Het ontroerparcours van Hendrik Willemyns (Arsenal). 'Muziek lijkt erg op seks. Als ik in mijn eentje een song maak, dan zit er minder leven in'

U hoeft Hendrik Willemyns niet te leren wat ontroering is. Hij werd overmand in Nigeria, waar hij samen met John Roan de zesde Arsenal-plaat ‘In the Rush of Shaking Shoulders’ heeft geschreven – die komt uit op vrijdag 18 mei.

HUMO Even leek het alsof er nooit nog een nieuwe plaat van Arsenal zou komen. Wat was er aan de hand?

Hendrik Willemyns «De chemie tussen John en mij was verdwenen. Na vijftien jaar en vijf platen hadden we alles gezegd en gedaan. Stoppen leek spannender dan doorgaan. Ik heb toen een jaar lang nagedacht over muziek en mijn filmplannen. En plots wist ik wat we met Arsenal moesten doen. Ik belde naar John en zei: ‘We moeten terug naar Nigeria.’ Ik was wel bang dat hij zou weigeren. In 2010 waren we voor het Canvasprogramma ‘Paper Trails’ samen naar Nigeria geweest en toen heeft iemand een pistool tegen ons hoofd gehouden. John is daar lang niet goed van geweest en hij stond niet te springen om terug te gaan. Maar hij vertrouwde me, hij ging mee en we hebben ons tien dagen rot geamuseerd. Daar hebben we elkaar teruggevonden.»

HUMO Jij hebt er minder problemen mee als iemand een pistool tegen je hoofd zet?

Willemyns (lacht) «Dat zou ik niet zeggen. Maar ik was toen als documentairemaker in Nigeria. Bij alles wat er gebeurde, dacht ik: ‘Welk interessant beeld kan dit opleveren?’ Ik heb zelfs naakte lijken langs de straat gefilmd. Toen ik enkele vrouwen filmde die langs de weg bananen verkochten, vroegen ze daar geld voor. Ik wilde hen 500 naira betalen, ongeveer 1 euro, maar ze gingen daar niet mee akkoord: ze wilden 500 dollar. Ik weigerde, maar voor ik het wist hield een militair ons onder schot. Hij mikte op onze chauffeur, maar ik riep: ‘Het is mijn schuld, sorry! Wat moet ik doen om het recht te zetten?’ Ik keek in zijn ogen en wist dat hij me niet zou neerschieten. Hij heeft ons eens goed uitgelachen en daarna met rust gelaten.

»Oorlogsfotografen zeggen vaak dat ze in een bubbel werken, en ik heb dat daar ook gevoeld. Wellicht raakte het me daarom minder dan John.»

HUMO Ben jij een harde jongen?

Willemyns «Mijn vrouw zegt vaak dat ik heel hard kan zijn. Dat is waar, ik kan kritiek geven op een begrafenisceremonie, bij wijze van spreken (lacht). Toch denk ik dat ik snel ontroerd raak, in een warm bad, bijvoorbeeld. Of door een gedicht, of een grappige of slimme opmerking van één van mijn kinderen.

»Mijn kinderen hebben alles veranderd. In 2000 heb ik mijn ex opnieuw ontmoet, acht jaar na onze breuk. We waren snel weer een koppel, en ze werd meteen zwanger. In één klap was het leven niet langer een spel. Ik was nu verantwoordelijk voor iemand anders. Toen ben ik pas écht voor Arsenal gegaan – daarvóór was muziek een hobby naast mijn werk als beeldmonteur voor ‘Man bijt hond’ bij Woestijnvis. Mijn dochter is geboren in de zomer van 2001, en ons debuut ‘Oyebo Soul’ is nog geen twee jaar later verschenen.»

HUMO Songs als ‘Mr. Doorman’, ‘Longee’, ‘Saudade’, ‘Switch’, ‘Estupendo’ en ‘Lotuk’ zijn meer dan tien jaar oud. Kunnen ze je nog steeds raken?

Willemyns «We voelen goed aan welke song nog werkt en welke niet. ‘Mr. Doorman’ spelen we nog zelden, ook ‘Longee’ vinden we soms lastig. Als wij die nummers niet voelen, dan zal het publiek dat ook niet doen. Maar ik word nog steeds warm van een song als ‘Lotuk’. Ik ben daar heel trots op. John en ik hebben die geschreven in Noorwegen, naast nog een handvol andere nummers. Mijn vrouw zei achteraf: ‘Gooi die rommel maar in de vuilnisbak, behalve ‘Lotuk’, dat is een wereldsong.’ (lacht)»

HUMO Jij weet precies hoe ‘Lotuk’ in elkaar zit. Staat dat de emoties niet in de weg?

