De Beurs van Brussel, vlak na de aanslagen in Zaventem en de metro. Beeld Getty Images
De Beurs van Brussel, vlak na de aanslagen in Zaventem en de metro.Beeld Getty Images

de boodschap vanTerreur

Het motief van aanslagen verdwijnt snel in de vergeetput: ‘Terrorisme is een slechte communicatiestrategie’

Terroristische aanslagen zijn vaak groots en gruwelijk om zo veel mogelijk aandacht te krijgen voor de zaak waar de terrorist voor staat. Maar die belangstelling vervaagt snel: ‘Bij de herdenkingen gaat het niet meer over de boodschap van de dader.’

Na elke terroristische aanslag zijn er vaste rituelen: een plein vol bloemen en kaarsjes, mensen die hun afschuw uitspreken, politici die elkaar de schuld geven. Maar na verloop van tijd blijkt er nog een gemene deler: niemand weet welke boodschap de terrorist wilde overdragen.

Dat blijkt uit het doctoraatsscriptie De nasleep van Jeanine de Roy van Zuijdewijn aan het Institute of Security and Global Affairs van de universiteit van Leiden. De Roy van Zuijdewijn bestudeerde de nasleep van vier recente terreuraanslagen in West-Europa: op het vliegveld van Zaventem en de metro van Brussel (maart 2016), op de boulevard in Nice (juli 2016), op de kerstmarkt in Berlijn (december 2016) en op het concert van Ariana Grande in Manchester (mei 2017). De onderzoeker bezocht de steden op verschillende momenten na de aanslagen.

- Wat opvalt in uw onderzoek is dat alle vier de steden en landen verschillend reageerden na de aanslag.
DE ROY VAN ZUIJDEWIJN «Ja, de bloemen en kaarsjes waren overal, maar in Duitsland werd er direct heel erg ingezoomd op falend beleid, in Frankrijk kwam er veel oorlogsretoriek vanuit de overheid en in Engeland vormden burgers en overheid vooral één front van solidariteit, terwijl dat in Brussel juist weer minder het geval was.»

Jeanine de Roy van Zuijdewijn, universitair docent aan de Universiteit Leiden. Beeld Arash Nikkhah
Jeanine de Roy van Zuijdewijn, universitair docent aan de Universiteit Leiden.Beeld Arash Nikkhah

- Een andere opvallende conclusie: veel burgers vragen om terughoudendheid en verzoening, maar de autoriteiten gaan juist nogal eens mee in de retoriek en de harde woorden van de terroristen.
DE ROY VAN ZUIJDEWIJN «In Frankrijk reageerde de toenmalige president Hollande heel militair: hij sprak van een oorlog tegen IS en wilde meer luchtaanvallen. Terwijl juist bij die aanslag in Nice nog niet duidelijk was of IS er wel achter zat. Burgers willen vaker rustig reageren: ‘We moeten ons niet gek laten maken.’ Dat zag je ook na de aanslag in Manchester, duizenden mensen zongen op straat een nummer van Oasis: ‘Don’t look back in anger’.»

- Direct na de aanslag gaat het veel over de daders en hun motief, maar een jaar later is daar geen aandacht meer voor, concludeert u.
DE ROY VAN ZUIJDEWIJN «De vier aanslagen werden door IS geclaimd en geframed als reactie op de militaire aanwezigheid van het Westen in Syrië en Irak, als een strijd tussen de islam en het Westen. Bij de herdenkingen ging het helemaal niet meer over de boodschap van de terroristen. Wel over de slachtoffers en soms over kritiek op de overheid. Je kunt dus stellen dat terrorisme een slechte communicatiestrategie is.»

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

- ‘Terrorisme is theater’ is een gevleugelde uitspraak. Een aanslag is vooral gericht op de toeschouwers, terroristen willen zo veel mogelijk aandacht voor hun boodschap. Kan die wijsheid nu bij het grofvuil?
DE ROY VAN ZUIJDEWIJN «Nee. De aanslag zelf is eigenlijk het voorprogramma. Dat is gruwelijk voor de mensen die er direct door worden getroffen, maar de hoofdact is hoe burgers en autoriteiten daarna betekenis geven aan wat er is gebeurd.»

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234