterking opdaagde. Er bestaat geen respect, geen angst meer. Mensen denken: die krijgen we wel klein. En ze slaan om te slaan. Het spijt me, maar we staan heel dicht bij een cultuur van cop killing.»

Jambon «Er zíjn dit jaar drie politiemensen gestorven.»

Goens «Tijdens het draaien heb ik de nervositeit in de rangen gevoeld. Een inspecteur uit Hasselt zei letterlijk: ‘Voor ons blijft het niveau 4.’ Het besef is gaan dagen dat er geen onschuldige interventies meer zijn.»

Jambon «Het respect is verdwenen voor figuren in de samenleving die het gezag vertegenwoordigen. Als burgemeester van Brasschaat was me dat al opgevallen: snotjongens van 16 die volwassen mannen vroegen of ze wel konden lezen en schrijven. Dat hadden wij vroeger nooit gedurfd.»

Goens «Ik ben nog van de generatie die haar adem inhield als er een combi passeerde. Dat ontzag is weg. En in de centrumsteden is het erger dan in de grootstad, lijkt me. In Brussel heb je een erecode. Straatboefjes schikken zich als ze worden opgepakt: ‘Oké, doe me maar de handboeien om, I’m busted.’ Het hoort er blijkbaar bij. Dat is het risico van het vak, en een paar dagen of weken later doen ze gewoon voort. Dat zie je in de provincie niet: de weerspannigheid is buiten proportie.

»In Aalst hebben we gefilmd hoe een politieman zwaar werd belaagd omdat hij het had aangedurfd een zwalpende wagen tot stilstand te brengen. Vier patrouilles hebben hem moeten bijstaan. Op het politiekantoor heeft het een kwartier geduurd vooraleer de dronkenlap uit de combi tevoorschijn kwam. Hij had handboeien om, nota bene. En daarna heeft hij zijn cel nog eens verbouwd. Echt waar, ga daar maar eens aan staan als flik.»

Jambon «Die man had wat op, neem ik aan?»

Goens (knikt)

Jambon «Drank en drugs, dat verklaart veel.»

Goens «Een hoofdinspecteur in Sint-Niklaas vertelde ons dat de helft van de interventies in zijn stad drugsgerelateerd is.»

HUMO En een aanzienlijk deel van de andere helft is te wijten aan wat politiemensen in de reeks ‘het Jupilersyndroom’ noemen.

Goens «Mensen drinken zich eerst teut, en daarna slaan ze elkaar tot bloedens toe. Je ziet het vaak bij huiselijke ruzies, bij intrafamiliaal geweld. Meestal zijn het dezelfden voor wie de politie moet uitrukken. Waar ze het geduld vandaan halen om dat te blijven doen, is mij een raadsel. In Sint-Niklaas heb je een jong koppel waar ze in vier maanden tijd al 23 keer over de vloer zijn geweest. En telkens hebben ze urenlang met die mensen gepraat om ze te sussen. Ik noem dat: sociaal werk.»

Jambon «Intrafamiliaal geweld is een delicate kwestie. Vooraf weet je niet wat er op je af zal komen. Het is één van de gevaarlijkste opdrachten.»

Goens «Soms zijn het magneten die elkaar aantrekken en afstoten. Wij hebben eens een man opgespoord die, nadat hij contactverbod met zijn vrouw had gekregen, van de radar was verdwenen.»

Jambon «Wij, Eric?»

Goens «Welja, wij, in het zog van de politie (lacht). Maar weet je waar die man uiteindelijk zat? Bij de vrouw.»


Niet meer vervolgd

HUMO Stijgen de cijfers van het geweld tegen de politie?

Jambon «De cijfers stijgen niet, wel het aantal ziektedagen als gevolg van fysieke agressie. De arbeidsongeschiktheid neemt toe.»

Goens «Hoog tijd dat daar iets aan verandert.»