Willemyns «Nee, want in elke song van Arsenal zit iets dat niet van mij is. Die mooie tekst van ‘Lotuk’ is van zanger Shawn Smith, en Aïssatou Diop zingt de prachtige achtergrondpartij. John en ik hebben samen de instrumentatie geschreven. Je hoort er een beetje The Cure in, want daar luisterden we die dag naar. Maar je hoort vooral onszelf. Muziek lijkt erg op seks. Als ik in mijn eentje een song maak, dan zit er minder leven in.»

HUMO Jullie trokken naar Noorwegen voor ‘Lotuk’, naar Brazilië en Puerto Rico voor ‘Outsides’, naar Japan voor ‘Furu’ en naar Nigeria voor ‘In the Rush of Shaking Shoulders’. Hebben jullie een reis nodig om platen te kunnen maken?

Willemyns «We trekken er vooral op uit zodat we ongestoord zouden kunnen werken. We leggen meteen ook een deadline vast: ‘We komen maar beter thuis met een plaat onder de arm, anders hebben we onze vrouwen voor niets alleen voor de kinderen laten zorgen.’ (lacht) Onze studio in Noorwegen keek uit op een fjord. Prachtig, maar dat heeft geen muziek opgeleverd. Muziek komt uit jezelf. John en ik hebben vroeger vaak ’s nachts in het Zoniënwoud gewandeld. Zo’n ruwe natuur kan je geest resetten, maar dan nog zit muziek vanbinnen.

»Ik heb redelijk veel van de wereld gezien, maar er zijn twee landen die me echt hebben ontroerd, Japan en Nigeria. Japan is zo anders, en op visueel vlak één van de interessantste landen ter wereld. En Nigeria heeft me veel nachtmerries bezorgd, maar toch trekt het me hard aan. Ik heb echt een klik met de Nigerianen.»

HUMO Op jullie nieuwe plaat wordt ook in het Yoruba gezongen, de taal van één van de bevolkingsgroepen in Nigeria. Wil je kunnen begrijpen wat je gastzangers zingen voor het je kan raken?

Willemyns «Nee, ik hoef dat niet te weten. Muziek voel je in je buik. De emotie van de tekst komt zowat altijd overeen met die van de muziek. Zanger Mario Vitalino Dos Santos heeft me ooit eens uitgelegd dat zijn ‘Saudade’ ging over de pijn die fijn kan zijn tijdens het vrijen. Maar ik hoor iets anders en dat vind ik net zo geweldig.»

'In Nigeria hebben we Arsenal terug op de sporen gekregen'


Rock in Torhout

HUMO Wanneer besefte je dat muziek meer was dan achtergrondgeluid?

Willemyns «Heel vroeg al. Ik herinner me dat mijn vader de plaat ‘Atem’ van Tangerine Dream had opgelegd en hij me vertelde over de oneindigheid van het heelal. Die kosmische muziek was de perfecte soundtrack om na te denken over zulke bizarre dingen. Elke keer als ik Tangerine Dream opleg, zie ik me weer bij mijn vader zitten.

»Ik ben opgegroeid naast de weide van Rock Torhout. De artiesteningang was aan de overkant van de straat. Ik heb daar als kind machtige groepen gezien, zoals U2 en Simple Minds. En toen ik een elektrische gitaar in het huis van een vriend van mijn papa zag, schrok ik me een ongeluk: ‘Je kunt die dingen zélf kopen?’ Die vriend legde uit dat hij in een bandje had gespeeld en zelfs enkele keren had opgetreden. In mijn hoofd had hij dus op Torhout/Werchter gestaan (lacht). Toen besefte ik plots dat je ook muziek kon maken als je van Torhout was.

»Rond mijn 12de leerde mijn drie jaar oudere buurjongen me obscure gitaarmuziek kennen. De Virgin Prunes, bijvoorbeeld, of Einstürzende Neubauten. Ik was toen de enige van mijn leeftijdsgenoten die daarnaar luisterde. Dat vond ik geweldig.»

HUMO Welke muziek kun je niet meer beluisteren omdat het te pijnlijk is?

