Het jaar van de Bende van Nijvel: 'Ik had echt hoop: verdomme, het gaat toch uitkomen wie de daders zijn'

‘Zij is erger dan een flik,’ zei een ex-Bendeverdachte ooit over haar. Onderzoeksjournaliste Hilde Geens schreef jarenlang voor Humo over de Bende van Nijvel en maakte er haar levenswerk van. Haar boek ‘Beetgenomen’, een standaardwerk waarin ze het falende onderzoek met een fileermes aanpakt, werd pas opnieuw uitgebracht, aangevuld met de nieuwste ontwikkelingen in het dossier. ‘Ik heb één keer gedacht dat ik dicht bij een oplossing stond.’

De meest bizarre post die Hilde Geens ooit kreeg toen ze zich in het Bendedossier vastbeet, was een brief met daarin een speelkaart van een schoppenkoningin. Haar collega Raf Sauviller, met wie ze voor Humo artikels over de Bende schreef, ontving een schoppenboer. ‘Wat dat precies betekende, heb ik nooit geweten,’ vertelt ze.

Hilde Geens «In die periode gebeurden er wel meer rare dingen. Een man die een hele dag in zijn auto voor onze deur zat, zonder zich te verroeren. Twee rare figuren die in het veld opdoken en naar ons huis bleven kijken. Het was de periode van de zaak-Dutroux, in 1996, toen ik me samen met mijn collega Raf in het Bendedossier begon te verdiepen en de tweede Bendecommissie in het parlement de zaak weer op de agenda zette. Er hing een sfeer van verontwaardiging in het land, justitie had zwaar gefaald, iedereen wilde plots helpen om – naast de zaak-Dutroux – ook het Bendedossier op te helderen. Een beetje dezelfde sfeer die er vandaag ook rond het dossier hangt, sinds de informatie over Christiaan Bonkoffsky het onderzoek een nieuw elan heeft gegeven.»

HUMO Hoe ben je zelf in het dossier gerold?

Geens «Eind 1984 schreef ik als journaliste over het gerecht in Brussel, de aanslagen van de CCC en het dossier van de extreemrechtse organisatie Westland New Post (WNP). Af en toe kreeg ik ook wat informatie over de Bende doorgespeeld van contacten bij de politie, of van premiejagers. Die dingen bleven altijd in mijn gedachten hangen. Zo sprokkelde ik door de jaren heen kennis bij elkaar, maar ik ben me pas heel intensief in de zaak gaan verdiepen rond 1996, toen ik de kans kreeg om een aantal strafdossiers van Bendeovervallen te lezen. Het werd maandenlang mijn avondlectuur. Dikwijls zat ik tot ’s nachts te lezen. Ik vond het enorm boeiend, maar het maakte me ook opstandig. Ik werd kwaad om de sporen die ik in het dossier vond en die niet werden uitgezocht. In het dossier over Aalst zitten bijvoorbeeld foto’s die Robert Beijer, één van de oudste Bendeverdachten, heeft gemaakt van de omgeving van de Delhaize in Aalst rond het tijdstip van de overval in november 1985. Beijer, die toen al weg was bij de rijkswacht en als privédetective werkte, beweerde dat hij de foto’s had gemaakt in het kader van een overspeldossier. Maar dat spoor is nooit uitgezocht. En zo waren er verschillende open doelkansen die de speurders hebben laten liggen. Uit laksheid of kwade wil, door toeval of omdat speurders geboycot werden.

»Het was ook duidelijk dat de Bende contacten had bij de politiediensten. Ze kenden het politiewerk van binnen uit én ze kregen informatie uit het onderzoek. Zo hebben ze ooit geprobeerd om een slachtoffer te ontvoeren dat gewond was geraakt in de Delhaize van Aalst. Twee valse rijkswachters hebben zich bij hem thuis aangemeld en wilden hem meenemen, zogezegd voor een ondervraging. Maar de man rook onraad en vroeg hun om het adres van de kazerne op te schrijven. Dat konden die zogenaamde rijkswachters niet, en hij heeft geweigerd om mee te gaan.»

HUMO Wat is jouw idee over de Bende? Wie zit erachter en waarom moesten die 28 doden en 40 gewonden vallen?

Geens «Mijn idee daarover is door de jaren heen geëvolueerd, en ik heb nooit één vaste overtuiging gehad. Begin 1986 kreeg ik, een beetje toevallig, informatie van een politie-informant. Die vertelde me een gedetailleerd verhaal over een gewezen politieman, Dany, die huurlingen betaalde voor de raids van 1985 in het kader van een afpersingsplan. Daarmee wilde men Delhaize aanzetten om meer vlees te kopen bij een bepaalde vleesfabrikant. Die informatie was nog nergens bekend.