'In Sint-Niklaas heeft de helft van de interventies met drugs te maken. In de andere helft drinken mensen zich eerst teut en slaan ze elkaar daarna tot bloedens toe ''

HUMO Sinds vorig jaar is er toch het lik-op-stukbeleid?

Jambon (knikt) «De regeling van de vervroegde invrijheidstelling in geval van zware agressie tegen politiemensen is inderdaad verstrengd. Een rechter kan een beveiligingsperiode uitspreken wanneer hij een straf oplegt. Dat wil zeggen: hij kan beslissen dat een veroordeelde niet vrijkomt na het uitzitten van één derde van zijn straf, zoals de wet-Lejeune toelaat, maar pas na twee derde. En nu ligt een nieuw wetsontwerp bij de Raad van State om de minimumstraf voor alle vormen van geweld tegen mensen met een maatschappelijke functie drastisch te verhogen. Als een politieman ten gevolge van geweld langer dan vier maanden arbeidsongeschikt is, riskeert de dader een straf van tien jaar.

»Maar nogmaals, ik leg die straffen niet op. Dat doet een rechter.»

Goens «Dat is flauw, de schuld in de schoenen van het gerecht schuiven. U weet net zo goed als ik dat er een gebrek aan capaciteit is om mensen op te sluiten, zeker in het geval van jongeren. Wat moet je als rechter doen wanneer alle jeugdinstellingen vol zitten?»

HUMO Is dat een pleidooi voor meer gevangenissen?

Goens «Zeker niet. Ik pleit voor structurele oplossingen, voor een betere samenwerking tussen politie en parket.»

Jambon «In deze regering is er al een veiligheidscultuur ontstaan waarin diensten beter samenwerken en informatie uitwisselen.»

HUMO In ‘Niveau 4’ klagen politiemensen geregeld over de laksheid van het gerecht. In Hasselt zegt iemand: ‘Winkeldiefstal wordt niet meer vervolgd.’

Jambon «Het is niet omdat iemand het zegt, dat het ook waar is.»

Goens «In Hasselt wordt winkeldiefstal voor minder dan 150 euro niet meer vervolgd. Je merkt wel dat, wanneer de ene politiezone winkeldiefstal als een prioriteit gaat behandelen, de criminelen hun actieterrein verleggen naar een andere zone. Toen ze in Hasselt streng begonnen op te treden, was er plots een plaag van winkeldiefstallen in Sint-Truiden.»

Jambon «De georganiseerde misdaad is doorgedrongen tot onder de kerktoren: criminelen opereren in goed georganiseerde netwerken. Hun specialiteit is misdaadgeld witwassen via schimmige constructies, waarmee ze het sociale weefsel ontwrichten. Ik heb nog één grote missie in deze legislatuur: de wet op de bestuurlijke handhaving door het parlement krijgen. Burgemeesters zullen zo wapens in handen krijgen om vergunningen te weigeren aan mensen met een crimineel verleden. Ik wil een nationaal bureau oprichten, waar burgemeesters verdachte types kunnen laten doorlichten. Eind december organiseer ik een congres over de vraag hoe we met nieuwe technologie criminele netwerken sneller kunnen ontmantelen. ‘Niveau S’ zal het heten. Met de s van safety, security en society.»

Goens «Maar je pikt wel mijn titel (lacht).»

Jambon «‘Niveau S’ staat in contrast met ‘Niveau 4’. Malafide organisaties vinden de mazen in het net, ze zijn sneller dan de overheid en beter geïnformeerd. Dat moeten we een halt toeroepen. De veiligheidsdiensten moeten ook op de hoogte zijn van de vele mogelijkheden die blockchain, artificiële intelligentie en the internet of things bieden. Ik roep ondernemers en whizzkids op om met frisse ideeën te komen.»

Goens «Ik vrees dat ook de organisatie en de structuur van de verschillende politiezones niet meer van deze tijd zijn. Hoeveel heb je er precies?»

Jambon «187, als ik me niet vergis. Dat zijn er inderdaad te veel.»

