null Beeld

Het nieuwe tv-seizoen: Onze jongens

De voorbije jaren was foto­graaf Bas Bogaerts getuige van de eerste piratenvangst door het Belgisch leger in Somalië, sloeg hij zijn tent op bij de special forces in Haïti en volgde hij militairen naar Congo en Libanon. Met de documentairereeks ‘Onze jongens in Afghanistan’ sluit hij die periode onder the boys af.

HUMO Ik hoorde dat je al van kleins af gefascineerd bent door het leger.

Bogaerts «Die omgeving met die strakke hiërarchie heeft mij inderdaad altijd aangetrokken. Hoe die machine werkt en de strategie erachter fascineren mij. Nu, vanop een afstand is dat allemaal heel boeiend, maar zodra je erin meedraait – ik was embedded fotograaf – moet je meestappen in het systeem: niets kan en niets mag, sterren en strepen bepalen je hele leven. Voor mij werkt dat niet, maar voor andere mensen blijkbaar wel. Zelfs zo erg dat ze op commando mensen doden.»

HUMO Wou je begrijpen waarom mensen in die logica meestappen?

Bogaerts «Ik wou het vooral zelf meemaken. Zoals ik ook eens een dag koning wil zijn. Ik wil kakken op het toilet van Albert, enfin: Filip. Dát gevoel zoek ik. Weet je wat in dat opzicht grappig is? Ik heb ooit een noodlanding met een militair vliegtuig meegemaakt in Algerije, waarna we met een klein vliegtuigje gerepatrieerd moesten worden. Dat bleek het vliegtuigje te zijn dat de koning ook vaak gebruikt. Ik moest tijdens die vlucht naar het toilet en heb daarna op Facebook geschreven dat ik de wc-bril had aangeraakt ‘waar Albert ook met zijn billen op heeft gezeten’. Dat heeft zelfs tot een relletje met het kabinet en het koningshuis geleid, en daarna mocht ik een tijd niet meer mee met het leger.»

HUMO Je ging telkens mee als embedded fotograaf. Kun je dan wel zicht krijgen op wat er écht gebeurt?

Bogaerts «Daar heb ik vier jaar voor moeten vechten. Het is moeilijk. De eerste foto van een missie die ik publiceerde, toonde een militair (een volgetatoeëerde bodybuilder met gemillimeterd haar in blote torso, red.) die houtskool op de barbecue gooit voor zijn maten. Te macho, vond het leger. Ik kreeg het verwijt dat ik militairen verkeerd voorstelde, met als gevolg dat ik niet meer mee mocht. Dat scenario heeft zich nog een paar keer herhaald. Voor deze Canvas-reeks heeft het leger trouwens ook gevraagd of het niet zonder mij kon.»

HUMO Wat heeft het tij doen keren?

Bogaerts «Ze kunnen erg paranoïde zijn, maar ik denk dat ze hebben ingezien dat ik hen niet per se een hak wil zetten. Ik wou het dagelijkse leven van de militairen op missie tonen. Tijdens hun laatste missie in Afghanistan moeten de militairen vooral dingen afbouwen. Ze zijn getraind op oorlogssituaties, maar kunnen geen oorlog meer voeren. Eén verpleegster was zelfs blij toen er 23 gewonden binnenkwamen, omdat ze eindelijk nog eens de job kon uitoefenen waarvoor ze opgeleid was. Dat vond ik vreemd, maar ze kon dat goed uitleggen.»

HUMO Er is veel geld in de internationale missies in Afghanistan gepompt, maar de situatie voor de bevolking is niet bepaald verbeterd. Heb je de militairen ook gevraagd hoe zinvol ze hun werk vinden?

Bogaerts «Voor de camera durven ze zich daar niet over uit te spreken. Ik heb de vraag herhaaldelijk gesteld: ofwel kreeg ik geen antwoord; ofwel kreeg ik het politiek correcte antwoord. De meesten vinden dat ze daar gewoon hun job doen.

»Velen kiezen voor het leger wegens de jobzekerheid of het samenhorigheidsgevoel. Ik ben weinig mensen tegengekomen die van wapens houden en vooral willen schieten.»

HUMO Nog vooroordelen die doorgeprikt zijn?

Bogaerts «Het cliché van de dikbuikige sergeant met snor klopt wél helemaal. En er zitten ook behoorlijk wat rechtse skinheads. Bij één van de vorige missies heb ik trouwens veel Vlaams-nationalistische leeuwenvlaggen in de kamers zien hangen. Toch bizar dat wie zijn land hoort te verdedigen er ondertussen nationalistische sympathieën op nahoudt. Maar veel gasten voeren hun job ook heel verantwoordelijk uit, bijna als goede huisvaders. Het is net dát dat ik in beeld heb proberen te brengen: een beduimelde Story naast het toilet, discussies over frieten die je tweemaal moet bakken. Dát vind ik schoon. Het geeft je het gevoel: dit zijn ónze jongens.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234