Het masterplan van Randy Newman: 'Ik doe rustig verder tot iemand me komt vertellen dat ik dood ben'

Negen jaar na ‘Harps and Angels’ brengt Randy Newman nog eens een plaat met nieuw materiaal uit: op ‘Dark Matter’ staan negen songs, waaronder een protestlied tegen Vladimir Poetin. ‘Ik heb een hechte fanbase in Rusland, maar niet in zijn omgeving, wed ik.’

'Mooie liedjes schrijven is hard werk, hoor. De muze is een zure, wispelturige trut'

Op één van de Belgische optredens van Randy Newman (73) in De Roma, eind 2015, hoorde ik een mevrouw in de wandelgangen zeggen dat ze het ‘wel goed’ vond, maar ‘toch wat opportunistisch dat hij moet teren op het succes van Joe Cocker’. Dat Newman de wereldhits schreef die Cocker slechts coverde, wist ze blijkbaar niet. Newman moet lachen als we hem in een Brussels hotel de anekdote vertellen. ‘Ooit zat ik met mijn dochter in een restaurant. Ik stond erop met m’n gezicht naar de muur te zitten om niet herkend te worden, maar mijn dochter sneerde ‘Stel je niet aan, zo beroemd ben jij helemaal niet.’ (lacht) De waarheid kwetst wel degelijk, merkte ik toen.’

HUMO Vergeef me dat ik niet begin met je mooie nieuwe plaat maar met een idioot brokje trivia: een kennis van jou vertelde me dat je zoon in een rockgroep zit die Smashed Infant heet.

Randy Newman «Zát. Later heeft hij de groepsnaam gewijzigd naar Armed Response. Ondertussen gaat het beter met hem (grinnikt). Hij is nu een agent die de carrière van componisten van soundtracks bestiert – waaronder de mijne. Zijn klanten zijn godzijdank níét op de hoogte van zijn verleden. Hun minst slechte song was een ziedende tirade aan het adres van Ted Knight. Ze lieten niets van die man heel. (Kurkdroog) Wat ongelukkig was, want behalve acteur was Knight ook de ereburgemeester van de wijk Pacific Palisades, waar we toen woonden. En hij had machtige vrienden, van Reagan en de Rat Pack tot Schwarzenegger. Mijn zoon beriep zich op creatieve vrijheid – wat kon ik zeggen? Wat me vooral stoorde, was dat Knight zo’n makkelijk slachtoffer was. Als je dan toch een protestsong schrijft, protesteer dan tegen échte boosdoeners van formaat.»

HUMO Zoals in het geval van ‘Putin’ op ‘Dark Matters’.

Newman «Ja, papa geeft het goede voorbeeld. Story of my life!»

HUMO Dat je ook op hoge leeftijd de controverse niet schuwt, blijkt uit de sarcastische tekst: ‘When he takes his shirt off / Makes me wanna be a lady’. Ik hoop dat de derde wereldoorlog niet terug te voeren zal zijn tot deze song.

Newman «Het ligt zeker in zijn aard om zo’n futiliteit als excuus op te voeren om de Verenigde Staten binnen te vallen en in één moeite ook de omliggende planeten te annexeren. (Zet z’n bril af en wrijft lang in de ogen) Sorry, ik ben vandaag niet in beste doen, nu ik een slapeloze nacht achter de rug heb (zijn vlucht uit Berlijn werd afgelast, alle hotels zaten vol en Newman was verplicht om op de luchthaven in een stoel te slapen, red.).»

HUMO De wraak van Poetin. En da’s pas het begin.

Newman «I believe it. Ik twijfel er niet aan dat meneer Poetin qua martelingen en intimidaties over een grenzeloze creativiteit beschikt. Je lacht, maar die gedachte is echt in me opgekomen, dat Poetin misschien opzettelijk mijn reis saboteerde. Wat dan weer iets zegt over mijn ego, want die man weet ongetwijfeld niet eens dat ik besta. Ik heb wel een hechte fanbase in Rusland, maar niet in zijn omgeving, wed ik.»

HUMO In ‘The Great Debate’ omschrijf je jezelf als volgt: ‘The author of this little vignette is a self proclaimed atheist’. Welke verbetering zou je aanbrengen aan Gods ietwat onhandige eerste versie van de schepping?