Goens «Dat hebben we gemerkt toen de politie in Sint-Niklaas twee Chilenen op heterdaad betrapte. Die hadden een treinticket Antwerpen-retour in hun broekzak zitten: ze gingen uit stelen in de zone waar het hun het best uitkwam. Vandaag in Sint-Niklaas, morgen in Gent en overmorgen in De Panne. Zodra ze vernemen dat de controle ergens wordt verscherpt, verhuizen ze naar een andere zone. Die weten maar al te goed dat de bijna microscopische indeling van zones de uitwisseling van informatie tussen politiekorpsen bemoeilijkt. Iedereen is verbolgen over de zes zones van Brussel, maar het probleem bestaat in het hele land: er zijn te veel politiezones.»

Jambon (knikt) «We moeten in het hele land naar fusies.»

Goens «Ja, maar is een nieuwe zone-indeling de speerpunt van uw toekomstige beleid?»

Jambon «Ik had Brice De Ruyver de opdracht gegeven te onderzoeken wat de ideale grootte van een politiezone in ons land zou zijn, en op grond daarvan te beslissen wat het juiste aantal zones zou zijn. En of er een draagvlak bestaat om zones te fuseren.»

Goens «Dat zullen de burgemeesters (de burgemeester is het hoofd van een politiekorps, red.) graag horen. Dat wordt een serieus politiek probleem als die plotseling hun bevoegdheid moeten afstaan aan de burgemeester van de grootste gemeente in de nieuwe zone.»

'Nee, Molenbeek is nog niet helemaal opgekuist. Daarvoor moet je ook de mensen die je oppakt vervolgen en straffen'

Jambon «Dat is inderdaad een groot probleem, maar het biedt ons wel de kans te rationaliseren. Intussen is Brice De Ruyver gestorven, en heeft Marc Cools (criminoloog aan de VUB, red.) het onderzoek van hem overgenomen. Hij is zo goed als klaar met zijn werk. De resultaten van zijn onderzoek zullen de leidraad worden voor een hervorming van de politie. Die komt er weliswaar niet meer in deze legislatuur, maar bij de volgende regeringsonderhandelingen leg ik het dossier op tafel. Het zal ook over de financiering van de zones gaan. In twintig jaar tijd is de sociologische realiteit veranderd in dit land. Er moet een andere verdeelsleutel komen.»


Over de rooie

HUMO Moet er meer blauw op straat komen?

Jambon «We moeten in de eerste plaats de effectiviteit vergroten.»

HUMO Volgens Eurostat hebben we met 3,7 politiemensen op 1.000 inwoners het hoogste aantal dienders vergeleken met de ons omringende landen.

Jambon «Dat cijfer geeft een vertekend beeld. Onze politie voert meer taken uit dan de politie in het buitenland. Als je de kostprijs van al die taken berekent, zal je zien dat ons land er niet boven uitsteekt.»

Goens «Meer blauw op straat, dat betekent: te weinig blauw op het bureau. Dat heb ik in Brussel-West geconstateerd, waar het plaatselijke korps elke woensdagnamiddag als bezeten pv’s zat te schrijven – op een ander moment hadden ze geen tijd. In Aalst zie je om de tien minuten een combi in de stad rijden. Dat lijkt me voldoende. Het kan niet de bedoeling zijn dat je op elke hoek van de straat naast een militair ook een flik gaat zetten.»

HUMO Hoeveel openstaande vacatures zijn er bij de politie?

Jambon «Enkele duizenden.»

HUMO Hoeveel duizenden?

Jambon «Vierduizend, voor de lokale en de federale politie.»

HUMO En die raken niet ingevuld?

Goens «Dat snap ik perfect: ik zou nooit van mijn leven flik willen worden.»

Jambon «Er woedt een war on talent. Met een werkloosheidsgraad van 4 procent in Vlaanderen is het niet makkelijk de beste mensen te vinden.»