Willemyns «Ik schiet elke keer vol als ik ‘Heartbeats’ van José González hoor. Die song brengt me meteen terug naar de begrafenis van DJ Saint Dic. Wat had die man een sterke mening. Hij was mee verantwoordelijk voor het ontstaan van Arsenal. Ik denk vaak aan hem en had zijn meningen graag nog eens gehoord. Al was het maar om ons uit te lachen.

»‘Gentlemen’ van The Afghan Whigs leg ik nooit meer op. Ik had die cd gekocht voor mijn vriendin, maar ze maakte het uit nadat ik hem had gegeven. Ik heb er diezelfde dag nog naar geluisterd. Greg Dulli bezingt zo raak het einde van een relatie. Op de hoes had een waarschuwing moeten staan: ‘Niet luisteren als je verdrietig bent.’ Ik dacht dat ik zou sterven van verdriet. Maar goed, ik was toen 21, en acht jaar later ben ik met diezelfde vriendin getrouwd (lacht).»

HUMO Samen met John maakte je in 2010 de docureeks ‘Paper Trails’ voor Canvas. Jullie reisden de wereld rond in de voetsporen van zes grote schrijvers.

Willemyns «Ik ben op dat idee gekomen na het lezen van ‘Tender Is the Night’ van F. Scott Fitzgerald. Ik was lang geobsedeerd door dat boek. Het gaat over een man die midden in een crisis zit. Zijn relatie loopt stuk, zijn wereld gaat aan het tollen en ik had dat gevoel toen ook. Mijn vrouw heeft me toen gered. Ik ben een drama queen, maar zij blijft altijd nuchter. Ik kan dat wel gebruiken.

»Niet veel later las ik ‘2666’ van de Chileense schrijver Roberto Bolaño. Daarin brengt hij één verhaal door er zes te vertellen. Dat blies me weg. Ik probeer nu hetzelfde te doen. Ik kan de vinger niet leggen op wat ik exact wil vertellen, maar ik breng een plaat, een film én een boek uit om het in kaart te brengen.»

HUMO ‘In the Rush of Shaking Shoulders’ is ook een zinsnede uit een gedicht van de Nigeriaanse dichteres Jumoke Verissimo, dat ook in je gedichtenbundel zal verschijnen. Waarom koos je voor die titel?

Willemyns «Je schouders schudden als je huilt, maar ook als je in extase raakt. Die dualiteit trof me. Ook onze platenhoes is dubbel. Je ziet een meisje zonder kleren in een kamer staan. Het behang is een kleurrijke jungle, die symbool staat voor vrijheid en passie, maar zijzelf ziet er terneergeslagen uit. Kil en erotisch, triest en vol kleur.»

HUMO Noem eens een gedicht dat jou pakt?

Willemyns «In Nigeria ben ik verliefd geworden op poëzie. We hebben daar het spoor van de Nigeriaanse schrijver Chinua Achebe en zijn boek ‘Things Fall Apart’ gevolgd. Die titel heeft hij uit een gedicht van William Butler Yeats, ‘The Second Coming’: ‘Turning and turning in the widening gyre / The falcon cannot hear the falconer / Things fall apart; the center cannot hold / Mere anarchy is loosed upon the world’. Ik krijg daar nog steeds kippenvel van. Ook het motto van zijn dichtbundel ‘Responsibilities and Other Poems’ is intrigerend: ‘In dreams begins responsibility.’ Mijn film ‘Birdsong’ vertrekt daaruit.»

'Mijn 14-jarige zelf zou niet begrijpen wat ik nu aan het doen ben, en dat vind ik perfect'


Bang van De duivel

HUMO Je hebt met een resem muzikanten gewerkt, van Kyuss-zanger John Garcia en Shawn Smith tot wijlen Grant Hart van Hüsker Dü. Welke samenwerking is je het meest bijgebleven?

Willemyns «Die met Johnny Whitney in 2011. Zijn bands The Blood Brothers en Jaguar Love waren opgeheven en hij had niets meer. Hij had geen enkel diploma, want hij was al sinds zijn 17de op tournee. Om toch voor zijn vrouw en pasgeboren kind te kunnen zorgen, ging hij afwassen in cafés. Maar na zijn eerste werkdag kreeg hij een e-mail van ons waarin we hem een deftige som geld boden om samen te werken. Het klikte tussen ons, en we hebben samen aan drie songs voor ‘Lokemo’ gewerkt. Met het geld dat hij van ons heeft gekregen, heeft hij later een opleiding tot programmeur gevolgd, en nu werkt hij voor Netflix. ‘Dankzij jullie,’ zegt hij altijd. Dat doet me wel iets.»

