null Beeld

Het midlifeplezier van Paul de Leeuw: 'Ik ben echt een zorgtrut'

In Doetinchem, waar de wereld ophoudt en coma een way of life is, kijk ik naar 'Ik ben rustig', de theatershow waarmee Paul de Leeuw straks ook Vlaanderen aandoet. Het is al zijn tweede avondvullend programma sinds 2012. Daarvoor was De Leeuw twintig jaar uit het theater weggebleven: televisie peuzelde al zijn tijd op.

Jeroen Maris

Een dag later zit ik voor De Leeuw in een Amsterdamse keet waar het Surinaamse eten, de wijn en de van hoofdstedelijkheid blinkende jongens en meisjes lekker zijn. ‘Ik ben rustig’ is al zijn tweede avondvullende programma sinds 2012. Daarvoor was De Leeuw twintig jaar uit het theater weggebleven: televisie peuzelde al zijn tijd op.

Paul de Leeuw «Er was een soort van Paul de Leeuw-moeheid ontstaan. Ik was diep aan het nadenken over wat ik nou eigenlijk wilde. Stoppen was een optie, ja. Maar toen las ik een boek over Toon Hermans en dacht ik: ‘Nee, ga nou gewoon terug naar waar je vandaan komt: het theater!’»

HUMO Met jouw renommee hoef je je vast niet af te vragen of de zaak wel vol zal zitten.

De Leeuw «En toch: ik heb me wél afgevraagd of er nog iemand zou komen opdagen. Er wordt vlotjes van uitgegaan dat de zalen wel vol zullen zitten. Dat is pertinent niet waar: het aanbod is zo groot en divers geworden, en je kan het geld voor een kaartje maar één keer uitgeven, hè. Ik merk dat: twintig jaar geleden zaten de zalen voller dan nu.»

HUMO Je hebt nog altijd een bijzonder oog voor de oeverloze lulligheid waarmee we door het leven hinken. In de passage waarin je het over dierencrematoria hebt, bijvoorbeeld, en hoe die booming business zijn.

De Leeuw «Wat ik doe, blijft toch een beetje sociaal engagement. Goed kijken en goed voelen. Mensen observeren en ze een spiegel voorhouden.»

HUMO En daarbij voel je zowel afgrijzen als liefde voor die merkwaardige diersoort.

De Leeuw «Ja. Ik hou mezelf natuurlijk ook altijd een spiegel voor. Ik stel me kwetsbaar op, neem mezelf niet te serieus – want alleen zo kan ik over andere mensen een oordeel vellen. Het is altijd een combinatie van liefdevol en keihard.»

Getrouwd met donkere jongens

HUMO Eén van de dingen die ik onthou uit je voorstelling: het had allemaal zo veel slechter kunnen zijn.

De Leeuw «Kijk naar mij: ik ben een man die getrouwd is met een andere man, en twee donkere jongens geadopteerd heeft. In Frankrijk mochten homo’s van Sarkozy geen kinderen opvoeden, in Oeganda vlieg je de gevangenis in als je het aanlegt met iemand van je eigen geslacht, en in het Rusland van die akelige Poetin ben je ook al beter geen nicht. Dan mag ik tevreden zijn dat ik in het al bij al heel liberale Nederland woon. Je moet je zegeningen durven te tellen.

»Maar de cruciale vraag in de voorstelling is: ‘Wat laat ik straks achter?’ In wezen is dat een heel ijdele vraag, want waar maak ik me eigenlijk druk om? Gewoon kunnen leven zoals je wilt leven – en dat is het geval bij mij – is allang goed. En toch blijf ik hunkeren naar erkenning, applaus en liefde. En ben ik nog altijd jaloers op wie instantsucces heeft. Terwijl ik zelf al wel wat gepresteerd heb, natuurlijk. Maar gezonde jaloezie, daar is niets mis mee. Iets zien en denken: ‘Dat had ik ook willen maken.’ Marc-Marie Huijbregts (de cabaretier die onlangs hoge ogen gooide in ‘De slimste mens’, red.) zei me dat hij weer zin kreeg om een voorstelling te maken nadat hij ‘Ik ben rustig’ had gezien. Dat moet het zijn: dat je elkaar stimuleert om iets nieuws te maken.»

HUMO Je kruipt met veel overtuiging in de huid van Frank Sinatra en Charles Aznavour. Was je graag iemand anders geweest dan Paul de Leeuw?

De Leeuw «Ik was heel graag Shirley Bassey geweest (lacht).