Newman «Ik zou de schijnbaar ingebouwde schofterigheid van de mens wegfrezen. Al millennia blijkt dat mensen met blinde haat reageren op alles wat afwijkt van hun norm. Verdraagzaamheid lijkt me een hoogdringende vereiste. Ik heb mijn oeuvre onlangs eens overlopen, en ik blijk veel meer songs over racisme en onverdraagzaamheid te hebben geschreven dan ik dacht.»

HUMO Jouw fans zijn overwegend beschaafde, verfijnde mensen. Maar op YouTube vond ik ene Bushrod Rust Johnson die, veertig jaar na de feiten, reageerde op jouw ‘Short People’ met een kort maar krachtig ‘KILL ALL MIDGETS!!!’

Newman (komt niet bij van het lachen) «What can you do? Iemand moet die man eens vertellen dat je zelfs blinde haat best gedoseerd en fijnzinnig gearrangeerd toedient.»

HUMO Je bent al 55 jaar soloartiest, je hebt nooit in een groep gezeten. Met wie had jij in de Brill Building een team willen vormen?

Newman «Met Lorenz Hart, die vaak met Richard Rogers samenwerkte. Newman & Hart, dat zou vast iets moois opgeleverd hebben. Ook al was hij a pain in the ass, heb ik me laten vertellen, een lastige, stuurse, bitse alcoholist. Maar wát een talent: ‘My Funny Valentine’, ‘Blue Moon’, ‘Bewitched, Bothered and Bewildered’, ‘The Lady Is a Tramp’… een eindeloze lijst klassiekers! En die teksten: heel gesofisticeerd, heel getormenteerd vaak, maar altijd ontroerend.»

HUMO Interessant: jij schrijft je eigen teksten én muziek, en als ik je de keuze geef, kies je met Lorenz Hart voor een andere tekstschrijver.

Newman «Yeah… Blijkbaar is het de muziek die ik instinctief niet wil afgeven. Good point. O, en van mijn generatie graag Carole King: een groot talent en een gezellig mens. En het stoort me dat iedereen haar enkel van ‘Tapestry’ kent, want haar oudere werk is ook uitstekend. ‘It Might as Well Rain Until September’, bijvoorbeeld: that stuff ’s great. De arrangementen klinken gedateerd, maar de melodie zit heel vernuftig in elkaar. En het is muziek die een pessimist als ik blij maakt.»

HUMO Met jouw talent voor melodie had je al ettelijke ballads kunnen schrijven die je veel rijker hadden kunnen maken. Soms heb ik het gevoel dat een sarcastische tekst de prachtige melodie schaadt.

Newman «Join the club: je bent niet alleen. Toen ik ‘Lost Without You’ voorlegde aan Lenny Waronker (al eeuwen zijn producer en vriend, red.), merkte ik dat die op basis van de melodie en de titel dacht ‘Eindelijk! Een pure love song! Goud! Kassa!’ Tot drie zinnen verder bleek dat de tekst over de dood ging. Zijn gelaatsuitdrukking was als een ballon waar de lucht uit ontsnapte. Arme Lenny: al die jaren wacht hij met stille hoop, maar nee, ah jeez, ol’ Rand torpedeert weer ’ns een potentiële hit. Ik vrees dat hij denkt dat ik het doe om ’m te pesten. That too (lacht). Nee, ik kan het niet helpen.

»Ooit moest ik optreden in Manchester maar de auto die me zou brengen kreeg onderweg pech. Ik kreeg een lift van een trucker. Die vroeg me onderweg wat ik deed. Ik had een cd van me bij en terwijl we daarnaar luisterden, zag ik de trucker gestresseerd raken: zo’n veeleisende job en dan nog mijn irritante muziek erbovenop, dat kon hij niet verwerken. Toen wist ik: ik zal nooit een échte hit scoren.»

'Ik verdien er goed aan als anderen mijn songs coveren, maar de luisteraar is doorgaans het best af met de componist zélf'


Goudader

HUMO Je bent een man van scherpe observaties en monkelende grapjes maar weinig écht persoonlijke ontboezemingen. Zijn al die typetjes in je songs niet ook een handig schild, een harnas, een rookgordijn?

Newman (lange stilte) «Ik heb al een halve minuut de neiging om ‘Nee, hoe kom je erbij’ te zeggen, om me ervan af te maken. Maar natuurlijk is het in sommige gevallen wel zo: ‘Land of Dreams’, ‘Dixie Flyer’… Is de ‘I’ een personage of ben ík het? Ik vrees dat ik ben begonnen met die personages op te voeren omdat ik mezelf niet zag als een romantische held…»

HUMO Onterecht.

