Het hele jaar zomeruur? 'Ons bioritme is al verstoord, wij staan al in het rood, en met het zomeruur trap je die ongezonde pedaal nog wat dieper in'

Nu de verschillende Europese landen zich mogen uitspreken over de keuze voor het zomer- of winteruur, en de voorkeur daarbij lijkt uit te gaan naar 'zomeruur' - want: lange zomeravonden en zalig terrasjesweer - kan het geen kwaad om een minder opgetogen tegenstem te horen. In maart sprak Humo met de Duitse professor Till Roenneberg (64). Hij is als chronobioloog verbonden aan het Instituut voor Medische Psychologie in München en hij is een internationale autoriteit op het gebied van de biologische klok die onze dag en ons leven bepaalt. Hij is een heftig tegenstander van het zomeruur en zeker als men dat over het hele jaar gaat doortrekken. 'De Russen hebben dat al gedaan en ze zijn ervan teruggekomen.'


Dit is een ingekorte versie. Het volledige artikel verscheen in Humo 4046 van 20 maart 2018 en kan u hier lezen.

HUMO In de krant stond dat het zomeruur Duitsland jaarlijks 60 miljard euro kost qua gevolgen voor de gezondheid.

Roenneberg «De studie die u noemt had het over 60 miljard als gevolg van onregelmatig slapen, weinig slapen, en op de verkeerde momenten moeten slapen, en die medische kost loopt op tot 2 à 3% van het bruto nationaal product. Het zomeruur is daarin één van de factoren. Omdat je – willen of niet- gedwongen wordt om naar een andere tijdzone te ‘reizen’, terwijl je thuis blijft. Ik noem dat een vorm van ‘sociale jetlag’ en het is nefast voor ons bioritme en voor onze gezondheid. Niet de omschakeling op zich is nefast. Niet die week dat sommigen zich geIrriteerd en niet uitgeslapen voelen, maar de hele zes maand nadien is nadelig. Zes maanden lang wordt ons bioritme overhoop gezet.

Er zijn wel meer mensen die denken dat vooral de omschakeling slecht is voor de gezondheid. Zoals de Russen. Zij wilden geen omschakeling en zo hebben ze ooit een jaar lang constant op zomeruur geleefd. Zo dom, dom, dom! Want zo hebben ze dus het bioritme van hun inwoners twaalf maanden overhoop gehaald.

Ons bioritme is al verstoord door onze levensstijl (onregelmatige uren van werken en slapen, verstoring van nacht- en avondrust door de smartphone) en sinds de jaren zeventig komt daar nog eens dat zomeruur bovenop. Je benzinemeter staat in het rood en in plaats van gas terug te nemen, ga je het pedaal nog wat dieper induwen.

Men spreekt over zomer- en wintertijd en dat is fout. Het is zomer of het is winter. En de tijd is de tijd. Aan beide kan je niet morrelen. Het enige waaraan je kan morrelen, zijn horloges en wekkers. Ik zal u zeggen hoe u dat zomeruur moet bekijken. Dat is alsof de regering van België en van andere Europese landen beslist dat alle werknemers van de ene dag op de andere een uur vroeger moeten gaan werken. Dus: het werk om acht uur beginnen in plaats van om negen uur. En de scholen om kwart na zeven in plaats van kwart na acht. Dat zou nogal een oproer geven! Maar dat is exact wat nu gebeurt. Men heeft het alleen gecamoufleerd door aan de wijzers van de klok te morrelen.

Ons innerlijk uurwerk, onze biologische klok wordt bepaald door het daglicht, dat zorgt voor een oeroud ritme van waken en slapen dat ons lichaam nodig heeft om goed te functioneren. Maar die klok wordt tegengewerkt door al die regeringen die het zomeruur opleggen. Zij bepalen bij wet dat het bioritme van hun burgers ontregeld wordt.»