Goens «Vacatures uitschrijven is één ding, ze ook daadwerkelijk invullen een ander. Met name voor het Kanaalplan is dat een lelijke streep door de rekening. Meer blauw op straat? Je zult ze op den duur blauw mogen schilderen. Het wordt een knelpuntberoep.»

HUMO Met de rekrutering lijkt iets grondig mis. Laatst bracht De Standaard uit dat een voormalige dealer, een voormalige vechtersbaas en een voormalige verkeerscrimineel intussen een uniform dragen. Er was ook een man die familiale banden had met een Syriëstrijder.

Jambon «Die laatste had een broer die volgens het OCAD (Coördinatieorgaan voor de dreigingsanalyse, red.) aan het radicaliseren was: categorie vijf – een kerel die je in de gaten moest houden. Maar dat stond ook in het dossier. De politie was op de hoogte en heeft alle elementen zorgvuldig tegen elkaar afgewogen. (Fijntjes) Ik zou het omdraaien: misschien is zo’n kandidaat net heel nuttig voor de politie. Ook de andere kandidaturen zijn grondig gescreend.

»Laten we wel wezen: als je alle kandidaten zou weren die in hun tienerjaren een xtc-tablet hebben geslikt, houden we er dan nog veel over?»

Goens «Geen enkele.»

Jambon «Voilà. We screenen onze kandidaten meer dan voldoende, maar we slagen er niet in de beste mensen aan ons te binden. De procedure neemt te veel tijd in beslag: kandidaten moeten lang wachten voor ze toegang krijgen tot de politieschool. Dat wil ik veranderen.»

HUMO In ‘Niveau 4’ zien we hoe hard de interventie-eenheden van de politie het te verduren krijgen. Heeft de politie zelf geen buitensporig geweld gebruikt?

Goens «Ik heb het in elk geval niet gezien, misschien omdat wij er met een camera bovenop zaten. Ik heb wel één keer een jonge agent over de rooie zien gaan. Hij had net iemand zien sterven, en een uur later werd hij uitgemaakt voor het vuil van de straat. Hij ontplofte, maar het bleef bij verbale agressie. In zijn plaats had ik een saflet uitgedeeld. Damn, moet je mij horen: ik ben echt de vriend van de flikken geworden (lacht).»

Jambon «En dat ben je niet?»

Goens «Bwa… ze hebben me vorige week nog opgeschreven omdat ik achter mijn stuur zat te sms’en (lacht).»

Jambon «Heel goed.»

Goens «Ik kan wel zeggen dat ik af en toe een opmerking heb opgevangen die je racistisch kunt noemen. Daar hoef ik niet over te liegen: een Marokkaan is voor de flikken een crimineel. Ik keur dat absoluut niet goed, ik vind het zelfs verwerpelijk, maar ik snap het vanuit hun beleving: de Marokkanen met wie zij te maken krijgen, zíjn criminelen.»

'Als je alle sollicitanten voor de politie zou weren die in hun tienerjaren een xtc-tablet hebben geslikt, houden we er geen enkele over ''

HUMO De Belgen ook.

Goens «Het lijkt me makkelijker om tussen de Belgen een onderscheid te maken.»

Jambon «De cruciale vraag is: behandelen ze Marokkanen anders? Ik denk het echt niet. Je zult wel macho’s bij de politie aantreffen. En achter het stuur van een wagen zal weleens een opmerking worden gemaakt die je als racistisch of seksistisch zou kunnen interpreteren, maar dat zijn dingen die in het heetst van de strijd worden gezegd. Het gaat om het optreden van politiemensen. En daarvan durf ik met een gerust hart te zeggen: dat verloopt in het overgrote deel van de gevallen correct.»

Goens «Van mijn linkse vrienden mag ik dit niet hardop zeggen, maar de meeste gedetineerden zijn niet van autochtone origine.»

Jambon «De gevangenis heeft een kleur.»

HUMO Amnesty International heeft aangeklaagd dat de politie aan ethnic profiling doet. U hebt dat afgedaan als nonsens.