»Nee, je hebt wel gelijk: ik zou wel zo’n zanger willen zijn die eventjes L’Olympia volspeelt. Dat is toch... iets anders. We zijn ook zo nuchter in Nederland. Ik heb het gevoel dat je, als ouder wordende artiest, in het buitenland toch iets meer achting krijgt. Ik heb vrienden die in Oostenrijk in de grootste musicals staan. De mensen staan daar in drommen aan te schuiven voor de theaters. In Nederland mag je al blij zijn als na de show je fiets niet gestolen is (lacht).

»Nederland, dat is polderglamour. Na de voorstelling mag je naar de pizzeria om de hoek. Niets mis mee, hoor, maar soms droom ik van meer. Ik ben heel tevreden dat ik Paul de Leeuw ben, maar stiekem wil ik soms toch ook wel als een vedette door het leven schuiven. Alhoewel: ik heb een week in Amsterdam gestaan met ‘Ik ben rustig’. Toen mocht ik drie dagen op hotel: rijkelijk gaan lunchen, naar de sauna, naar de massage. Enig! Maar na twee dagen vond ik het al strontvervelend, en wilde ik gewoon naar huis. ‘Stel je niet zo aan,’ dacht ik, ‘je bent Beyoncé niet.’

HUMO Je lijkt er natuurlijk wel een beetje op.

De Leeuw «Vooral m’n kont, ja.

»Neen, uiteindelijk vind ik het toch vooral fijn om thuis de aardappels te koken.»

HUMO Als je de 50 voorbij bent, weet je dat er geen honderd verschillende levens meer te leven vallen. Is dat een vervelende vaststelling?

De Leeuw «Neen. Ik vond 35 worden veel lastiger dan 50.

»Op mijn 35ste ontmoette ik de man van mijn leven. Na een jaar zijn we toen uit elkaar gegaan omdat het even niet meer ging – daarna werden we weer een koppel, en dat zijn we nu nog altijd. Net in die periode kreeg ik een enorme hernia. Ik kon me laten opereren, met het risico dat-ie eeuwig zou blijven terugkomen, of ik kon twee weken plat gaan liggen. Ik koos voor het tweede. Mijn beste vrienden werden gek van dankbaarheid, want eindelijk konden ze iets voor mij doen. Ik ben echt een zorgtrut, zie je. Enfin, ik lag twee weken op de bank, en het voelde alsof ik in een tochtige gang was terechtgekomen. Ik besefte dat ik 35 was, en een heel aantal dingen niet meer kon doen. En toch wilde ik de kamer van 35-en-ouder nog niet in, want daar zou het zo muf ruiken, en daar zou ik zo veel missen. Ik ben die kamer uiteindelijk toch binnengaan, samen met mijn man. Je moet de dingen aanvaarden.»

HUMO Eén van de liedjes in je show gaat daarover: ‘Homo van 19 toen’, over een oudere homo die de kroegen uit zijn jeugd opzoekt, en daar alleen desillusie en afwijzing vindt.

De Leeuw «Je mag dat niet doen. Je mag niet denken dat de tijd onaangeroerd is gebleven.

»Dat uitgaan van vroeger bestaat ook gewoon niet meer. In mijn jonge jaren ging je naar een café en daar bleef je de hele nacht, tot je dronken was en met iemand meeging. Of eenzaam naar huis wankelde, dat ook vaak (lacht). De sociale media hebben die magie weggenomen. Er zit geen spanning meer in.»

HUMO Laat jij het verleden makkelijk het verleden?

De Leeuw «Het is een melancholische voorstelling, omdat ik een melancholische man ben. Maar dat hele verleden, daar heb ik nauwelijks wat mee. Ik ben niet de man van plakboeken en archieven en weemoedig terugkijken. Ik vind het bijvoorbeeld ook niet per definitie aangenaam om het met mijn man over vroeger te hebben. Je komt dan toch automatisch ook uit op dingen die niet zo fijn waren, of periodes waarin het niet zo lekker liep.

»Geef mij maar het nu. Emoties, hormonen: alles is bedaarder geworden. Ik ben zelfverzekerder dan vijftien jaar geleden, en het heilige moeten is weg. Ik heb het gewoon goed.»

HUMO Dat weerspiegelt zich ook in het decor van ‘Ik ben rustig’. Een huiskamer en een keuken waarvan je kan vermoeden dat ze geen geheim schuifje met cocaïne heeft. En je bakt een appeltaart voor iemand uit het publiek.