Newman «Natúúrlijk onterecht (grinnikt). Maar toch… (zwijgt lang) Door dit hier (wijst op z’n luie linkeroog en z’n dikke brillenglazen) heb ik lang vermeden om mensen in de ogen te kijken en misschien heb ik zelfs in mijn muziek die reflex. Zelfs bij m’n kinderen deed ik het: als ze binnenkwamen en dag zeiden, antwoordde ik warmhartig maar draaide ik m’n hoofd weg. Erg, hè, die reflex? Jeez, dit wordt echt een therapeutische sessie. Hoeveel reken je per uur?»

HUMO In ‘The World Isn’t Fair’ getuig je van als zelfspot vermomde zelfkennis: ‘a froggish man, unpleasant to see’.

Newman «Da’s alvast autobiografisch, zoals je ziet. Dat geldt ook voor ‘Miss You’: die tekst gaat over mijn echtscheiding en hoe ik mijn eerste vrouw miste… terwijl ik getrouwd was met de tweede. Tactvol als ik ben (lacht).»

HUMO Waren de dames daar blij mee? Niet dat het mijn zaken zijn.

Newman «It bothered them. Allebei. Ik ben privé niet meedogenloos, maar wel als het op mijn werk aankomt. ‘Miss You’ is een goeie song, en dat gaat voor. En dankzij dat harnas en die gêne heb ik een goudader aangeboord, want die songs waarin personages aan het woord zijn, zijn vaak m’n beste. Ik heb er dus vrede mee.»

HUMO Jouw carrière gaat meer dan een halve eeuw terug. Hoe is het eigenlijk om teksten te zingen die een eerdere incarnatie van jezelf beschrijven?

Newman «Toen ik voor de ‘Songbook’-cd’s mijn oude songs opnieuw opnam, moest ik ze allemaal doornemen. In alle rust, met, helaas, genoeg tijd om het allemaal te laten bezinken en oude demonen te confronteren. Welnu: ze klonken me zonder uitzondering vertrouwd in de oren omdat er niets was veranderd. Ik ben níét geëvolueerd. Eigenlijk is dat een tragische vaststelling: de vent die ‘Davey the Fat Boy’ schreef in 1965, zit hier voor je, geen spatje veranderd. Ik denk dat het komt omdat ik één van die tragische figuren ben die als puber al een oude man zijn – qua inborst én qua uiterlijk (grinnikt vol zelfspot). I already was who I was going to be.»

HUMO Speel je op tournee solo piano om een dure begeleidingsgroep uit te sparen? Live mis ik die weelderige, dikwijls sublieme arrangementen – ‘Little Criminals’ werd zelfs bijna volledig ingespeeld door de voltallige Eagles. Dat zo’n supergroep – stuk voor stuk zélf uitstekende componisten – bereid is om jou te dienen, spreekt boekdelen.

Newman «Maar ik kan hen natuurlijk niet mee op tournee slepen. Mochten ze dat al willen, ik zou halfweg het eerste concert failliet zijn. En nu Glenn Frey dood is…»

HUMO Ja, vreemd: Frey sterft, maar Don Henley tourt lustig verder als de Eagles.

Newman «O, maar hij lijdt er echt onder, hoor. Ik ken Don heel goed, de dood van Glenn heeft ’m totaal ontregeld. Maar ’t is ook een muzikant, hè. Hij kan echt niet zonder muziek.

»Na Glenns dood vertelde zijn dochter me dat hij de laatste dagen van z’n leven enkel nog mijn muziek wilde horen. That’s a hell of an accolade, you know? Hij luisterde niet meer naar de Eagles of wat dan ook, enkel naar mijn muziek. Ik kende Don altijd beter dan Glenn en ik had geen idee dat mijn muziek zoveel voor hem betekende. (Droog) Maar wie weet stond de cd-speler op repeat en had hij niet meer de kracht om ’m af te zetten.»

HUMO O, ben jij één van die mensen die complimenten kapot relativeren?

Newman «Te vaak, ja. Paul Simon zei ooit dat hij graag mijn ‘Marie’ had geschreven, daar was ik wel blij om.»

HUMO Maar waarom speel je enkel soloconcerten? Brian Wilson tourt met een grote groep om zijn ingewikkelde arrangementen correct te spelen, net als wijlen Leonard Cohen.