Dictatuur

HUMO Ik heb de indruk dat men die gezondheidskosten pas de laatste tien jaar is gaan bestuderen. Waarom is er zolang gewacht?

Roenneberg «Omdat al die regeringen en ministers van Economische Zaken geen probleem zagen. Men draaide het uur voor of achteruit, en men ging er domweg vanuit: de mens is flexibel, de mens kan zich aanpassen. Maar ze hebben nooit onderzocht hoe onze biologische klok daarop reageert.»

HUMO Het lijkt erop dat de gezondheidskost groter uitvalt dan de energiebesparing en het economische profijt dat men al sinds de jaren zeventig voor ogen heeft.

Roenneberg «Dat is tien jaar geleden al berekend dat het economische profijt van dat zomeruur onbeduidend of zelfs onbestaande is. Je bespaart elektriciteit in de lente omdat je met dat nieuwe uur ’s morgens minder verlichting nodig hebt, maar tegelijk heb je meer verwarming nodig omdat het in de vroege ochtenden van maart en april nog koud kan zijn. Ook zijn er meer ongevallen in het voorjaar omdat mensen niet uitgeslapen zijn, en in het najaar omdat de duisternis eind oktober plots een uur vroeger invalt; zonder zomeruur zou die overgang niet zo bruusk zijn. Het begint er sterk op te lijken dat een zomeruur geld kost in plaats van geld bespaart.»

HUMO Een kwart van de wereldbevolking blijft dus braaf een regime volgen waarvan het nut allang achterhaald is?

Roenneberg «Dat is meer dan een regime, dat is een vorm van dictatuur.»

HUMO Er moeten toch sectoren zijn die economisch voordeel halen uit het zomeruur? Voor het toerisme duren die zomerdagen toch langer en toerisme is één van de grootste industrieën.

Roenneberg «Oké, tel de inkomsten op van alle terrassen van restaurants en cafés waar men langer buiten kan zitten, en dan heb je inderdaad één economisch voordeel.»

HUMO In de zomer blijft het een uur langer licht en…

Roenneberg «(kortaf) Het blijft niet langer licht.»

HUMO Ik bedoel…

Roenneberg «Ik weet wat u bedoelt. U noemt zich allicht een vrijdenkende onafhankelijke journalist en toch spreekt en formuleert u zoals de propaganda het wil. U spreekt over 'zomertijd', u spreekt over 'langer licht': u bent er helemaal ingetrapt, in de propagandataal van de voorstanders van het zomeruur.»

HUMO Maar ik ben geen voorst…

Roenneberg «(windt zich op) En toch zit u ingekapseld in hun propaganda. Alleen, u beseft het niet. De dagen blijven niet langer licht. De dagen worden niet langer! Wij staan vroeger op en wij gaan vroeger naar huis, dat is alles!»

HUMO (bedremmeld) Mijn excuses dat ik u…

Roenneberg «Trek het u niet aan. Ik ben altijd zo heftig. Ik wilde u alleen maar opmerkzaam maken op uw taalgebruik en hoe dat sluipend beïnvloed is geworden...»

HUMO Als we het over nadelen van het zomeruur hebben, dan is er volgens mij ook nog een nadeel voor het klimaat. Vermits we ’s avonds één uur vroeger naar huis rijden, wil dat zeggen dat de files van elke dag plaats vinden op een uur dat het nog veel warmer is in de zomer. Dan krijg je dus een combinatie van hitte en CO2 uitstoot.

Roenneberg «Daar heb ik nog niet eerder aan gedacht. U hebt volkomen gelijk. U spreekt van hitte maar ik denk meteen aan UV (schadelijke zonnestralen). En door vroeger naar huis te rijden, is er meer UV dan op een later uur. En die combinatie van UV en CO2 is zeer nadelig. Voor de gezondheid en voor het klimaat. U hebt zeer goed nagedacht! Daar moeten we iets mee doen. Dat is een uitstekend argument.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234