De Leeuw «Helemaal zoals het in werkelijkheid gaat: ik zit altijd op m’n stoeltje in de keuken. Ik ben een gastheer, ik kook graag voor veel mensen, ik maak het anderen graag naar de zin. Een appeltaart uit de oven halen: gezelliger dan dat wordt het leven toch niet?»

HUMO Daar vreesde ik al voor. Maar het siert je wel dat je niet, zoals veel van je leeftijdsgenoten wél doen, krampachtig de schijn van rock-’n-roll probeert op te houden.

De Leeuw «En van die gekke, kekke laarsjes kopen? Neen, dank je.

»Mijn man is 45. Bij hem denk ik weleens: ‘Wanneer begint het in jouw leven te stormen?’ Maar sommige mensen zijn gewoon niet zo: hij is een heel rustige, goeie, solide man die geen walk on the wild side nodig heeft. En eigenlijk geldt dat ook voor mij. ‘Het moet allemaal anders, beter en sneller’: ik ken die sensatie niet.»

HUMO ‘Ik ben rustig.’

De Leeuw «Ja! Ik heb nog wel avontuur en spanning in mijn leven, maar rock-’n-roll hoeft niet meer. Ooit is het wel zo geweest. In mijn jonge jaren begon mijn weekend op dinsdagavond. Dan kon ik nummers niet meer zingen omdat ik te hees was van het roken en borreltjes drinken – op een bepaald moment dreigde mijn geluidsman er zelfs mee om op te stappen. Ik kan nog steeds heel goed innemen, maar ik heb kinderen: dat confronteert me met mijn verantwoordelijkheid. Je kan niet dronken met je kinderen op de bank zitten. Maar wees gerust: als ik in het buitenland ben met mijn man, trekken we de stad nog wel in.»

HUMO Waar mensen je niet lastigvallen.

De Leeuw «De privacy in Nederland is helemaal naar de kloten, met dank aan Apple. Wat hebben mijn gezelschap en ik eraan als ik in een cafeetje met zeventien mensen op de foto moet? Het is ook zo’n vreemd gevoel om niet te weten op welke schoorsteenmantel je dan terechtkomt. Misschien hebben die mensen overdag wel Ku-Klux-Klanpakken aan.

»Ik ben weleens lomp geweest tijdens het carnaval. Er kwam een meneer die gilde dat ik op de foto moest. ‘Sodemieter op,’ gilde ik terug. Bleek hij dat gefilmd te hebben. ‘Ik ga dit op het internet zetten, en dan weet iedereen wie de echte Paul de Leeuw is.’ Ik dacht: ‘Tja, die is gewoon stomdronken carnaval aan het vieren. Iedereen weet dat dat niet de echte Paul de Leeuw is.’»

HUMO Er zit zo’n passage in je show. Je bezoekt Auschwitz en bent plots het middelpunt van de belangstelling als een Nederlands gezin je spot.

De Leeuw «Een selfie met De Leeuw in Auschwitz! Verschrikkelijk. Daarom ga ik niet graag naar bruiloften. Ik heb het effectief al meegemaakt dat de ambtenaar van de burgerlijke stand meer naar mij stond te kijken dan naar het bruidspaar.»

De naakte koffiezetter

HUMO Je zonen zijn 11 en 12.

De Leeuw «’t Worden echte pubers: een zekere lamlendigheid heeft zich al meester van hen gemaakt. Maar ze zijn attent en vrolijk: elke dag wensen ze me nog een goeiemorgen. Plus: ze zijn gek op eten. We zitten nog elke dag samen aan tafel, en ze gaan graag met ons op restaurant.

»Het zijn slimme, rustige jongens. Gisteren had onze oudste een conflict met iemand op school. Dan zegt-ie doodgemoedereerd: ‘Ik neem het zo wel terug, papa, maar: wat een kutwijf!’ (lacht) Nog voor hij uitspreekt dat hij iemand een kutwijf vindt, excuseert hij zich er al voor. Heerlijk, toch?

»Mijn jongens houden me ook een spiegel voor. Als je al tien jaar met elkaar samenleeft, zijn er geen geheimen meer. Ze confronteren me met m’n ongemakken en m’n kwetsbaarheden. We proberen ze te leren dat ze alles op tafel moeten gooien. En dat lukt heel aardig. Mijn man en ik liepen nogal vaak naakt door het leven – stond ik in m’n blote fluit koffie te zetten. Wel, op een bepaald moment vertelden de jongens dat ze dat eigenlijk niet zo aangenaam vonden. Sindsdien doen we dat niet meer. Simpel.»