Newman «Ik heb er een paar met groot orkest gespeeld, je vindt er één op de dvd ‘Live in London’. Om eerlijk te zijn: andere muzikanten zijn a pain in the ass. Andere ménsen zijn a pain in the ass (lacht). ’t Is altijd wel wat: ego’s, te laat komen, slecht voorbereid zijn, drummers die te hard meppen en zo mijn subtiliteit vermorzelen, bassisten die een affaire beginnen met de backingzangeres waar ik m’n zinnen op had gezet, de ene gitarist wil per se soleren, de andere blijkt een alcoholist… It’s the gift that keeps on giving (theatrale zucht).»

HUMO Live zing je soms vals, je haalt sommige hoge noten niet, je vergeet akkoorden maar desondanks geldt zoals bij Dylan: nobody sings Newman like Newman.

Newman (gebelgd) «Ik zing nu beter dan ooit, hoor. Ik arrangeer ook beter. En ik geloof dat de luisteraar doorgaans het best af is met de componist. Dat zeg ik niet uit eigenbelang, want ik verdien goed aan al die covers.»

HUMO Weet je dat er een plaat is die ‘Mama Told Me Not to Sing’ heet, een woordspeling op jouw songtitel ‘Mama Told Me Not to Come’, waarop niet andere artiesten maar fáns jouw oeuvre coveren?

Newman «Ja, dat blijkt écht zo – ik dacht eerst dat het een grapje was. ‘Louisiana’, gezongen door… een Schot (lacht). En a big deep voiced guy die ‘Marie’ zingt. Kijk, zoiets maakt zelfs The Boss nooit mee. Heerlijk, ik ben gevleid.»

HUMO Jouw ooms Alfred en Lionel waren beroemde componisten van sound-tracks. Noem eens een moment waarop je via hen contact maakte met het oude, mythische Hollywood?

Newman «Mijn oom Lionel vloekte vaak en vertelde graag aangebrande moppen. Producer Dick Zanuck heeft me later verteld dat ze 100.000 klachten ontvingen nadat Lionel op televisie een misplaatste grap had gemaakt. Hij had in die zin een goede opleiding gekregen als pianist van Mae West. Hij was ook musical director van films van Elvis en Marilyn Monroe en supervisor bij ‘Star Wars’. Hij had geen goed woord over voor concurrenten. Over de grote Burt Bacharach zei hij ooit laatdunkend: ‘Zijn songs klinken als partijen die ik zou schrijven voor de derde hobo.’

»Er was een feest toen hij een Academy Award had gewonnen voor de film ‘Doctor Dolittle’ – of ‘Doctor Do Nothing’, zoals oom Lionel ’m noemde, omdat hij er te weinig aan had verdiend. Mel Brooks zei me dat hij weigerde die ceremonie bij te wonen vanwege Lionels ‘platvloerse taal’. En dat uit de mond van Mel Brooks, de koning van de toilethumor! Het lolligste vond ik nog dat Lionel in alle onschuld oprecht gekwetst was dat die ‘damn fuckin’ putz’ niet was opgedaagd. ‘What the fuck does he mean he can’t bring his fuckin’ wife to my fuckin’ party ’cause there’s somethin’ wrong with my fuckin’ language?!’»

'Ik ben één van die tragische figuren die als puber al een oude man zijn – qua inborst én qua uiterlijk'


Knappe jongedames

HUMO Ik zag tijdens een wedstrijd van de Lakers in Los Angeles Jack Nicholson luidkeels een song meebrullen: jouw ‘I Love L.A.’ Is Jack een fan of houdt hij gewoon veel van Los Angeles?

Newman «Beide, I’m happy to say. Ze spelen ‘I love L.A.’ wel vaker voor of na een wedstrijd en dan toucheer ik telkens een klein maar fijn bedrag. Jack is al lang een fan, hij kwam eind jaren 60 al naar me kijken toen ik in de Troubadour speelde, een relatief kleine club. Al was dat natuurlijk ook hunting ground: Jack wist dat daar altijd knappe jongedames rondhingen. (Kurkdroog en zwaar sarcastisch) Vooral als ik er optrad. Ik herinner me nog dat Jack vanuit het publiek ongevraagd richtlijnen riep: ‘Slow down, Rand!’ Hij had gelijk, ik was nerveus, ik speelde alles te snel.»

HUMO In de Roma was je gul met anekdotes, maar die over Bob Dylan heb je afgebroken, iets over ‘Lucinda’.