Jambon «Er bestaat geen enkele richtlijn om onderzoek naar mensen te doen op grond van hun huidskleur of afkomst. Politiemensen leren wel op verdacht gedrag te letten. Ik pas voor een systeem waarin een politieman of -vrouw bij elke interventie een uitgebreid verslag moet opmaken ter verantwoording van zijn doen en laten. Ik heb vertrouwen in mijn mensen. Anders riskeer je het omgekeerde: dat politiemensen niet meer durven op te treden, uit angst om als een racist weggezet te worden. En ten tijde van de aanslagen kon je niet om de vaststelling heen dat heel wat terroristen van Marokkaanse origine waren.»

HUMO De afgelopen jaren zijn er heel wat politieschandalen losgebarsten die verband hielden met racisme: de hoofdinspecteur in het korps van Mechelen die een spotprent maakte van Jinnih Beels, de gewelddaden tegen illegalen door de Bende van Mega Toby en Sproetje in Antwerpen, het bedenkelijke filmpje van een hoofdinspecteur in Brussel, de fratsen van de dienst Repatriëringen in Zaventem. Is er een structureel probleem?

Jambon «Nu somt u een aantal zaken op waarin politiemensen van racisme beschuldigd zijn. Ik vraag u: hoeveel van hen zijn veroordeeld?»

HUMO U verwijst naar de zaak-Jinnih Beels. In haar geval is de hoofdinspecteur vrijgesproken. De rechter noemde haar prent, met als opschrift ‘Jou kleur staat mij niet aan’ (sic), een geval van humor. Het was opmerkelijk dat bijna het hele korps die humor wel kon smaken.

Jambon «Die interpretatie laat ik voor uw rekening. Ik weet dat onze mensen gedrild worden in correcte omgangsvormen: uren en uren worden ze daarin onderwezen. Maar je spreekt over 45.000 mensen. Mensen maken fouten. Maar als politiemensen fouten maken, springt de pers daarbovenop en krijg ik parlementaire vragen.

»Het zou wel schelen als er meer allochtonen in dienst zouden treden. Dan zou de cultuur in de korpsen vanzelf veranderen. Maar kennelijk ligt dat nog gevoelig. Allochtonen die bij de politie werken, worden in hun eigen gemeenschap al te vaak als verraders beschouwd. Ik ben blij dat het lokale project in Antwerpen erin is geslaagd om meer diversiteit in het korps te brengen.»

Goens «De zeldzame politiemensen van allochtone origine in Brussel-West krijgen het hard te verduren in hun gemeenschap. Ik ken een vrouw die is verhuisd nadat ze bij de politie was gaan werken, omdat ze in haar omgeving als verrader werd weggezet.»


U wordt gefilmd

HUMO Politiemensen zien er, met hun nieuwe wapens, almaar indrukwekkender uit. Is de politie in de loop der jaren opgeschoven in de richting van het leger?

Jambon «Twintig jaar geleden is er een nieuwe politiestructuur gekomen, toen de politie en de rijkswacht in elkaar zijn opgegaan. In die nieuwe constellatie is het model van de politie overgenomen, niet dat van de rijkswacht. Het antwoord is dus: nee.»

Goens «Wat je wel ziet, is dat de gespecialiseerde interventie-eenheden, genre de bottinekes, nu ook in de provinciesteden zijn aangekomen. Mensen die, als het moet, met geweld optreden. Helaas moet het ook steeds vaker.»

HUMO Jonathan Jacob, een jonge psychiatrische patiënt die in overdrive ging, is omgekomen door het geweld van de bottinekes. Leeft de angst voor een nieuwe Jonathan Jacob?

Goens «Die zaak heeft veel impact gehad, en terecht. De opleiding is ook aangepast om te voorkomen dat zulke drama’s zich nog kunnen voordoen. Interventie-eenheden gaan bijzonder voorzichtig te werk. Maar nogmaals: zonder hen kun je bepaalde toestanden tegenwoordig niet meer oplossen.»