»Een jaar later dacht ik iets helemaal anders: toen leek de destabilisering van de staat vanuit het extreemrechtse milieu het juiste spoor. In 1986 werd een deel van de wapens van de Bende opgevist uit het kanaal in Ronquières. Ik vond het verdacht dat de wapens die een link legden tussen de verschillende overvallen zomaar bij elkaar in het water waren gedropt. Dat kon alleen maar gebeurd zijn om de speurders op een dwaalspoor te zetten. Het onderzoek in Dendermonde spitste zich op dat ogenblik toe op de clan van Philippe De Staerke. Ik was ervan overtuigd dat De Staerke erin was geluisd door de geheime diensten. Pas toen ik de dossiers jaren later zelf kon lezen, heb ik gezien dat dat niet kon, er waren te veel elementen die dat tegenspraken. Zo is het bijvoorbeeld zeker dat De Staerke een paar uur voor de overval in de Delhaize van Aalst was, en dat hij daags na de overval een koffer met wapens heeft begraven. De Staerke heeft daar nooit een goede uitleg over gegeven. Hij is trouwens door verschillende mensen in de Delhaize herkend als dader, onder meer door een jeugdvriend van hem die gewond was geraakt tijdens de overval in Aalst. Ik heb die getuige gesproken, hij imiteerde zelfs zijn manier van lopen.

»Nog later kwam het spoor van de afpersing opnieuw boven water, in een andere vorm. Speurders vonden bewijzen dat Madani Bouhouche, één van hun hoofdverdachten, samen met anderen rond 1980 het plan had opgevat om warenhuizen af te persen door te dreigen met bomaanslagen. Dat plan is bijna van a tot z gerealiseerd: er was een loods gehuurd waar ze het geld in ontvangst zouden nemen, er was een ondergrondse tunnel naar de riolen gegraven om te vluchten, ze hadden een bootje gestolen om er de Zenne mee af te varen naar een plek waar een auto met een diplomatieke nummerplaat zou wachten. Het plan is op het laatste nippertje, halverwege 1984, afgeblazen omdat de vluchttunnel onder water was gelopen. Een mogelijke verklaring is nog altijd dat de Bendeovervallen een variant waren op dat afpersingsplan, en dat men van springstoffen was overgestapt op het neerschieten van mensen.»

HUMO Vandaag twijfel je soms of dé Bende wel bestaat.

Geens «Ik bedoel daarmee dat ik de Bende niet als een clubje zie met een stuk of drie hoofddaders en een paar randfiguren, zoals sommige profilers denken. Ik zie maar één rode draad in alle overvallen van 1982 tot 1985, en dat zijn Bouhouche en Beijer. Hun namen komen in het vizier bij de eerste moorddadige overval én bij de laatste. Dat kun je niet van de andere Bendeverdachten zeggen. Bij de overval op wapenhandelaar Dekaise in 1982 was Bruno Vandeuren bijvoorbeeld de hoofdverdachte – hij heeft ook bekend – maar je vindt hem niet terug in Aalst. Omgekeerd zijn er aanwijzingen naar De Staerke in Aalst, maar zijn die er helemaal niet bij Dekaise.

»Bouhouche en Beijer zijn de enige constante, en rond hen cirkelen de daders. Zij kenden het systeem heel goed van binnen uit, ze beschikten over een pak wapens en ze konden zelf hun pionnen op het schaakbord zetten. Aan de motieven wordt volgens mij te veel belang gehecht: die kunnen verschillen van feit tot feit. De ene keer gaat het om een afrekening, de andere keer om een afpersing…»

HUMO Heb je ooit gedacht dat je dicht bij de oplossing zat?

Geens «Ik heb één keer het gevoel gehad dat ik een draadje had losgetrokken uit dat kluwen, waardoor we het raadsel konden ontrafelen. Dat was in 2013, toen ik een verhaal uitzocht over de achterbank van de vluchtauto die de daders van de overval op de Delhaize in Beersel in 1983 op het parkeerterrein hadden achtergelaten. Er meldde zich een anonieme getuige die zei dat hij alles had gezien, én dat hij uit de kleur van de zetels van de achterbank kon afleiden dat de rode vluchtwagen in het zwart herschilderd was. Ik heb toen bewezen dat die man loog en over informatie over daders beschikte waarmee hij het onderzoek probeerde te manipuleren. Dat kon alleen als hij zelf één van de daders was, of ermee te maken had. Vind die anonieme getuige, en je hebt een eerste dominosteentje in je onderzoek dat valt. Toen ik dat ontdekte, had ik plots hoop: verdomme, het gaat nog uitkomen.»

HUMO Is er iets met je informatie gebeurd?

Geens «Niet dat ik weet.»

HUMO Heb je nog altijd hoop?

Geens «Ja, er zijn toch nog een boel losse eindjes die het onderzoeken waard zijn en essentiële informatie kunnen opleveren. Maar dan moeten de speurders het helemaal anders aanpakken en veel meer basisonderzoek doen naar materiële linken. Nu vertrouwen ze te veel op tips en getuigenissen, maar daar bewijs je niets mee.»


Lees meer in onze dossier De Bende Van Nijvel

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234