Newman «Dertig jaar geleden speelde ik in The Bitter End (legendarische nachtclub in New York, red.) drie sets op één avond. Tijdens de pauze werd ik naar een tafeltje geleid waar drie mannen zaten, waaronder Dylan. Ik begroette hem warm en zei ‘Hey man, I love your work,’ enzovoort, mouwvegend als de beste. Bleek dat ik tegen John Hammond sprak: Dylan zat links van hem, ik had ’m niet herkend. Toen vertelde Dylan me dat hij ook naar Malibu zou verhuizen, waar ik toen woonde. Hij vroeg of hij daar dan ook songs zou kunnen schrijven zoals mijn ‘Lucinda’, dat ik net had gespeeld. ‘Sure, Bob,’ zei ik gevleid. Pas een paar maanden geleden drong tot me door dat hij het wellicht sarcastisch bedoelde, want ‘Lucinda’ is één van mijn banalere songs: het gaat onder andere over tractors die het strand gladstrijken.»

HUMO Maak je geen zorgen. In een interview met Paul Zollo zei Dylan ooit: ‘I don’t think songwriters will catch many great songs downriver from Randy Newman’ – uit zijn mond een groot compliment.

Newman «Mja. Maar ’t was hard werk, hoor, vergis je niet. Ik heb nooit cadeaus gehad. De muze was een zure, wispelturige trut, really hard to please.»

HUMO Live speel je nog steeds ‘I’m Dead But I Don’t Know It’, jouw snerende ode aan het adres van oudere rocksterren die vijf afscheidstournees te veel geven – met die meesterlijke openingszin ‘I don’t have anything left to say, but I’m going to say it anyway’. Hoe verloopt een onverwachte ontmoeting met één van je slachtoffers?

Newman «Jij weet zo goed als ik hoeveel melkwegen het ego van dat soort types kan vullen. En het zijn meestal ook aanhangers van het adagium ‘alle aandacht is goeie aandacht’. Nu, ik deel wel ’ns een plaagstootje uit, maar ik kwets niemand: vergeleken met de doorsnee stand-upcomedian ben ik heel braaf. Springsteen kon lachen om z’n namecheck (‘Hey Rand, how would you like to be the Boss for awhile?’ uit ‘My Life Is Good’, red.), maar die is ook tamelijk normaal gebleven. Phil Collins en Jeff Lynne ook. John Cougar Mellencamp niet. In ‘A Piece of the Pie’ zong ik ‘He’ll be singing for Toyota by the fall’. Maar Mellencamp hecht erg aan z’n imago van noeste patriot die o zo eenvoudig is gebleven. Zijn fans zijn vlaggenzwaaiers: de suggestie dat hij geen échte patriot is, was een brug te ver.»

HUMO Iemand die het kan weten zei me: al die bejaarde supersterren blijven touren omdat ze thuis geen applaus krijgen.

Newman (brommend) «Daar herinnert mijn familie me dagelijks aan als ik weer ’ns op tournee trek. Mijn huidige echtgenote is niet zo geïnteresseerd in wat ik doe. Eén van m’n zonen zei me onlangs nog, kurkdroog: ‘Dad, you didn’t exactly marry a fan.’ (lacht) Maar trouwen met een fan zou misschien ook strontvervelend zijn.»

HUMO Wie in de familie is wel fan?

Newman «Mijn broer biechtte onlangs op dat hij gehuild had toen hij naar ‘Lost Without You’ had geluisterd. Maar ja, dat gaat over één van onze ouders die op de dool raakte nadat de wederhelft overleed, dus wellicht huilde hij om het verlies van ma en pa.»

HUMO Na je tweede concert in de Roma eind 2015 zei je ietwat beduusd: ‘Op mijn leeftijd kan ik niet beloven dat ik ooit terugkom, maar voor wat het waard is: ik heb de steun van jullie Belgen altijd erg gewaardeerd.’ John Cleese noemde z’n recente onemanshow niet voor niets ‘Last Chance to See Me Before I Die’.

Newman «Echt? (Grinnikt) Very funny. Dat wist ik niet. He may have a point. En hij kan blijkbaar mijn gedachten lezen, want ik wilde mijn vorige tournee ‘The Last Chance to See Me, Part 1’ dopen. Ik word binnenkort 74 en ik ben sowieso een pessimist. Maar ik doe rustig verder tot iemand me komt vertellen dat ik dood ben.»

‘Dark Matter’ komt op 4 augustus uit bij Nonesuch.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234