HUMO Over Kyuss gesproken, heet je zoontje niet zo?

Willemyns «Ja, maar dan als Kayus geschreven. Mijn vrouw en ik hielden allebei van die band. Tijdens één van onze eerste gesprekken vroeg John Garcia trouwens hoe mijn kinderen heten. Ik heb hem toen verzekerd dat ik geen gekke fan ben, of een stalker (lacht).»

HUMO Wat kan jou totaal niet raken?

Willemyns «Complimenten. Als onze manager zegt dat we een goed optreden hebben gespeeld, dan is dat voor mij voldoende. Ik heb ooit aan John Garcia verteld wat Kyuss voor mij betekent en dat leek hem heel weinig te kunnen schelen. Ik snap dat.

»Met kritiek kan ik wel veel. Arsenal is gegroeid omdat ik heb geluisterd naar de kritiek van mensen van wie ik de mening waardeer. John is anders, hij haalt veel uit complimenten. Dat is ook logisch: hij is onze frontman, hij moet zich volledig geven. Complimenten houden je dan niet tegen, kritiek doet dat wel.»

HUMO Worden John en jij op dezelfde manier ontroerd?

Willemyns «Absoluut. Dat brengt ons altijd opnieuw samen. Hij praat niet veel, ook niet over dingen waarover hij zou moeten praten. Als hij dan iets persoonlijks vertelt, komt het altijd hard binnen. John kan ook niet liegen. Daarom geloof ik altijd alles wat hij zingt. Hij heeft ooit een song geschreven waarin stond dat hij zijn vrouw ging vermoorden. Ik maakte me meteen zorgen, maar hij verzekerde me dat hij niets stoms zou doen (lacht).»

HUMO Kun jij liegen? Of doen alsof?

Willemyns «Ook niet. Als ik iets heb geleerd met ouder worden, dan is het wel dat je niet mag faken. Of je nu muziek of een film of om het even wat maakt, het moet echt zijn. Als ik het niet voel op het podium of in de studio, kan ik de ontroering wel opzoeken. Dan denk ik terug aan een moment in mijn leven waarop het er niet zo goed uitzag.»

HUMO Zit er sleet op ontroering?

Willemyns «Ik geloof van wel, want door de jaren verander je als persoon. Vroeger kreeg de plaat ‘Atomizer’ van Steve Albini’s Big Black mij wild, maar toen ik er onlangs nog eens naar luisterde, stoorde ik me vooral aan de slechte opnamekwaliteit.

»We worden vandaag overspoeld door zaken die ons zouden moeten ontroeren: nieuwe muziek, hard nieuws, prachtige foto’s, erotische beelden. Door de immense hoeveelheid krijgen we eelt op onze ziel. Ik mis de tijd waarin muziek een duistere kracht was. In de jaren 50 en 60 was rock-’n-roll muziek van de duivel. Nu is niemand nog bang van muziek, en ergens is dat spijtig. Mijn films ‘Dance Dance Dance’ en ‘Birdsong’ gaan daarover: hoe de destructieve kracht van muziek verdwijnt.

»Ook poëzie lijkt haar kracht helemaal kwijt te zijn. Dichters hebben nochtans ooit de wereld veranderd. Ik vrees soms dat muziek hetzelfde lot beschoren is.»

HUMO Denk je vaak na over het moment dat jij er niet meer zult zijn?

Willemyns «Niet echt, en ik ben er ook niet bang voor. Stel je voor dat we niet zouden sterven, dan zou het leven er niet toe doen. Veel mensen kijken alleen maar naar wat ze verliezen, terwijl ze ook zoveel winnen. Ik kan nu, op mijn 46ste, dingen die ik vroeger nooit had gekund. Ik maak een film, een boek en een plaat en het maakt me niet eens uit of mensen die goed zullen vinden. Mijn 14-jarige zelf zou niet begrijpen wat ik nu aan het doen ben, en dat is perfect.»

‘In the Rush of Shaking Shoulders’ verschijnt op 18 mei bij Universal.



Arsenal speelt op 6 juli op Rock Werchter, op 14 juli op het Cactusfestival, op 3 augustus op de Lokerse Feesten en op 8 december in de Lotto Arena.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234