HUMO Politiemensen zijn niet zo gelukkig met die voorzichtigheid. Ze klagen dat ze erg moeten uitkijken wat ze doen. Voor ze het weten, hebben ze een klacht aan hun broek.

Goens «De drempel om een klacht tegen politiemensen in te dienen is bijzonder laag geworden. Het is me opgevallen hoe goed mensen die overlast veroorzaken hun rechten kennen. Voor het minste dreigen ze met juridische stappen. Politiemensen moeten handelen volgens het boekje, ze hebben geen keuze. En dan regent het nóg klachten.»

HUMO Het Comité P schreef in 2013: 85 procent van de klachten tegen politiemensen blijkt ongegrond.

Goens «Maak daar maar 95 procent van.»

HUMO Een oplossing zou kunnen zijn: een bodycam dragen.

Jambon «Dat kan sinds kort, daar hebben wij voor gezorgd. Het is gebruikelijker in een stedelijk korps dan op het platteland, maar het is een uitstekend middel om na te gaan of klachten gegrond zijn.»

'Eric Goens: Er is geen respect meer voor de politie. De verbale en fysieke agressie tegen agenten, ook buiten de grootsteden, is onwaarschijnlijk.'

HUMO Waarom was de politievakbond ertegen?

Jambon «De politievakbond was er niet tegen: ze zijn ons zelf komen vragen om de bodycam te introduceren. Alleen, toen die introductie rond was, hebben ze zich ertegen verzet. Dat was een beetje vreemd.»

HUMO Een bodycam is niet noodzakelijk objectief: de camera ziet alles door de ogen van de politie.

Jambon «De politie kan niet zomaar doen wat ze wil. Ze moet aankondigen wanneer ze de camera aanzet: mensen moeten weten wanneer ze gefilmd worden.»

Goens «Politiemensen zitten tussen twee vuren. Enerzijds mogen ze geen stap verkeerd zetten, anderzijds is er steeds meer agressie tegen hen. Ze moeten voortdurend alert zijn. Het gevaar loert om elke hoek.»

HUMO Waar waren jullie toen het bericht kwam dat Benjamin Herman in het centrum van Luik twee agenten had neergeschoten?

Goens «In het korps van Aalst. Het kwam hard binnen, alsof er een bom was gedropt: iedereen was muisstil. Politiemensen beseffen stilaan dat zoiets iedereen kan overkomen.»

Jambon «Dat hebben ze altijd gedaan. De Bende van Nijvel, de CCC en de Bende-Haemers hebben indertijd ook de politie geviseerd.»

Goens «U haalt uitzonderlijke voorbeelden aan. Vandaag loert het gevaar bij wijze van spreken om elke straathoek.»

Jambon «Ik ben naar het korps in Luik gegaan. Dat was heftig, zeker toen ik sprak met mensen die het drama hadden meegemaakt. Het is bijna niet voor te stellen: ’s ochtends vertrek je samen op pad, ’s middags ben je twee mensen kwijt. Politiemensen staan door de aard van hun werk ook dichter bij elkaar. Het zijn meer maten dan collega’s.»

Goens «Waren de meesten boos?»

Jambon «Boosheid heb ik niet gevoeld, wel grote verslagenheid en verdriet.»

HUMO Tot slot, een krantenkop uit de Gazet van Antwerpen van afgelopen maand over de toestand in Sint-Niklaas: ‘Criminaliteit daalt, vraag naar meer politie stijgt’. Zegt dat niet alles over deze tijd?

Jambon «De criminaliteitscijfers dalen overal, maar dat zien de mensen niet. Ze zien de misdrijven die zich in hun omgeving voordoen, en ze voelen zich onveilig.»

Goens «Als het enigszins kon, zouden ze één politieman voor elke twee burgers willen.»

Jambon «Eén voor elke burger, zelfs. Maar dat is geen oplossing. Het punt is: je hebt geen waterdichte oplossing. Een samenleving zonder criminaliteit bestaat niet.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234