null Beeld

'Het inlevingsvermogen van artsen schiet vaak tekort'

Kankerspecialist Warner Prevoo (54) kreeg zelf kanker. In zijn boek 'Echte dokters huilen ook' beschrijft hij hoe het inlevings- vermogen van artsen vaak tekortschiet.

myrel morskate

Warner Prevoo is schor, al een flinke tijd. Stilstaande stemband, legt hij uit. 'Normaal doen je stembanden dit' - hij laat zijn handpalmen golvend tegen elkaar aan bewegen. 'Bij mij gebeurt er dit' - hij houdt een hand stil, terwijl de ander beweegt. 'Dat schuurt en je wordt er schor van.' Als arts moet hij dit vaak hebben voorgedaan, aan een patiënt uitleggen wat er in zijn lichaam gebeurt. Maar nu gaat het over hemzelf, zíjn lichaam. Prevoo kreeg twee jaar geleden de diagnose die hij zelf regelmatig stelt: longkanker. In een terminaal stadium.

Een vriendin besloot dat ze er samen met hem een boek over wilde schrijven: 'Echte dokters huilen ook'. 'De kankerspecialist die kanker kreeg,' zegt Prevoo. Op een bankje in zijn Amsterdamse stamcafé neemt hij een slok van zijn thee.

null Beeld

Het begon met een kuchje en een vaag gevoel van slapheid. De radioloog maakte zich geen zorgen - het kon niets serieus zijn. Toen het kuchje en de moeheid verergerden, liet hij even een scan bij collega's maken. 'Voor de zekerheid,' zei hij tegen zijn zoon Yno. Een uur later stond hij schouder aan schouder met twee collega's te kijken naar de longscan, waarop een tumor van 9 bij 4 centimeter was te zien.

Prevoo «Het is een nachtmerrie. Je wordt de volgende ochtend wakker en dan denk je: het is niet waar.»

De diagnose terminaal blijkt gelukkig niet te kloppen; met nieuwe medicijnen zijn de tumoren te bestrijden. Hij heeft wel net een ronde bestralingen ondergaan, want de kanker is weer opgedoken.

Prevoo «Het is een rollercoaster, dat ziek zijn. En het went nooit. Ik word er juist slechter in. Met die bestraling ga ik door een diep dal. Er wordt veel van je flexibiliteit gevraagd. Als je steeds van die pieken en dalen hebt, snap ik dat mensen denken: ik ben er zo klaar mee.»

Wat ziek-zijn Prevoo heeft gebracht is dat hij beseft dat hij als arts geen idee had wat er omging in zijn patiënten.

Prevoo «Anderhalve maand geleden moest ik een biopt laten nemen, een kleine hap uit mijn longen, dat kan worden getest. Dat doen wij standaard bij patiënten. Nu ik het zelf heb ondergaan, denk ik alleen maar: what the fuck? Dit wil ik nooit meer meemaken. Ik heb het als bedreigend ervaren, zo binnendringend. Het rare is, wij als dokters vinden dat normaal. Even je vinger ergens insteken, eventjes een hapje nemen. Als patiënt moet je dat maar allemaal ondergaan.»


Lege zinnetjes

Zijn kijk op de relatie arts-patiënt is veranderd, zegt hij.

Prevoo «Wij leren altijd maar zogenaamd empathisch te zijn, maar ons inlevingsvermogen begint en eindigt altijd met 'ik begrijp het' of 'ik vind het vervelend voor u'. We begrijpen er geen snars van. Dat is geen verwijt, dat is een pure observatie. Het zijn lege zinnetjes. Ik vind dat wij als arts best vaker mogen zeggen: 'Ik zie dat u ziek bent, ik vind het verschrikkelijk voor u, maar ik ben het zelf niet, dus ik weet niet precies waar u het over heeft. Ik doe wel mijn stinkende best u te genezen.'»

Een maand na zijn eigen diagnose bleek Prevoos vader ook kanker te hebben. Hij is in januari van dit jaar gestorven. Prevoo zag hoe een leek als zijn vader door de behandelingsmolen ging. Hoe hij zijn lot volledig in handen legde van de dokters.

Prevoo «Je weet niet dat jij alweer de tiende patiënt bent die dag. Dat de dokter tijdsdruk voelt, want hij loopt een half uur achter. Dus de aandacht die je krijgt, is niet de aandacht waarop je recht hebt. Of nodig hebt.»

Artsen zijn ook niet altijd even goed in slechtnieuwsgesprekken.

Prevoo «Mijn vader heeft tot een maand voor zijn dood gedacht dat hij zou kunnen genezen. Want hij werd toch nog steeds behandeld? Toen heb ik het zelf maar gezegd: 'Pap, deze behandeling gaat jou niet meer redden.' Dokters zeggen dat niet snel. Die roepen: misschien helpt het nieuwe kankermedicijn. Zolang je hoop geeft, hoef je niet te zeggen: u gaat dood.»


Stress als tweede natuur

Te lang doorgaan met behandelen staat afscheid nemen in de weg, denkt hij.

Prevoo «Ik heb het overlijden van mijn vader vooral als professional meegemaakt, niet als zoon.»

Zijn vaders ziekte speelt in het boek een grote rol.

Prevoo «Ik heb de laatste vier keer dat ik het las verschrikkelijk gehuild. En dat gaat altijd over hem.»

Prevoos zoon Yno wil nu ook dokter worden - misschien wel radioloog.

Prevoo «Toen ik ziek werd, zei hij opeens: ik ga medicijnen studeren. Ik ben er niet onverdeeld enthousiast over. Als ik het opnieuw zou doen, zou ik geen dokter worden. Er zijn leukere beroepen die niet 50 uur per week met ellende te maken hebben. Ik heb stress altijd beschouwd als een tweede natuur, maar ik denk nu dat die misschien wel heel slecht voor me is geweest. Dat het toch mijn immuunsysteem heeft aangetast, of mijn weerstand.»

Karin Overmars en Warner Prevoo: Echte dokters huilen ook, Ambo Anthos, €20.

© Het Parool

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234