HUMO Heb je ‘Het diner’ van Herman Koch gelezen? Daarin gaat het onder meer over een geadopteerde zoon, en de vraag of menselijk gedrag vooral aangeboren dan wel aangeleerd is.

De Leeuw «Nature versus nurture! Ja, ik heb het gelezen. En ik geloof toch dat opvoeding heel bepalend is voor een karakter. In een gezin moet je goed in de gaten houden dat iedereen blijft communiceren. Mijn man en ik zorgen er ook voor dat er altijd iemand thuis is. Als mijn kinderen van school komen en ze zijn ziek, moet er iemand voor hen zijn. Je kan dat ouderwets vinden, maar dat is hoe wij het zien: een thuis is de belangrijkste factor in een mensenleven. Toen één van de jongens een probleem had op school en ze hem vroegen met wie hij daarover kon praten, zei hij meteen: ‘Mijn vaders.’ Die solide basis is heel belangrijk.»

HUMO Jouw vader woont in Polen.

De Leeuw «Mijn ouders zijn gescheiden toen ik al het huis uit was. Mijn vader importeerde fruit, voornamelijk uit de Oostbloklanden, en was altijd al gek op Polen. Hij heeft er ook veel vrienden. Uiteindelijk heeft hij er een kasteeltje gekocht, en dat knapt hij nu op.»

HUMO Blijft hij zo niet de afwezige vader? In je jeugdjaren was hij altijd aan het werk.

De Leeuw «Mijn moeder stond in voor de opvoeding, ja. Ach, het was gewoon een ander soort leven: er werd je geleerd dat je hard moest werken voor je geld. En dat deed mijn vader dus. Hij was er weinig, maar als hij er was, was het fijn en gezellig. Hij is 82 nu, maar hij werkt nog steeds als een kleine Donald Trump aan z’n vermogen. Heel charmant, hoor. Hij heeft gezopen en gerookt voor twee, maar hij is nog altijd scherp, helder en ambitieus.»

HUMO Is de manier waarop je naar je ouders kijkt doorheen de jaren veranderd?

De Leeuw «We zijn geen hechte familie, maar er is in die familie wel voortdurend wat aan de hand. Het zijn marginale problemen, geen grote issues, maar ze zijn er wel. Een jaar of zeven geleden heb ik besloten dat ik me daar niet meer mee wilde inlaten. Ik heb een eigen gezin, en dát is de kern. Kom je me opzoeken, dan ben je welkom, maar je maakt geen problemen – want daar hebben wij geen zin in. (Denkt na) Er is een shift gebeurd: ik maakte jarenlang deel uit van hun gezin, maar nu maken zij deel uit van mijn gezin. Mijn ouders zijn niet meer de basis van mijn bestaan. Dat was voor mijn moeder moeilijk om te aanvaarden. Maar het verandert niets aan de liefde die ik voel. Twee weken geleden vertelde ze me dat ze een zware rugoperatie moet ondergaan. Toen kwam de paniek: wat als ze er net als Joan Rivers inblijft? Op de dag van haar operatie heb ik al mijn afspraken geannuleerd. Dan hoor ik bij haar te zijn. (Peinzend) Je wordt toch kwetsbaarder, hoor – zéker als het over je moeder gaat.»

HUMO De voorstelling steunt op de premisse dat je allicht die avond nog doodgaat. Daar komt veel humor van, maar ga je echt zo licht om met je sterfelijkheid?

De Leeuw «Dat van dat doodgaan is geen handigheidje van de cabaretier: ik heb echt altijd al geloofd dat ik niet ouder zal worden dan 52. Nog vier maanden en ik ben 53, en dan zal ik héél blij zijn dat het jaar voorbij is. Ik ben ook gezonder gaan leven, 60 kilo afgevallen zelfs. En ik rij minder snel op de rijksweg. Ik hoop alleszins dat het geen plotse dood wordt. Op het podium, of tegen een boom: nee, dank je. Het mag iets theatraler.»

HUMO Het maakt je kennelijk echt niet bang.

De Leeuw «Dat komt door de leeftijd. Jij bent nog geen 30, hè: dan kan je het je niet veroorloven om dood te gaan. Jij moet nog zo veel dingen doen, ik héb al zo veel gedaan. Dan ebt de angst weg: vroeger was ik banger voor de dood dan nu. Echt man: ik ben rustig.»

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234